I CR 385/80

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 1980 r. sprawy z powództwa Eugeniusza K. przeciwko Skarbowi Państwa (Naczelnikowi Gminy w L.) i Wojewodzie S. o 135.000 zł na skutek rewizji pozwanego Skarbu Państwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 4 sierpnia 1980 r. sygn. akt. I C 56/80.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 4 sierpnia 1980 r. Sąd Wojewódzki zasądził na podstawie art. 417 § 1 k.c. od Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Naczelnika Gminy w L., na rzecz Eugeniusza K. odszkodowanie w kwocie 135.000 zł. Sąd ten ustalił m.in., że kwotę taką przekazał powód E.S., który został powodowi przedstawiony przez Naczelnika Gminy jako "wiceprezes Departamentu Mechanizacji w Ministerstwie Rolnictwa", uprawniony do załatwiania spraw związanych z wydaniem ciągnika przydzielonego powodowi. S. został skazany na karę 6 lat pozbawienia wolności i grzywnę m.in. za to, że - wprowadzając w błąd powoda i drugiego rolnika - pobrał od nich po 135.000 zł jako należność za rzekomo przydzielone ciągniki i pieniądze te przywłaszczył sobie. Sąd Wojewódzki uznał, że nie doszłoby do wyrządzenia powodowi szkody, gdyby Naczelnik Gminy nie udzielił powodowi błędnych informacji co do przydziału ciągnika i sposobu załatwienia formalności związanych z jego odbiorem za pośrednictwem wskazanego "funkcjonariusza Ministerstwa Rolnictwa".W swej rewizji opartej na podstawach przewidzianych w punkcie czwartym art. 368 k.p.c. pozwany wnosił o zmianę tego wyroku i całkowite albo częściowe oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:W świetle prawidłowo ustalonych i nie kwestionowanych przez skarżącego okoliczności, w których powód wręczył S. pieniądze tytułem należności za przydzielony ciągnik, chybione są zarzuty błędnej wykładni przepisu art. 417 § 1 k.c. i sprzecznego z treścią zebranego w sprawie materiału przyjęcia przez Sąd Wojewódzki braku przyczynienia się powoda do szkody.Skarżący godzi się w rewizji z tym, że Naczelnik Gminy, który umożliwił wyłudzenie od powoda kwoty 135.000 zł, nie dopełnił obowiązków ciążących na terenowym organie administracji państwowej. Nie może ulegać wątpliwości, że przez skontaktowanie S. z rolnikami ubiegającymi się od lat o przydział ciągnika, przez wydanie temuż S. zlecenia w sprawie ciągnika i przedstawienie go rolnikom jako funkcjonariusza ministerialnego, uprawnionego do załatwiania spraw związanych z wydaniem przydzielonych ciągników, Naczelnik Gminy działał i występował w charakterze funkcjonariusza państwowego. Jego działanie przekazujące rolnikom nieprawdziwe informacje było bezprawne i przezeń zawinione, co wyraźnie wynika z materiału ze sprawy niniejszej i ze sprawy karnej. Bezprawność, jako cecha zachowania się funkcjonariusza, nie jest przedmiotem dowodzenia, lecz wyłącznie przedmiotem oceny Sądu (por. rozdział IV wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa - uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 15 lutego 1971 r. III CZP 33/70 OSNCP 1971/4 poz. 59). Oceny tej dokonał Sąd Wojewódzki zgodnie z wyrażoną w art. 355 k.c. zasadą, nakładającą na dłużnika obowiązek zachowania "należytej staranności".Zasada ta odnosi się również do obowiązku nieczynienia szkody przez osobę wykonującą czynności związane z piastowanym stanowiskiem funkcjonariusza państwowego. Całokształt niespornych między stronami okoliczności, w jakich nastąpiło wyrządzenie powodowi szkody, w pełni uzasadnia stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że między nią a postępowaniem Naczelnika Gminy istnieje normalny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. Powód, opierając się na zaufaniu, którym darzył Naczelnika Gminy, nie dopuścił się żadnego niedbalstwa, jeżeli nie kontrolował prawdziwości jego wypowiedzi informacji urzędowych i jeżeli traktował S. tak, jak traktuje przeciętny obywatel funkcjonariusza Ministerstwa. Dlatego też chybiony jest zarzut, jakoby sprzeczne było z treścią zebranego materiału nieprzypisanie powodowi współprzyczynienia się do poniesionej szkody. O tym, że w danych warunkach postępowanie powoda było normalne, świadczyć może fakt takiego samego zachowania się drugiego rolnika wyczekującego od kilku lat na załatwienie wniosku o przydział ciągnika.Nic nie wskazuje na to, a skarżący też nie przytacza argumentacji na tę okoliczność, aby Naczelnik Gminy w swym postępowaniu wobec powoda dążył do osiągnięcia innego celu niż ten, który wynika z powierzonej mu funkcji państwowej na szczeblu gminnym. Nie do przyjęcia jest przeto sugestia skarżącego Skarbu Państwa, jakoby przedmiotową szkodę Naczelnik Gminy wyrządził tylko przy sposobności pełnienia swej funkcji, a nie przy jej wykonywaniu. Tak więc nie można zgodzić się z zarzutem bezzasadnego przyjęcia przez Sąd Wojewódzki odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa, przewidzianej w art. 417 § 1 k.c. (por. rozdział V wymienionych wyżej wytycznych, a to art. 417 i nast.k.c.).Rewizja nie ma więc uzasadnionych podstaw i dlatego należało z mocy art. 387 k.p.c. orzec jak w sentencji.