I CNP 14/18
Izba Cywilna2018-12-19
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zlecenie przez stronę pozwaną prywatnemu detektywowi czynności mających na celu obserwację i uzyskanie informacji o przeciwniku procesowym na potrzeby sprawy cywilnej może być uznane za naruszenie dóbr osobistych tego przeciwnika?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, uznając ją za oczywiście bezzasadną. Stwierdził, że działania pozwanego, polegające na zleceniu prywatnemu detektywowi obserwacji przeciwnika procesowego, mogły naruszyć jego dobra osobiste, takie jak prawo do prywatności i wolności osobistej, nawet jeśli raport detektywa nie przedstawił powoda w złym świetle. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność pozwanego wynika z jego własnego czynu, a nie z czynu detektywa, a legalność działania biura detektywistycznego nie wyłącza odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych.Stan faktyczny
Strona pozwana (B. S.A.) wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego, który uznał, że zlecenie przez pozwanego prywatnemu detektywowi obserwacji przeciwnika procesowego (T. Z.) naruszyło jego dobra osobiste. Sąd Apelacyjny stwierdził naruszenie prawa do prywatności i wolności osobistej powoda, mimo że raport detektywa nie przedstawił go w złym świetle. Pozwany argumentował, że działał w ramach obrony procesowej i korzystał z legalnie działającego biura detektywistycznego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 4249 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CNP 14/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie skargi B. S.A. w W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VI ACa […], wydanego w sprawie z powództwa T. Z. przeciwko B. S.A. w W. o ochronę dóbr osobistych, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 grudnia 2018 r., odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 4249 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi, która jest oczywiście bezzasadna. Ocena, czy skarga jest oczywiście bezzasadna musi być powiązana z pojęciem niezgodności orzeczenia z prawem. Orzeczenie niezgodne z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. to orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. (por. postanowienie SN z 13.12.2005 r., II BP 3/05, OSNP nr 21-22/2006, poz. 323, wyrok SN z 18.1.2006 r., II BP 1/05, OSNP nr 23-24/2006, poz. 351). Oczywista bezzasadność skargi oznacza, że bez głębszej analizy jej treści podniesione w niej zarzuty nie mogą być uznane za trafne i prowadzące do jej uwzględnia przez Sąd Najwyższy. W związku z tym należy przyjąć, że skarga wniesiona przez stronę pozwaną jest oczywiście bezzasadna. Skarżący dopatruje się niezgodności prawomocnego orzeczenia w przyjęciu przez Sąd Apelacyjny w […], że zlecenie przez stronę pozwaną prywatnemu detektywowi czynności mających na celu obserwację i uzyskanie informacji o przeciwniku procesowym na potrzeby sprawy cywilnej nie może być uznane za naruszenie jego dóbr osobistych, tj. art. 24 k.c. w zw. z art. 45 Konstytucji RP i art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 422 k.c. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ustawy z 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (t.j. z 2018 r., poz. 2163). Powyższego poglądu skarżącego nie można podzielić. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd Apelacyjny uznał on, że działania pozwanego nie naruszyły dóbr osobistych powoda w postaci czci i dobrego imienia, gdyż nie został on w raporcie detektywa przedstawiony w złym świetle. Niemniej czynności zlecone przez pozwanego wywołały w ocenie Sądu strach i negatywne przeżycia psychiczne u powoda, będące rezultatem obserwowania go przez osobę trzecią i rozpytywania pośród sąsiadów. Naruszono tym samym jego prawo do prywatności i wolności osobistej.
3 Trudno w takim przypadku przyjąć, że zarzut naruszenia art. 24 k.c. jest zasadny, jeśli pozwany powołuje się na realizowane w innym procesie cywilnym prawo do obrony. Jak wspominano pojęcie oczywistej bezzasadności musi być łączone z pojęciem bezprawności. O bezprawności nie może być mowy, jeśli przyjęta przez sąd wykładnia mieści się w dopuszczalnych granicach rozumowania prawniczego. Tak stało się zaś w niniejszej sprawie. Sąd Apelacyjny wykazał, że podjęte przez pozwanego czynności nie były adekwatne do potrzeby procesowej, jaka ujawniła się w procesie o odszkodowanie i zadośćuczynienie, gdyż pozwany mógł realizować to prawo innymi środkami dowodowymi. Bez znaczenia jest przy tym podnoszona przez pozwanego okoliczność, że ostatecznie przedstawiony przez niego raport z czynności prywatnego detektywa odniósł skutek, gdyż doprowadził do nieuwzględnienia w pełnym zakresie roszczeń powoda. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że ocena innego sądu co do dopuszczalności pewnego środka dowodowego nie wiąże sądu rozpoznającego sprawę o naruszenie dóbr osobistych, które mogły być wywołane uzyskaniem i ujawnieniem tego środka. Nie można także uznać, że powołanie się przez pozwanego na to, że posłużył się legalnie działającym biurem detektywistycznym może wyłączyć jego odpowiedzialność skoro Sąd uznał odpowiedzialność pozwanego za jego własny czyn, a nie za czynnej innej osoby. Powołane przez skarżącego przepisy ustawy usługach detektywistycznych, w tym w szczególności dotyczące prawa do przetwarzania danych osobowych, również nie dają podstaw do wyłączenia odpowiedzialności pozwanego za naruszenie dóbr osobistych, gdyż regulują przedmiotowo odmienną materię i nie dotyczą pozwanego w sprawie. Z podanych względów, na podstawie art. 4249 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. aj
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 355/22 2022-09-16Czy zlecenie przez byłego małżonka obserwacji i zbierania informacji o nowym partnerze jego byłej żony, w celu wykorzystania ich jako dowodów w postępowaniu rozwodowym, może stanowić bezprawne naruszenie dóbr osobistych…
- II CSK 144/08 2008-09-30Czy działania pozwanej, polegające na składaniu skarg do rady nadzorczej i odwołań do sądu pracy, które powodowie uznali za naruszające ich dobra osobiste poprzez zniewagi i pomówienia, mogą być uznane za wykonywanie pra…
- I CSK 628/18 2020-09-17Czy zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda w związku ze zleceniem czynności detektywistycznych, jeśli czynności te zostały wykonane przez zewnętrzną firmę detektywistyczną?
- II CSKP 2406/22 2024-06-13Czy działania policji i prokuratury polegające na zatrzymaniu i prowadzeniu postępowania karnego wobec osoby, która usiłowała siłowo wejść do wynajmowanego lokalu po wypowiedzeniu umowy najmu, naruszają dobra osobiste te…
- I CSK 1347/22 2022-06-30Czy działanie prokuratora polegające na cofnięciu zgody na kontakt telefoniczny podejrzanego z obrońcą, gdy telefon był przekazywany innym osobom, może stanowić podstawę do uwzględnienia powództwa o ochronę dóbr osobisty…
Powołane przepisy
art. 4249 KPCart. 4241 KPCart. 24 KCart. 45art. 24 § 1 KCart. 422 KCart. 2 ust. 1art. 8 ust. 1art. 9§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy