I CR 405/62

SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa (interwencji głównej) Kazimierza R. przeciwko1)Budowlanej Spółdzielni Pracy K w Warszawie,2)Związkowi Zawodowemu Pracowników Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanycho 50 000 zł, na skutek rewizji interwenienta głównego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 11 grudnia 1961 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneBudowlana Spółdzielnia Pracy K wytoczyła przeciwko Związkowi Zawodowemu Pracowników Budownictwa powództwo o zapłatę wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych w Ch. Pozwany Związek wniósł pozew wzajemny o zasądzenie od powyższej Spółdzielni kwoty 60 000 zł twierdząc, że po sprawdzeniu rachunków okazało się, że Związek nadpłacił Spółdzielni ponad milion złotych.W toku powyższego procesu pomiędzy Spółdzielnią Pracy K a Związkiem Zawodowym wytoczył Kazimierz R. interwencję główną z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Związku Zawodowego kwoty 50 000 zł. Interwencja główna została nadana na pocztę w dniu 24 grudnia 1960 r. Interwenient główny twierdzi, że w rzeczywistości roboty zostały wykonane nie przez Wojewódzką Pomocniczą Spółdzielnię Rzemieślniczą Branży Budowlanej (której następczynią jest Budowlana Spółdzielnia Pracy K), lecz przez interwenienta głównego; Spółdzielnia była tylko fasadą, gdyż kontrahentem Związku mogła być jedynie spółdzielnia, a nie mógł nim być powód jako sektor prywatny. Interwenient główny twierdzi, zatem, że pozwany Związek uzyskał z jego majątku korzyść, że powinien mu ją zwrócić na zasadzie art. 123 k.z.Pozwani zarzucili przedawnienie roszczenia interwenienta głównego.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo z interwencji głównej, uznając roszczenie interwenienta głównego za przedawnione na zasadzie art. 285 pkt 1 k.z., gdyż roboty zostały wykonane w latach 1954-1955, a interwenient główny jest rzemieślnikiem, który w owym czasie prowadził prywatne przedsiębiorstwo. Zresztą - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - interwenientowi głównemu nie przysługuje roszczenie z niesłusznego wzbogacenia, gdyż przepisy o niesłusznym wzbogaceniu mają zastosowanie tylko wówczas, gdy nie ma przepisów szczególnych.Powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją interwenient główny zarzucając, że dochodzi roszczenia z niesłusznego wzbogacenia, gdyż z pozwanym Związkiem Zawodowym nie zawierał żadnej umowy, że zatem przepis art. 285 pkt 1 k.z. nie dotyczy dochodzonej wierzytelności, gdyż dotyczy on jedynie wierzytelności z umów.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarżący nie kwestionuje, że jest rzemieślnikiem i że w owym czasie prowadził prywatne przedsiębiorstwo. Nietrafny jest pogląd skarżącego, jakoby przewidziane w art. 285 pkt 1 k.z. dwuletnie przedawnienie dotyczyło jedynie takich wierzytelności, których źródłem jest umowa. Przepisy kodeksu zobowiązań dotyczące przedawnienia (art. 282-286) dotyczą wierzytelności powstałych z różnych źródeł. I tak np. wierzytelności z art. 282 pkt 1 i art. 284 k.z. wynikają z umów (z umowy najmu lub umowy dzierżawy, bądź z umowy o pracę). Natomiast wierzytelność z art. 283 wynika nie z umowy, lecz z czynu niedozwolonego. Przepis art. 285 k.z. nie mówi w ogóle o umowie i znikąd nie wynika, by dotyczył on wyłącznie wierzytelności z umów. Jeżeli np. zakładowa przeznaczonemu do utrzymania, wychowania, pielęgnowania lub nauki przysługuje z tego tytułu wierzytelność, to jest ona objęta przepisem art. 285 pkt 2 k.z. zarówno wówczas, gdy wynika z umowy, jak także wówczas, gdy wynika np. z art. 1221 - k.z. lub prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.Podobnie przedstawia się sytuacja, co do wierzytelności wymienionych w punkcie 1 art. 285 k.z. Lege non distinguente mieści się w tym przepisie (pomijając wierzytelności rolników) wszelka wierzytelność wynikająca stąd, że wierzyciel - przemysłowiec, rzemieślnik lub kupiec - dokonał na rzecz dłużnika robót lub dostarczył mu towarów. Wierzytelności te zazwyczaj wynikają z umowy: jednakże źródłem ich nie musi być umowa, może nim być np. nienależne świadczenie, a więc wierzytelność powstała z tytułu nienależnego dokonania robót lub dostarczenia towarów.Skoro interwencja główna oparta jest na twierdzeniu, że interwenient główny, rzemieślnik, wykonał na rzecz pozwanego Związku roboty, z czego wynikać ma dochodzone przezeń roszczenie, to wierzytelność taka - bez względu na to, czy wykonanie robót było świadczeniem wynikającym z umowy interwenienta głównego z pozwanym Związkiem Zawodowym o wykonanie tych robót, czy też nastąpiło bez umowy pomiędzy nimi - mieszcząca się-wśród wierzytelności wymienionych w punkcie 1 art. 285 k.z. podlega przedawnieniu dwuletniemu.Wytoczenie przez pozwaną Spółdzielnię powództwa przeciwko Związkowi Zawodowemu przerwało bieg terminu przedawnienia wierzytelności, przysługującej ewentualnie Spółdzielni względem Związku, co jednak - w braku wszelkich ku temu podstaw - nie skutkuje przerwanie biegu przedawnienia wierzytelności interwenienta głównego względem pozwanego Związku.Zarzut naruszenia przepisu art. 285 k.z. jest przeto chybiony. Zresztą zagadnienie przedawnienia jest w gruncie rzeczy bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie. Trafna bowiem w ostatecznym wyniku jest druga podstawa, która zdaniem Sądu Wojewódzkiego uzasadnia oddalenie powództwa z interwencji głównej, a mianowicie nieistnienie roszczenia z niesłusznego wzbogacenia. Nieistnienie takiego roszczenia wynika bezpośrednio z twierdzeń samego interwenienta głównego. Skoro bowiem interwenient główny był członkiem pomocniczej spółdzielni rzemieślniczej i właśnie dlatego miał wykonać i wykonał roboty określone umową tej spółdzielni z Związkiem Zawodowym, to przysporzenie, jakie wskutek tego nastąpiło na rzecz Związku, nie zawiera w ogóle elementu niesłuszności, będącego konieczną przesłanką powstania roszczenia z niesłusznego wzbogacenia (art. 123 k.z.). Aczkolwiek pogląd Sądu Wojewódzkiego o posiłkowym charakterze roszczeń z niesłusznego wzbogacenia może być kwestionowany, to jednak sama konkluzja, iż interwenientowi głównemu nie przysługuje roszczenie z tego tytułu, jest trafna. Kwestia, czy przysługuje mu względem Spółdzielni roszczenie o wynagrodzenie, nie wchodzi w zakres procesu z interwencji głównej.Z tych zasad rewizja ulega oddaleniu.