I CR 373/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN C. Bieske.Sędziowie SN: T. Bukowski (spr.), J. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1985 r. sprawy z powództwa Piotra K. przeciwko:1)Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń w Z.,2)Fabryce Samochodów Rolniczych "P." w P.,3)"P." - Przedsiębiorstwu Obrotu Samochodami i Częściami Zamiennymi w L. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanego "P." od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zamościu z dnia 28 grudnia 1984 r., sygn. akt I C 95/83,uchyla zaskarżony wyrok w części zasądzającej ponad 250.000 zł (dwieście pięćdziesiąt tysięcy złotych) z odsetkami i orzekającej o kosztach procesu i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Zamościu do ponownego rozpoznania i do rozstrzygnięcia o kosztach instancji rewizyjnej, poza tym rewizję oddala.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 28 grudnia 1984 r., sygn. akt I C 95/83, zasądził od przedsiębiorstwa Obrotu Samochodami i Częściami Zamiennymi P. w L. na rzecz Piotra K. kwotę 504.440 zł tytułem odszkodowania. Sąd ten ustalił m.in., że w dniu 22 maja 1983 r., samochód marki Tarpan, zakupiony przez powoda w pozwanym Przedsiębiorstwie, uległ rozbiciu na skutek urwania się sworznia mimośrodkowego. W czasie jazdy, sworzeń mocujący wahacz górny z łącznikiem wahacza, miał wadę, polegającą na niejednorodności struktury materiałowej. Nie była to wada konstrukcyjna pojazdu. Pozwane Przedsiębiorstwo, jak wynika z książki gwarancyjnej (§ 1), zapewniło powoda o dobrej jakości i sprawnym działaniu samochodu, czyli o nieistnieniu wad (art. 564 k.c.). Powód nie utracił więc uprawnień z tytułu rękojmi (art. 560 k.c.) mimo niezachowania terminów z art. 563 k.c. Pozwane Przedsiębiorstwo jako sprzedawca wyłącznie uprawniony do rozprowadzenia w kraju pojazdów mechanicznych, ponosi poza tym odpowiedzialność z czynu niedozwolonego (art. 415 k.c.).Tymże wyrokiem Sąd Wojewódzki oddali powództwo w stosunku do pozostałych pozwanych: Państwowego Zakładu Ubezpieczeń i Fabryki Samochodów Rolniczych w P.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję pozwanego Przedsiębiorstwa P., opartą na zarzutach przewidzianych w punktach pierwszym, trzecim i czwartym art. 368 k.p.c., Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Chybiony jest zarzut naruszenia przepisu art. 415 k.c. przez obciążenie odpowiedzialnością nie Fabryki Samochodów Rolniczych, lecz pozwanego Przedsiębiorstwa P., które sprzedało powodowi samochód dotknięty niebezpieczną wadą. W orzecznictwie przyjmuje się od lat, że sprzedaż pojazdu z wadą, która czyni go niebezpiecznym dla otoczenia, stanowi naruszenie przez sprzedawcę ogólnie obowiązujących nakazów i zakazów prawa.Wprowadzenie do obrotu, a tak postąpiło pozwane Przedsiębiorstwo, samochodu, który ma wadę grożącą spowodowaniem katastrofy, stanowi czyn niedozwolony sprzedawcy (por. orz. SN z dnia 28 kwietnia 1964 r., w sprawie II CR 540/63, ogł. w OSN 1965, z. 2, poz. 32). Powód - jak trafnie przyjął Sąd Wojewódzki - mógł zatem oprzeć swoje roszczenia na odpowiedzialności pozwanego Przedsiębiorstwa P. z tytułu rękojmi za wady fizyczne, jak również na odpowiedzialności deliktowej. Sąd Wojewódzki słusznie rozpoznał roszczenie powoda w aspekcie obu tych podstaw odpowiedzialności pozwanego sprzedawcy. Zresztą, jak to już podkreślono w uchwale Całej Izby Cywilnej SN z dnia 26 października 1956 r. w sprawie I CO 31/56, ogł. w OSN z 1958 r., z. 1, poz. 1, naruszenie obowiązku określonego w umowie może być jednocześnie deliktem, jeżeli ono stanowi jednocześnie samoistne naruszenie ogólnie obowiązującego przepisu prawnego. Od przedsiębiorstwa państwowego, które ma prawo wyłącznego w Polsce rozprowadzania pojazdów mechanicznych, należy wymagać maksymalnej staranności w celu niedopuszczenia do obrotu pojazdami grożącymi katastrofą. Tak więc, skoro uprawnienia z rękojmi można realizować tylko wobec sprzedawcy, i skoro w niniejszej sprawie pozwany sprzedawca dopuścił się poza tym deliktu, z którego wynikła szkoda powoda jako nabywcy, Sąd Wojewódzki słusznie uwzględnił powództwo w stosunku do pozwanego Przedsiębiorstwa P. Powód nie dochodził swoich roszczeń, jak trafnie podkreślono w zaskarżonym wyroku, z tytułu gwarancji, ani też nie była ona podstawą uwzględnienia powództwa. Nie mogą przeto odnieść skutku zawarte w rewizji wywody na temat obowiązków i praw gwaranta, określonych w wydanej powodowi książce gwarancyjnej.Biegli jednoznacznie stwierdzili, że przyczyną wypadku było urwanie sworznia, a nie szybkość albo sposób jazdy. Takie też zajął stanowisko Prokurator, zatwierdzając umorzenie dochodzenia w sprawie wypadku, któremu uległ samochód powoda (sprawa (…)). Bezzasadna jest więc zawarta w punkcie pierwszym rewizji sugestia, jakoby Sąd Wojewódzki wbrew dyspozycji art. 38 pkt 1 Kodeksu drogowego "ustalił, że nietrzeźwy kierowca uprawniony był do kierowania pojazdem".Chybiony jest też zarzut niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia o przyczynie urwania sworznia. Badanie specjalistyczne jego struktury materiału przy użyciu przyrządów i instrumentów pomiarowych było w świetle niepodważonych co do fachowości i rzetelności opinii biegłych zbędne. Są oni całkowicie zgodni co do tego, że sworzeń miał "gołym okiem" dostrzegalną niejednorodną strukturę materiałową. Por. opinię inż. A.J. oraz opinię inż. A.S., który bez specjalnych przyrządów dostrzegł w sworzniu "ślady nieciągłości struktury na około 2/3 długości sworznia".Należy natomiast zgodzić się z zarzutem wadliwości ustalenia, że zniszczony został cały pojazd, a więc, że nie pozostały po wypadku żadne części lub zespoły, przedstawiające wartość, która sprawia, że szkoda jest niższa od ceny zapłaconej za pojazd przez powoda. Taka możliwość istnieje choćby w świetle protokołu oględzin, sporządzonego przy udziale biegłego mgr. inż. A.S. oraz w świetle "ekspertyzy uszkodzenia pojazdu", znajdującej się w aktach PZU - nr szkody (…)Rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie uzupełnienie postępowania dowodowego w celu poczynienia ustaleń, wyjaśniających tę okoliczność, istotną dla prawidłowego orzeczenia o wysokości odszkodowania.Z tych przyczyn, zakładając, że szkoda powoda wyniesie nie mniej niż 250.000 złotych, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 388 § 1 k.p.c., art. 387 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. jak w sentencji.