I CR 1032/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: Z. Wiszniewski, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Państwowego Zakładu Specjalnego dla Przewlekle Chorych w W. przeciwko Sabinie N. o 35.100 zł, na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 1961 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa - Państwowy Zakład Specjalny dla Przewlekle Chorych w W. wytoczył w dniu 6 stycznia 1961 r. powództwo przeciwko Sabinie N. o zasądzenie kwoty 35.100 zł, którą następnie ograniczył do sumy 34.591,75 zł, należnej według twierdzeń pozwu od pozwanej za jej pobyt w domu dla przewlekle chorych w czasie od 1 stycznia 1958 r. do 31 grudnia 1960 r.Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 1961 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku umorzył postępowanie w sprawie co do kwoty 508,25 zł, odrzucił pozew co do kwoty 9.483,90 zł, zasądził kwotę 11.655,60 zł i oddalił powództwo w pozostałej części, tj. co do kwoty 13.452,25 zł. Umorzenie postępowania Sąd Wojewódzki uzasadnił częściowym cofnięciem pozwu, a odrzucenie pozwu tym, że co do należności od dnia 22 lutego 1960 r. droga sądowa jest w sprawie wyłączona, albowiem należności tego rodzaju podlegają - w myśl rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie przymusowego ściągania niektórych należności państwowych (Dz. U. Nr 32, poz. 193), w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie tegoż Ministra z dnia 27 stycznia 1960 r. (Dz. U. Nr 7, poz. 51) - ściągnięciu w trybie administracyjnym. Powództwo zostało oddalone co do należności za czas do dnia 6 stycznia 1959 r., gdyż uległy one - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - przedawnieniu z mocy art. 285 pkt 2 k.z. Ostatecznie więc należało zasądzić jedynie kwotę 11.655,60 zł, należną od pozwanej za czas od 6 stycznia 1959 r. do 22 lutego 1960 r.Wymieniony wyżej wyrok zaskarżyła strona powodowa w części oddalającej powództwo o dalszą kwotę 15.324,95 zł, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu wadliwe zastosowanie dwuletniego przedawnienia oraz popełnienie pewnych pomyłek rachunkowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Strona skarżąca twierdzi, że przepis art. 285 pkt 2 k.z. nie ma zastosowania do jej należności, albowiem odnosi się on tylko do wierzytelności wynikających ze stosunku cywilnoprawnego, a działalność społecznych zakładów leczniczych ma charakter działalności publicznoprawnej. Strona skarżąca powołuje się przy tym na poglądy doktryny. Istotnie, w doktrynie został wypowiedziany pogląd, że wymieniony przepis nie dotyczy należności szpitali państwowych, "albowiem należności te nie opierają się na umowie prywatnoprawnej, lecz na przepisach publicznoprawnych", gdyż świadczenia tego rodzaju zakładów są "wykonywaniem ich funkcji publicznoprawnej".Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą stanowiska tego nie podziela. Prowadzenie zakładów lecznictwa społecznego stanowi niewątpliwie przejaw szczególnych funkcji Państwa, będących w świetle obowiązującej Konstytucji następstwem prawa obywateli do ochrony ich zdrowia (art. 60 Konstytucji). To jednak nie wyłącza bynajmniej zakwalifikowania powstałych w związku z tym należności Państwa (lub państwowych osób prawnych) jako należności cywilnoprawnych, skoro przybierają one postać wynagrodzenia za świadczone usługi. Dodać wypada, że działalność Państwa w zakresie prowadzenia szpitali i innych podobnych zakładów nigdy nie była traktowana jako tzw. czynność władcza (zwierzchnia) w rozumieniu zasad odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez te zakłady i w związku z tym Państwo ponosiło w zasadzie odpowiedzialność za te szkody także przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za funkcjonariuszy państwowych. Nieuzasadnione więc było stanowisko, w myśl którego pod jednym względem należało traktować lecznictwo państwowe jako przejaw zwierzchniej roli Państwa, a pod innym względem jako tzw. działalność gospodarczą.Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki zasadnie uwzględnił zarzut dwuletniego przedawnienia. Przeciwko uwzględnieniu tego zarzutu nie przemawia również powołany w rewizji przepis, art. 3 p.o.p.c., skoro chodzi o takiego dłużnika jak pozwana, która dostała się do zakładu dla przewlekle chorych na skutek rażących zaniedbań w jej leczeniu ze strony personelu pielęgniarskiego jednego z państwowych szpitali. W tych warunkach trudno porównywać - jak to czyni strona skarżąca - stosunek stron w niniejszym procesie ze stosunkiem dobroczyńcy do osoby, której ten dobroczyńca wyrządził znaczną przysługę.Zarzut błędów rachunkowych nie może być uwzględniony, gdyż dotyczy innych okresów aniżeli ten, za który zasądzono od powódki wymienioną wyżej kwotę.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy z mocy art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.