I CKU 50/97

Sygn. akt I CKU 50/97 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2000 r. Sąd Najwyższy, Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - Tadeusz Wiśniewski (spraw.) Sędziowie: SN - Antoni Górski SN - Hubert Wrzeszcz Protokolant: Ewa Krentzel przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - Iwony Kaszczyszyn po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2000 r. na rozprawie sprawy z powództwa następców prawnych H. i J. małż. B. w osobach: […], H. B., […], K. B., B. B., […] oraz następców prawnych S. J. w osobach: B. P., M. W. i A. G. przeciwko W. i J. małż. J. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości Nr S/C VII C […] od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 lipca 1985 r., sygn. akt I C […] 2 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w S. do ponownego rozpoznania. U Z A S A D N I E N I E Powołując się na zapisy wynikające z testamentów z dnia 11 i 12 lutego 1977 r., sporządzonych przez spadkodawczynię A. P., powodowie H. i J. małż. B. oraz S. J. wystąpili przeciwko pozwanym J. i W. małż. J. z powództwami o zobowiązanie wskazanych pozwanych do złożenia oświadczenia woli, iż przenoszą na rzecz powodów określone części nieruchomości, usytuowanej w S. przy ul. M. […]. Uwzględniając to powództwo, Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 9 lipca 1985 r., I C […]: 1) zobowiązał pozwanych do złożenia oświadczenia, że przenoszą na powodów H. i J. małż. B. jako zapisobierców testamentu z dnia 11 lutego 1977 r. A. P., zmarłej dnia 31 sierpnia 1977 r., własność lokalu mieszkalnego nr […], znajdującego się na IV piętrze o powierzchni 58, 28 m2, część strychu o powierzchni 40, 80 m2 i piwnicę jako lokal użytkowy o powierzchni 19, 32 m2 , co stanowi 1/14 tj. 77/1078 udziału w nieruchomości położonej przy ul. M. […] w S., składającej się z dwóch działek […]6/[…] i […]7/[…] o powierzchni 641 m2 wraz z zabudowaniami, dla której […] Biuro Notarialne w G, prowadzi księgę wieczystą Kw nr […], jak też 2) zobowiązał pozwanych do złożenia oświadczenia, że przenoszą na powoda S. J. jako zapisobiercę testamentu z dnia 12 lutego 1977 r. A. P., zmarłej dnia 31 sierpnia 1977 r., własność lokalu mieszkalnego 3 nr […], znajdującego się na II piętrze o powierzchni 169, 38 m2, co stanowi 10/77 tj. 140/1078 udziału w nieruchomości położonej przy ul. M. […] w S., składającej się z dwóch działek […]6/[…] i […]7/[…] o powierzchni 641 m2 wraz z zabudowaniami, dla której […] Biuro Notarialne w G. prowadzi księgę wieczystą Kw nr […]. Wyrok ten uprawomocnił się w pierwszej instancji i nie zawiera uzasadnienia. W kasacji od tego wyroku, wywiedzionej w dniu 4 marca 1997 r, Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. art. 3 § 2 i 316 § 1 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 1 marca 1996 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 189), art. 135 – 137 k.c. w wersji obowiązującej do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 85, poz. 388), art. 64 k.c., a także naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tymi zarzutami na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego ... (Dz. U. Nr 43, poz. 189) wniósł o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trzeba zgodzić się z poglądem skarżącego, że treść zaskarżonego wyroku nie zawiera niezbędnych danych do dokonania wpisów w księgach wieczystych. W dacie orzekania obowiązywały przepisy art. 135 – 137 k.c. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którymi ustanowienie odrębnej własności poszczególnych lokali wymagało zachowania określonych w tych przepisach warunków. Sąd Rejonowy nie miał tego na względzie i konsekwencji zobowiązał pozwanych do przeniesienia na rzecz powodów konkretnych lokali, aczkolwiek nie stanowiły one odrębnej własności. W zaskarżonym wyroku lokale te również nie zostały wyodrębnione własnościowo. W ówczesnym stanie prawnym wyodrębnienie z określonej nieruchomości własności jedynie dwóch lokali nie było zresztą 4 dopuszczalne. Dodać też należy, że wykonanie zapisu wymagało ustalenia udziałów zapisobierców we współwłasności zarówno pozostałej części budynku, jak i gruntu, na którym budynek ten jest posadowiony. W razie zaś wyodrębnienia własności poszczególnych lokali działka gruntu, na której budynek został wzniesiony, powinna obejmować udział właściciela lokalu we współwłasności, Udział ten jest przy tym prawem związanym z własnością lokalu (art. 50 k.c.). W związku z tym wielkość udziałów powinna zostać określona stosunkiem wartości zapisów do wartości nieruchomości spadkowej. W wyroku tym nie ustalono też sposobu zarządu wspólną nieruchomością. Podkreślić też trzeba, że Sąd Rejonowy nie mógł, a to wobec treści dawnego art. 135 § 2 k.c., ustanowić odrębnej własności lokalu użytkowego (piwnicy) o pow. 19,32 m2, jeżeli nie miał on stanowić części składowej lokalu mieszkalnego i nie był konieczny do wykonywania zawodu przez właściciela lokalu. Z akt sprawy wynika zaś, że pomieszczenie piwniczne było wykorzystywane przez […] „S.” do składowania pustych opakowań, a zatem nie było niezbędne do wykonywania zawodu przez właściciela lokalu. Zauważyć zresztą można, że w zaskarżonym wyroku lokalu użytkowego bliżej nie zindywidualizowano. To samo odnosi się i do części strychu, związanej z lokalem mieszkalnym nr […]. Orzeczenie o ustanowieniu odrębnej własności lokali powinno poza tym wskazywać w sentencji dane wymienione w dawnym art. 137 § 2 k.c., a nadto dane niezbędne do ujawnienia odrębnej własności lokali w księdze wieczystej. W zaskarżonym wyroku danych tych zabrakło. Obowiązująca w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy treść art. 3 § 2 i 316 § 1 k.p.c. nakazywały sądowi orzekającemu dążenie do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i ustalenia rzeczywistej treści łączących strony stosunków faktycznych i prawnych. Wydanie zaś wyroku powinno nastąpić dopiero po dostatecznym wyjaśnieniu sprawy. 5 Powinnościom tym Sąd Rejonowy nie uczynił zadość. W rezultacie natomiast naruszenia obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa (art. 135 – 137 k.c.) wyrok jest niewykonalny, gdyż nie może stanowić podstawy wpisu do księgi wieczystej. W tej sytuacji zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i podlegał uchyleniu a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania (art. 393 13 § 1 w związku z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie kodeksu postępowania cywilnego ... - Dz. U. Nr 43, poz. 189). Uwzględnieniu kasacji nie stał na przeszkodzie upływ terminu z art. 421 § 2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do końca czerwca 1996 r., ponieważ orzeczenie niewykonalne godzi, jak to trafnie podniósł skarżący, w powagę wymiaru sprawiedliwości, a tym samym narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej. aw jb.