I C 268/52

Uzasadnienie faktyczneOdszkodowanie obejmuje stratę, jaką poniósł poszkodowany (art. 157 § 1 k. z.). Nie ulega wątpliwości, że uiszczone przez przedsiębiorstwo koszty naprawy stanowią jego stratę wskutek wypadku, który spowodował pozwany. Zaskarżony wyrok ograniczając się do zasądzenia sumy, którą wedle opinii białego policzyłby za remont jeden z warsztatów we Wrocławiu, w istocie rzeczy odstąpił od zasady kodeksu zobowiązań (art. 159), że odszkodowanie należy się w pieniądzach, i przyjął sposób naprawy szkody przez przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Uwzględnienie bowiem zarzutu, że inny, niż obrany przez powoda zakład dokonałby remontu taniej, jest równoznaczne z nadaniem sprawcy szkody uprawnień do żądania, by mógł on naprawić tę szkodę przez przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Takie rozwiązanie nie jest jednak zgodne z założeniami kodeksu zobowiązań, który możność odszkodowania w naturze (tj. przez przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu) uzależnia od zgłoszonego w tym przedmiocie żądania osoby poszkodowanej. Uzasadnienie kodeksu zobowiązań przytacza jako powód takiego uregulowania prawnego obawę, że przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, dokonane wbrew woli poszkodowanego, "może się łączyć z nowymi niekorzyściami dla niego i dać powód do procesów, czy dokładnie zostało dokonane" (p. Kom. Kod. Uzasadnienie projektu k. z. Warszawa 1934 str. 355). Zarówno więc żądanie sprawcy szkody, by umożliwiono mu osobiste naprawienie rzeczy, jak i wskazanie przez niego osoby, która by tej naprawy dokonać miała, nie mogą być bez akceptacji poszkodowanego uwzględnione. Z tego też punktu widzenia bezskuteczna jest obrona pozwanego, który nie kwestionując wysokości sumy zapłaconej przez powoda firmie "Motozbyt" za remont, powoływał się tylko na to, że koszty mogły być niższe, gdyby naprawy dokonano w innym przedsiębiorstwie. Dla rozstrzygnięcia jednak zagadnienia wysokości odszkodowania miarodajny jest także przepis art. 158 § 1 k. z. Głosi on, że "wysokość odszkodowania będzie ustalona z uwzględnieniem wszelkich zachodzących okoliczności". Uzasadnienie Kodeksu Zobowiązań (op. cit. str. 235) wskazuje na przepis art. 158 § 1 k. z. jako środek przeciwdziałania "nieuzasadnionym kaprysom i szykanom ze strony poszkodowanego, który żąda odszkodowania pieniężnego w tych przypadkach, w których dla odpowiedzialnego jest to zbyt kosztowne". Z zasady, że sąd ustala odszkodowanie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynika, wedle motywów Komisji Kodyfikacyjnej, uprawnienie sądu do zniżenia odszkodowania. Należy zatem rozważyć, czy powierzenie remontu firmie "Motozbyt" może być traktowane jako "nieuzasadniony kaprys i szykana", innymi słowy, czy żądanie zwrotu w pełnej wysokości kosztów wypłaconych tej firmie, gdy wedle opinii biegłego "naprawa w warunkach wrocławskich wynosiłaby około 70.000 zł.", zgodne jest z zasadami współżycia społecznego. Zagadnienie to nie nastręcza wątpliwości, skoro powodowe przedsiębiorstwo państwowe kierowało się zarządzeniem swoich władz (świadek M.) by samochody typowe (jakim jest Skoda), remontować w "Motozbycie", dział zaś napraw karoserii prowadzi tylko oddział "Motozbytu" w Toruniu (św. P.). Zarządzenie władz powoda, wywołane troską o mienie społeczne i przekonaniem, że gwarancję prawidłowego i rzetelnego remontu samochodu dają państwowe zakłady naprawy - nie mogło być pominięte. Zarzut przeto pozwanego, że w innych warsztatach remont kosztowałby mniej, nie może także i w płaszczyźnie art. 158 § 1 k. z. odnieść żadnego skutku. Odmienny pogląd zaskarżonego wyroku płynie z błędnej wykładni art. 157 § 1, 158 § 1 i 159 k. z. a nadto wskazuje ina brak dostatecznej troski o własność państwową.Z rozważań powyższych wynika, że żądanie powoda, o ile dotyczyło zwrotu podniesionych przezeń kosztów remontu samochodu, jego transportu do Torunia i związanych z tym niezbędnych wydatków na konwoje - powinno być w całości uwzględnione. Słusznie również domaga się powodowe przedsiębiorstwo zwrotu celowych wydatków na przejazdy samochodem zastępczym przez cały okres trwania remontu, po potrąceniu zaoszczędzonych kosztów eksploatacji samochodu własnego.