I C 252/53

PostanowienieIzba Cywilna1953-05-05

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o przywrócenie posiadania może zostać oddalone z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, nawet jeśli powódka nie poniosła szkody w związku z wykonaniem spornych urządzeń?
Ratio decidendi
Nawet w sporze posesoryjnym, jeśli twierdzenie pozwanego o niemożności przeprowadzenia urządzeń odwadniających na jego gruncie okaże się uzasadnione, a powódka nie poniosła szkody, sąd powinien ocenić roszczenie powódki z punktu widzenia zgodności z zasadami współżycia społecznego. W przypadku rażącej kolizji z tymi zasadami, roszczenie powinno zostać oddalone. Ponadto, sąd nie może ignorować twierdzeń pozwanego bez ich dostatecznego zbadania, a błędna wykładnia przepisów, takich jak art. 31 pr. rzecz., może prowadzić do nieprawidłowego rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Powódka dochodziła przywrócenia posiadania swojej nieruchomości, twierdząc, że pozwany naruszył je poprzez przeprowadzenie urządzeń odwadniających. Pozwany podniósł zarzut, że przeprowadzenie tych urządzeń na jego gruncie było niemożliwe. Sąd Powiatowy uznał ten zarzut za nieistotny dla sprawy posesoryjnej i oddalił powództwo. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję nadzwyczajną, wskazując na uchybienia Sądu Powiatowego w zakresie zbadania twierdzeń pozwanego, wykładni przepisów oraz oceny roszczenia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu, wskazując na konieczność ponownego zbadania stanu faktycznego i zastosowania właściwych przepisów prawa.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneZarzut niesłusznego pominięcia twierdzenia pozwanego, że niemożliwe było przeprowadzenie urządzeń odwadniających na jego gruncie, zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew stanowisku zaskarżonego wyroku, okoliczność ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy, mimo że przedmiotem jej było roszczenie o przywrócenie posiadania. Gdyby bowiem twierdzenie pozwanego okazało się uzasadnione, a równocześnie zostało ustalone, że w związku z wykonaniem spornych urządzeń powódka żadnej szkody nie poniosła, posesoryjny charakter sporu nie zwalniałby sądu od obowiązku oceny roszczenia powódki z punktu widzenia jego zgodności z zasadami współżycia społecznego i w razie rażącej kolizji z tymi zasadami, roszczenie takie musiałoby zostać oddalone. Uchybienie to jest tym bardziej istotne, że mimo uznania powyższych twierdzeń pozwanego za pozbawione znaczenia dla sprawy, Sąd Powiatowy w konsekwencji, bez dostatecznego zbadania ich zasadności, doszedł do wniosku, że pozwany mógł przeprowadzić rury w innym miejscu, i na tym oparł wniosek, że w żądaniu pozwu nie można dopatrzyć się nadużycia prawa.Nie można także odmówić częściowej słuszności dalszemu zarzutowi rewizji nadzwyczajnej co do błędnej wykładni art. 31 pr. rzecz., Sąd Powiatowy nie rozważył, czy założenie na posiadanym przez powódkę gruncie rurek odwadniających ze względu na sposób ich przeprowadzenia (na głębokości 1 metra), można uznać za objęte przewidzianym w tym przepisie zakazem oddziaływania na cudzą nieruchomość przy pomocy przewodów lub innych urządzeń podobnych.Nadmienić należy, że na potrzebę szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy pod kątem przytoczonych wyżej, a nierozważonych przez Sąd Powiatowy kwestyj wskazują dodatkowo złożone przez strony w postępowaniu przed Sądem Najwyższym sprzeczne ze sobą dokumenty, które wzięte zostały pod uwagę na mocy art. 18 ustawy z dn. 20.VII 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych.Wychodząc poza granice podstaw rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy na mocy art. 380 § 1 pkt. 3 k.p.c. uznał wreszcie za konieczne stwierdzić, że mimo powołania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 152 ustawy wodnej, Sąd Powiatowy z naruszeniem tego przepisu nie rozważył roszczenia powódki w płaszczyźnie zawartej w nim normy, zgodnie z którą spółka wodna "jest uprawniona wznosić i utrzymywać na gruntach do niej należących urządzenia, potrzebne do osiągnięcia celów spółki". Gdyby bowiem po dokonaniu właściwych ustaleń okazało się, że instalując rurki drenarskie spółka działała w zakresie powyższych uprawnień, nie mogłoby być mowy o zakłóceniu posiadania powódki przez pozwanego, ewentualny zaś spór co do tego, czy urządzenie potrzebne było do osiągnięcia celu spółki, stosownie do art. 152 ust. 2 ustawy wodnej, podlegałby rozpoznaniu przez władzę nadzorczą w trybie administracyjnym, z wyłączeniem drogi sądowej.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 31art. 18art. 380 § 1 pkt. 3 KPCart. 152art. 152 ust. 2§ 1 pkt. 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.