I CKN 808/98

Sygn. akt I CKN 808/98 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2000 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - Gerard Bieniek Sędziowie: SN - Helena Ciepła (spraw.) SN - Marek Sychowicz Protokolant: Beata Rogalska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2000 r. na rozprawie sprawy z powództwa Zakładu […] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w O. o zapłatę na skutek kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 16 kwietnia 1998 r., sygn. akt V Ga […] oddala kasację i zasądza od powodowej Spółki na rzecz pozwanej Spółdzielni kwotę kwotę 1000 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 U Z A S A D N I E N I E Sąd Wojewódzki w O. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1998 r. oddalił apelację powodowej Spółki od wyroku Sądu Rejonowego w O. oddalającego jej żądanie o zapłatę 14.900 zł z tytułu należności za dostawę energii cieplnej. W motywach podzielił ustalenia i ocenę jurydyczną tego Sądu, że cena energii między stronami była ceną umowną, a przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie wprowadzenia okresowego zakazu podwyższania cen umownych energii cieplnej (Dz.U. Nr 156, poz. 778) nie zwalniały z obowiązku uzgodnienia ceny z odbiorcą. Aprobował też Sąd Wojewódzki pogląd Sądu I instancji, że postanowienia § 7 łączącej strony umowy, iż zmiana ceny nie wymaga wypowiedzenia umowy, a jedynie zawiadomienia odbiorcy, może dotyczyć cen urzędowych, a w odniesieniu do ceny umownej klauzula taka jest bezskuteczna. Powodowa Spółka zarzucając w kasacji naruszenie przepisu art. 3531 k.c. w związku z § 7 umowy przez przyjęcie, że zastosowanie przez nią wyższej ceny na sprzedaż energii cieplnej wymaga uzgodnienia z odbiorcą oraz §§ 2 i 3 powołanego rozporządzenia w sprawie zakazu podwyższania cen energii przez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że podwyżka tych cen wymaga akceptacji odbiorcy. W konkluzji wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Według przepisu § 2 cyt. rozporządzenia ceny umowne energii cieplnej mogą być podwyższone wyłącznie w przypadku wzrostu po wejściu w życie rozporządzenia wymienionych w nim czynników niezależnych od sprzedawcy. W takim przypadku sprzedawca zamierzający podwyższyć cenę jest zobowiązany do sporządzenia kalkulacji wzrostu cen (§ 3 rozporządzenia). 3 W konsekwencji takiego unormowania problem, który wyczerpuje istotę rozpoznawanej sprawy, a także jest przedmiotem zarzutów kasacyjnych sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zostały spełnione przesłanki z powołanych przepisów warunkujące możliwość podwyższenia ceny umownej energii.? Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Daje do tego podstawę ustalony stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy jest związany. Wynika z niego, że skarżąca jednostronnie podwyższyła cenę energii uznając, że uprawniają ją do tego postanowienia § 7 łączącej strony umowy. Nawet w trakcie postępowania w pierwszej i w drugiej instancji nie twierdziła, by zaistniał wzrost czynników o jakich mowa w § 2 powołanego rozporządzenia i by jego przepisy stanowiły podstawę do podwyższenia tej ceny. Stawiając ten zarzut dopiero w kasacji i nie podnosząc zarazem podstawy naruszenia prawa formalnego, musi się liczyć z tym, że będzie on rozpoznany tylko na gruncie tych ustaleń, które – ze skutkiem związania stron oraz sądu kasacyjnego – zostały dokonane przez Sąd Wojewódzki. Dokonana przez Sąd Wojewódzki wykładnia postanowień umownych nie może być poddana kontroli kasacyjnej gdyż zarzut kwestionujący tę wykładnię nie został w kasacji właściwie sformułowany. Skarżąca wymienia bowiem tylko naruszenie § 7 umowy. Jakkolwiek czynności prawne, w tym umowy, kształtują z mocy prawa i w jego granicach (art. 56 i 3531) obowiązki i uprawnienia stron, nie stają się same z tego powodu prawem. Można o nich mówić jako o prawie co najwyżej w przenośni tj. jako o prawie stron, w tym sensie, że podobnie jak normy prawa określają one obowiązki i uprawnienia stron. Tymczasem w art. 3931 wskazującym co może stanowić podstawę kasacji, chodzi jednak o prawo w ścisłym tego słowa znaczeniu tj. o normy wypływające z określonych w Konstytucji źródeł prawa. Ponieważ umowy wiążą strony z mocy prawa i w jego granicach, strona uważająca, że zasądzono od niej należność do zapłaty której nie była zobowiązana w umowie lub pozbawiono ją uprawnienia 4 wynikającego z umowy, powinna wskazać w kasacji naruszenie przepisów art. 56 i 65 k.c., których skarżąca nie powołała. Nie może natomiast skarżąca z powołaniem się na naruszenie art. 3531 kc skutecznie zwalczać poglądu Sądu Wojewódzkiego, że gdyby postanowienia § 7 umowy odnieść do ceny umownej, to należałoby je uznać za prawnie bezskuteczne jako naruszające zasadę słuszności kontraktowej i sprzeczne z naturą umowy gospodarczej. Pogląd ten bowiem znajduje uzasadnienie w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22.V.1991 r. III CZP 15/91 (OSNCP 1992/1/1) do której odwołał się Sąd Wojewódzki. Z tych względów skoro kasacja nie zawiera racjonalnych argumentów podważających trafność zaskarżonego wyroku orzeczono jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.). aw jg