I CR 132/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Miłkowski. Sędziowie SN: J. Majorowicz (sprawozdawca), K. Strzępek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stefana G. przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 1985 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód Stefan G. domagał się zasądzenia od pozwanej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w W. kwoty 2.032.204 zł z odsetkami tytułem zwrotu wkładu budowlanego, dokonanych przez niego przy budowie domu jednorodzinnego nakładów oraz udziału członkowskiego, rozszerzając następnie powództwo do kwoty 7.431.000 zł. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 1985 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda kwotę 357.094 zł z 8% od dnia 19 kwietnia 1984 r., oddalając powództwo w pozostałej części.Sąd ustalił, że decyzją (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w W. z dnia 23 grudnia 1976 r. przyznano Stefanowi G. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu stanowiącego dom jednorodzinny o powierzchni użytkowej 84,31 m2 przy ul. (...) w W.Powyższego domu nie zasiedlił od 1982 r. z uwagi na usterki w postaci zalewania wodą gruntową i opadową piwnic, powodujące zamoknięcie ścian do wysokości 1,5 m, zalewanie piwnic ściekami z szamba oraz przecieki dachu, których spółdzielnia nie usunęła.Uchwałą zarządu z dnia 23 lutego 1983 r. cofnięto powodowi przydział domu jednorodzinnego z uwagi na jego niezasiedlenie (akta członkowskie), a w dniu 11 marca 1983 r. powód zwrócił klucze.Dnia 31 stycznia 1983 r. przeprowadzono komisyjny przegląd budynku w obecności powoda, który nie zgadzając się z ustaleniami odmówił podpisu protokołu.Pod dokonanych oględzinach pozwana dokonała rozliczenia, ustalając że wartość nakładów poczynionych przez powoda wynosi 168.756 zł, natomiast należności obciążające powoda na rzecz spółdzielni wynoszą 95.346 zł.W związku z tym wypłacono powodowi w 1983 r. kwotę 569.669 zł, na którą składa się:- wpłacony wkład budowlany - 495.756 zł,- udział członkowski - 500 zł,- nakłady po potrąceniu kwoty 95.364 zł - 73.413 zł,(okoliczność bezsporna).Pod dokonaniu wymienionych czynności w dniu 5 maja 1984 r. wykreślono Stefana G. z listy członków (akta członkowskie).Dla ustalenia wartości poczynionych przez powoda nakładów Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z opinii biegłego, który wyliczył wartość nakładów na kwotę 351.573 zł, stanowiącą koszt położenia klepki podłogowej (dębowej), glazury oraz terakoty. Zdaniem biegłego, uwzględniając cenę wolnorynkową tych materiałów, podaną przez powoda, kosztorys wykonawcy na kwotę 430.504 zł ma pełne uzasadnienie.Przyjmując za biegłym tę kwotę i odliczając od niej kwotę 73.413 zł, która pozwana Spółdzielnia już wypłaciła powodowi z tytułu nakładów, Sąd Wojewódzki zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda ostatecznie 357.091 zł. Zdaniem Sądu I instancji, przy cenach wolnorynkowych wartość roszczenia z tytułu nakładów jest wyższa, jednakże powód w tym zakresie nie rozszerzył powództwa. To samo dotyczy nakładu na postawienie przez powoda płotu wartości 17.980 zł. Brak zaś podstaw prawnych do orzekania z urzędu ponad żądanie pozwu.Jeśli chodzi o pozostałe roszczenie, o zasądzenie od pozwanej odszkodowania za utratę domu, którego wolnorynkowa wartość wynosi obecnie - zdaniem powoda - około 8 milionów złotych, Sąd Wojewódzki uznał je za nieuzasadnione w świetle art. 229 § 3 prawa spółdzielczego. Powołany przepis bowiem stanowi, że w przypadku ustania członkostwa przed przydzieleniem lokalu lub zamieszkaniem w przydzielonym lokalu byłemu członkowi przysługuje zwrot sum na wkład budowlany. Pieniądze zaś z tego tytułu powód otrzymał przed wytoczeniem powództwa.Od wyroku tego złożyły rewizje obie strony, jednakże rewizja pozwanej Spółdzielni jako spóźniona została odrzucona. Powód, zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo, wniósł o jego zmianę i zasądzenie na jego rzecz dalszej kwoty 7.000.000 zł lub o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty skarżącego, że Sąd Wojewódzki przy ustaleniu wysokości nakładów pominął aktualną obecnie cenę klepki podłogowej (dębowej) oraz cenę glazury i terakoty, są nieuzasadnione. Sąd I instancji bowiem przyjął wartość tych materiałów w wysokości, jakiej żądał powód, a więc w wyższej aniżeli określił to biegły, przyjmując ceny detaliczne. Sąd Wojewódzki uwzględniając okoliczność, że powód nabywał materiały po cenach wolnorynkowych, ceny te uznał za uzasadnione. Zauważyć należy, że prawo spółdzielcze nie zawiera przepisów, które normowałyby sprawę zwrotu nakładów dokonanych przez członka spółdzielni w przypadku ustania członkostwa z innych przyczyn niż śmierć przed przydzieleniem lokalu lub zamieszkaniem przez członka w przydzielonym lokalu własnościowym. Przepis art. 229 § 3 stanowi jedynie, że w tym przypadku byłemu członkowi przysługuje zwrot sum wpłaconych na wkład budowlany. W tym więc przypadku należy w drodze analogii sięgnąć do przepisu art. 226 § 1 k.c., który reguluje sprawę zwrotu nakładów dokonanych przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze. W świetle tego przepisu posiadacz ten może żądać zwrotu nakładów koniecznych, jeżeli nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu zaś innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększyły wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi.To ostatnie unormowanie mieć będzie zastosowanie w niniejszej sprawie. Jeżeli zaś chodzi o wysokość tych nakładów, to oblicza się ją według wartości rzeczy w chwili jej wydania (patrz orz. SN z dnia 12 grudnia 1967 r. III CRN 356/67, OSNCP 1968, z. 8-9, poz. 148).Powód w pozwie twierdził, że aktualna wartość poniesionych przez niego nakładów wynosi 430.504 zł. Powtórzył to na rozprawie w dniu 20 sierpnia 1985 r. bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. Jeżeliby więc nawet przyjąć, że cena wspomnianych materiałów była w dniu oddania przez powoda domu jednorodzinnego, to jest w dniu 11 marca 1983 r., wyższa, co nie zostało wykazane, za trafne należy uznać stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że brak było przesłanek z art. 321 k.p.c. do zasądzenia ponad żądanie z tego tytułu.Nie jest uzasadniony również zarzut co do nieuwzględnienia przez Sąd Wojewódzki żądania o zasądzenie równowartości domu jednorodzinnego z powodu jego utraty. Jak bowiem trafnie stwierdził Sąd Wojewódzki zgodnie z art. 229 § 3 pkt 1 prawa spółdzielczego byłemu członkowi przysługuje jedynie zwrot sum wypłaconych na wkład budowlany, a więc sum w nominalnej wartości.Z tych przyczyn rewizja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.