I CNP 32/26

I CNP 32/26 POSTANOWIENIE 25 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi S.Ś. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 23 kwietnia 2024 r., XI Ga 481/23, wydanego w sprawie z powództwa S.Ś. przeciwko Gminie Miasto O. - Zakładowi Budynków Komunalnych w O. o zapłatę, 1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; 2. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym. (M.T.) UZASADNIENIE Powód S.Ś. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt. XI Ga 481/23. Skarżący wskazał, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z art. 58 § 1 i 3 k.c., art. 5 w zw. z art. 483 § 1 k.c., art.3571 k.c., art. 378 w zw. z art. 383 k.p.c. oraz, że wskutek jego wydania skarżący poniósł następującą szkodę: 6125,82 zł z tytułu niezasadnego przyjęcia, iż powód powinien być obciążony karą umowną z umowy z 22 listopada 2011 r., a dokonane przez stronę pozwaną potrącenie jest skuteczne oraz 10 516,61 zł z tytułu niezastosowania reguły rebus sic stantubus. I CNP 32/26 2 Pozwana wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania skargowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym poglądy nauki prawa i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przyjmuje się jednolicie, że wyrokiem niezgodnym z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. - jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. orzeczenia SN: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35; z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09 oraz z 5 września 2008 r., I CNP 27/08). Niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności. Tę wykładnię podzielił Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku z 27 września 2012 r. (Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.U.2012, poz.1104), iż art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany w ten sposób, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle przedstawionego stanowiska judykatury, bezprawność judykacyjną, o której mowa w przywołanym 4241 § 1 k.p.c., należy zatem definiować w sposób autonomiczny, węższy od tradycyjnie rozumianej bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z uwzględnieniem specyfiki sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej (zob. wyroki SN: z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; z 28 marca 2007 r., I CNP 32/26 3 II CNP 124/06; z 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; z 25 marca 2009 r., V CNP 93/08; z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08 oraz z 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10). Skarga ta, podobnie jak skarga kasacyjna, podlega wstępnej kontroli przewidzianej w art. 4249 k.p.c., której celem jest wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych, co do których na pierwszy rzut oka, bez konieczności wnikliwej analizy prawnej, widoczna jest perspektywa ich oddalenia. Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 4249 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy przywołane podstawy skargi już prima facie pokazują, że nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć wpływu na treść orzeczenia. Ocena zasadności skargi polega niejako na antycypowaniu roli sądu, który orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14). W sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika już, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona, należy przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13). Analiza przedmiotowej skargi prowadzi do wniosku, że wykładnia zaprezentowana w zaskarżonym wyroku mieści się w granicach dopuszczalnej interpretacji i nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Całość argumentacji skarżącego prowadzi w istocie do próby ponownego poddania kontroli prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy, w szczególności w zakresie potrącenia, miarkowania kary umownej. Tymczasem skarga przewidziana w art. 4241 k.p.c. nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy. Skarżący przedstawia odmienne zapatrywanie na sposób rozstrzygnięcia sprawy, nie wykazuje natomiast takiego rażącego i oczywistego naruszenia prawa, które pozwalałoby przypisać zaskarżonemu orzeczeniu cechę bezprawności. Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek pozwanego o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym podlegał oddaleniu. Wniósł on bowiem jedynie o oddalenie skargi, nie wnosił zaś o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania. Skutkuje to tym, że koszty sporządzenia i wniesienia I CNP 32/26 4 odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane w razie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania za koszty celowej obrony. Wniosek o ich zasądzenie związany był z innym oczekiwanym rozstrzygnięciem (zob. postanowienia SN: z 28 maja 2020 r., IV CSK 349/19, z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 91). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 4249 k.p.c.). (M.T.) [a.ł]