I CR 28/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bryl, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. (Referat Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej) przeciwko Marii H. o 43.724 zł 71 gr, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 2 grudnia 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód twierdzi, że w latach 1959-1960 dokonał remontu domu pozwanej, jednakże okazało się, że do tego domu nie stosują się przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. - o remoncie i odbudowie oraz o wykończeniu budowy i nadbudowie budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 27, poz. 166). Powód nie może więc zabezpieczyć swej wierzytelności przez wpis hipoteki do księgi wieczystej i dlatego domaga się zasądzenia od pozwanej kosztu wykonanych robót w kwocie 43.724 zł 71 gr.Według zarzutów pozwanej, remont został dokonany dla "dokuczenia" jej, dla "wyzucia z własności". Pozwana protestowała przeciwko jego rozpoczęciu.Sąd Wojewódzki uznał, że konieczny był jedynie wydatek na remont dachu do wysokości 13.583 zł i na podstawie art. 123 k.z. zasądził wspomnianą kwotę.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji obu stron, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Na tle twierdzeń stron sprawa ulegała rozstrzygnięciu według przesłanek art. 115 i nast. k.z.Powód, ponosząc koszt robót w domu pozwanej, dokonał wydatków na rzecz, a więc nakładów. Nakłady te ulegałyby zwrotowi stosownie do przewidzianych w art. 115 i nast. k.z. warunków woli i korzyści pozwanej oraz charakteru nakładów.Jeśli chodzi o przesłankę woli, to gdyby powód dokonał wszystkich lub niektórych nakładów wbrew woli pozwanej, pozwana nie byłaby obowiązana do zwrotu wartości tych nakładów (art. 117 § 1 k.z.), chyba że zakaz pozwanej sprzeciwiałby się ustawie (np. przepisom budowlanym) lub zasadom współżycia społecznego (art. 118 k.z.).Zwrot wartości nakładów należałby się powodowi w granicach korzyści pozwanej (art. 117 § 1 k.z.), tzn. w granicach wzrostu wartości rzeczy, na której powód dokonał nakładów. Wynika z tego, że bez względu na wysokość środków finansowych wydatkowanych przez powoda należałby mu się zwrot wartości nakładów tylko do wysokości wzrostu wartości domu pozwanej.Powód może się domagać zwrotu wartości nakładów użytecznych (art. 117 § 1 k.z.), tj. zwiększających wartość rzeczy (np. schodów, które by zastąpiły drabinę), a tym bardziej nakładów koniecznych, tj. niezbędnych do normalnego utrzymania rzeczy i korzystania z niej. Oznacza to, że powodowi należałby się zwrot równowartości jedynie wszystkich nakładów koniecznych i użytecznych, choćby wskutek wydatkowania przez powoda środków finansowych wzrost wartości domu pozwanej okazał się większy od wartości tych nakładów.Sąd Wojewódzki nie dokonał ustaleń co do przesłanek art. 115 i nast. k.z. Posługiwał się zresztą pojęciami nieostrymi, nie znajdującymi oparcia w ustawie. Nie przeprowadził też dowodu z przesłuchania stron.W tej sytuacji nie zachodzi potrzeba kontroli dokonanej przez Sąd Wojewódzki oceny dowodów, wyrok zaś w całości należy uchylić.Okoliczność, że pozwana nie jest już właścicielką domu, sama przez się nie pozbawia jej legitymacji biernej (art. 192 pkt 3 k.p.c.).