I CR 163/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Sychowicz. Sędziowie SN: J. Ignatowicz (sprawozdawca), A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Klemensa W. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w P. i Centralnemu Związkowi Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego o przydział lokalu mieszkalnego na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 15 grudnia 1983 r.zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach procesu za II instancję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 15.XII.1983 r. Sąd Wojewódzki w Lublinie zobowiązał pozwaną Spółdzielnię Mieszkaniową w P. do przydzielenia powodowi Klemensowi W. mieszkania położonego w budynku Spółdzielni w P. na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu. Sąd Wojewódzki dokonał następujących ustaleń faktycznych:Powód był członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej w P. od dnia 12.VII.1968 r. W 1968 r. uiścił wkład na mieszkanie typu M-5 i złożył wniosek o przydzielenie mu takiego mieszkania w P., wpisując we wniosku jako osoby uprawnione do wspólnego z nim zamieszkiwania żonę Janinę W. oraz dzieci: Marka, Barbarę i Janusza. Wstępne porozumienie w sprawie przydziału mieszkania zostało zawarte w dniu 9.IX.1968 r. i zgodnie z tym porozumieniem Spółdzielnia zobowiązała się przydzielić powodowi w 1969 r. lokal mieszkalny kategorii M-5 o powierzchni użytkowej 57 m2, o wyższym standardzie, zlokalizowany w strefie śródmiejskiej. W latach 1969-1970 powodowa Spółdzielnia przesłała na adres powoda trzy zobowiązania o lokalizacji mieszkania, jednakże żadne nie zostało zrealizowane, gdyż powód nie zgłosił się do Spółdzielni (twierdzi obecnie, że zawiadomienia do niego nie doszły). W 1973 r. powód ponownie wystąpił do pozwanej Spółdzielni o realizację przydziału, jednakże i te starania nie dały rezultatu.W 1980 r. sytuacja uległa zmianie o tyle, że powód rozwiódł się z żoną, a matka jego Tekla W., którą powód w 1982 r. zgłosił również we wniosku o przydział mieszkania, otrzymała mieszkanie spółdzielcze wraz z córką Haliną W. W związku z dalszymi interwencjami powoda pozwana Spółdzielnia zawiadomiła go pismem z dnia 17.XI.1982 r., iż sprawa przydziału mieszkania dla niego nie będzie brana pod uwagę wobec niezłożenia dokumentu o podziale majątku dorobkowego z byłą żoną Janiną W.Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, Sąd Wojewódzki uznał, że zarzut Spółdzielni, iż powód nie może domagać się przydziału mieszkania wskutek nieprzedstawienia dowodu, komu z małżonków w związku z rozwodem przypadł wkład mieszkaniowy, nie jest zasadny. Spółdzielcze prawo do lokalu jest ściśle związane z członkostwem i nie może przysługiwać osobie nie będącej członkiem. Powód jest członkiem Spółdzielni, członkostwo jego nie ustało i zgodnie z art. 7 statutu Spółdzielni przysługuje mu uprawnienie do przydziału lokalu. Niezrealizowanie tych uprawnień powoda stwarza roszczenie o przydział lokalu. W sprawie zostało ustalone, że powód spełnia wymogi statutowe do przydzielenia mu mieszkania, a więc powództwo w zakresie żądania przydziału mieszkania jest zasadne.Fakt, iż wkład mieszkaniowy został wpłacony w okresie trwania związku małżeńskiego i wchodził w skład wspólności ustawowej małżeńskiej, jest w sprawie niniejszej bez znaczenia, skoro rozwiązanie małżeństwa nastąpiło przed powstaniem spółdzielczego prawa do lokalu (przed przydziałem mieszkania) i roszczenie Janiny W. związane z tym wkładem nie może dotyczyć Spółdzielni. Janina W. nie zgłaszała zresztą żadnych roszczeń do Spółdzielni w zakresie realizacji uprawnień do przydziału mieszkania, a jak wynika z wyjaśnień powoda - jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyła pozwana Spółdzielnia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja trafnie zarzuca, że poglądy prawne wypowiedziane w zaskarżonym wyroku nie są zgodne z obowiązującym stanem prawnym. Trafnie wprawdzie Sąd Wojewódzki stwierdza, że spółdzielcze prawo do lokalu jest ściśle związane z członkostwem, ale nie można już tego powiedzieć o dalszym, generalnie ujętym twierdzeniu, że spółdzielcze prawo do lokalu nie może należeć do osoby, która nie jest członkiem Spółdzielni. Wbrew temu twierdzeniu spółdzielcze prawo do lokalu może należeć wspólnie do małżonka, który jest członkiem spółdzielni, oraz do małżonka, który o członkostwo się nie postarał.Mylny jest dalej pogląd, że żona powoda, jako osoba, która nie jest członkiem pozwanej Spółdzielni, nie ma żadnych względem niej roszczeń. Jak to bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w wytycznych z dnia 30.XI.1974 r. III CZP 1/74 (OSNCP 1975, poz. 37), a co expressis verbis wynika obecnie z art. 215 § 2 prawa spółdzielczego, w wypadku gdy wkład należy do obojga małżonków, związane z tym wkładem roszczenie o przydzielenie mieszkania przysługuje obojgu małżonkom. Tak jest przy tym także wtedy, gdy małżeństwo zostało rozwiązane. W tym jednak ostatnim wypadku dochodzi do zmiany stanu prawnego o tyle, że mieszkanie spółdzielcze może uzyskać tylko jeden z małżonków. Do oceny, któremu z nich mieszkanie to przyznać, nie jest powołana spółdzielnia. O tym powinni zdecydować sami małżonkowie, a jeżeli nie mogą tego uzgodnić, decyduje sąd w ramach podziału majątku wspólnego (ewentualnie ograniczonego do samego tylko roszczenia, o którym mowa). Jeżeli tak, to powód - jeżeli chce uzyskać mieszkanie ze wspólnego oczekiwania jego i jego byłej żony - musi przedstawić, jak tego trafnie domagała się pozwana Spółdzielnia, albo o dowód zgodnego w omawianym zakresie podziału, albo orzeczenie sądowe stwierdzające, że w wyniku podziału wkład i związane z tym roszczenie o przydział mieszkania przypadły jemu.Z powyższych zasad zaskarżony wyrok należało z mocy art. 388 k.p.c. uchylić i sprawę przekazać sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.