I CR 442/73

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 13 listopada 1973 r. sprawy z powództwa Karola L. przeciwko Przedsiębiorstwu "P." w W. o 3000 zł ma skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 9 lutego 1973 r., sygn. akt II C 1028/72 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej. Uzasadnienie faktyczneW pozwie powód powołał się na to, że Bank Polska Kasa Opieki SA zwrócił się do Przedsiębiorstwa "P." o zrealizowanie na podstawie przez niego opracowanego scenariusza filmu reklamowego. Następnie we wspomnianym Przedsiębiorstwie powód podpisał druk umowy "in blanco", po czym dostarczył Przedsiębiorstwu dwa scenariusze, ale Bankowi scenariusze te nie odpowiadały i nie zostały one zrealizowane. W tym stanie rzeczy powód powołuje się na uchwałę Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1972 r. w sprawie zasad i stawek wynagrodzenia za dzieła literackie i pomocnicze prace literackie na potrzeby filmu (Mon. Pol. Nr 6, poz. 38) i na podstawie postanowień tej uchwały wnosi o zasądzenie od Przedsiębiorstwa sumy 3 000 zł jako 50% wynagrodzenia za scenariusze. Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku powoda o wezwanie Banku do wzięcia udziału w sprawie, a w odniesieniu do Przedsiębiorstwa wypowiedział pogląd, że mimo niepodpisania z jego strony umowy, powstały między powodem a Przedsiębiorstwem wzajemne zobowiązania, stosowanie do których za opracowanie przez powoda jednego scenariusza należy mu się wynagrodzenie według postanowień wyżej powołanej uchwały Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1972 r. W podpisanej przez powoda umowie wynagrodzenie za ten scenariusz ustalono na 1 400 zł, a skoro nie został on przyjęty, powodowi należy się 50% umówionej stawki, tj. 700 zł. Sąd Wojewódzki zasądził tę właśnie kwotę od Przedsiębiorstwa na rzecz powoda. Wyrok zaskarżyły obie strony. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Według art. 194 § 3 kpc, Sąd na wniosek powoda może wezwać do zięcia udziału w sprawie inną jeszcze osobę w charakterze osoby pozwanej, jeżeli okazuje się, że przeciwko tej osobie może być wytoczone powództwo o to samo roszczenie. Roszczenie osoby pozwanej i tej innej osoby jest to samo wtedy, kiedy co najmniej ich prawa lub obowiązki są wspólne lub są oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, tj. w wypadku, gdy między osobą pozwaną a tą inną osobą zachodzi co najmniej współuczestnictwo materialne w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 kpc Powód nie wykazał, żeby między Przedsiębiorstwem a Bankiem Polska Kasa Opieki zachodziło co najmniej współuczestnictwo materialne, wobec czego Sąd Wojewódzki zasadnie nie uwzględnił wniosku powoda o wezwanie Banku do wzięcia udziału w sprawie. Jednakże nic nie stało i nie stoi na przeszkodzie, zęby powód wystąpił z pozwem przeciwko Bankowi. Jeżeli chodzi o Przedsiębiorstwo Usług Filmowych, to uzasadnienie Sądu Wojewódzkiego nie zajmuje się przedmiotem i treścią "wzajemnych zobowiązań" powoda i tego Przedsiębiorstwa, chodziłoby w nich jednak o przejście (przeniesienie) autorskich praw majątkowych. Co się tyczy formy umowy o przeniesienie wspomnianych praw, to według art. 30 § 2 Prawa autorskiego z 1952 r. umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej. Z kolei art. 63 po.c z 1950 r. stanowił, że jeżeli ustawa przepisuje dla czynności prawnej określoną formę, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna (forma ad solemnitatem). Stąd art. 30 § 2 Prawa autorskiego w powiązaniu z art. 63 popc miał taką treść, że umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych bez zachowania formy pisemnej była nieważna. Z dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego z 1964 r., art. 30 § 2 Prawa autorskiego zachował niezmienione brzmienie, art. 63 popc został uchylony, według zaś art. 74 w zw. z art. 73 §1 kc jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania tej formy nie jest nieważna, a jej niezachowanie ma skutek tylko w zakresie dowodowym (forma ad probationem), chyba że ustawa przewiduje rygor nieważności. Wyłania się więc kwestia, czy z dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego forma pisemna wymagana przez art. 30 § 2 Prawa autorskiego przekształciła się w formę ad probationem, czy też pozostała formą ad solemnitatem. Otóż w zakresie skutku niezachowania formy pisemnej przepisy wprowadzające do kodeksu cywilnego nie zawierają formy konwersyjnej, w szczególności takiej, jaka w odniesieniu do terminów mieści się w art. XIII tych przepisów. Przeto, gdy art. 30 § 2Prawa autorskiego nie określa skutku niezachowania formy pisemnej, to tym samym odsyła ogólnie, w rozumieniu art. XI § 1przep. wprow. kc, do przepisów prawa cywilnego, a wtedy, zgodnie z tym przepisem, stosuje się wchodzące w rachubę przepisy Kodeksu cywilnego, zatem w danym wypadku - określające wspomniany skutek przepisy art, 74 w zw. z art. 73 § 1kc, według których czynność prawna dokonana bez zachowania formy pisemnej nie jest nieważna, a jej niezachowanie ma skutek tylko w zakresie dowodowym. Stąd skoro art. 30 § 2Prawa autorskiego ogranicza się do wymagania formy pisemnej, to umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych bez zachowania tej formy nie jest nieważna, a jej niezachowanie ma skutek tylko w zakresie dowodowym (forma ad probationem). W sprawie fakt zawarcia umowy między powodem a Przedsiębiorstwem jest uprawdopodobniony za pomocą druku umowy podpisanego przez powoda i już z tego względu ograniczenie dowodowe z art. 74 kc nie stosuje się. Sąd Wojewódzki nie ustalił, jakim rodzajem dzieła w rozumieniu § 12 ust. 1 uchwały Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1972 r. jest utwór dostarczony przez powoda, a według tego przepisu, od rodzaju dzieła (utworu) zależy zasada, stosownie do której następuje wypłacenie wynagrodzenia. Nie rozważył też treści umowy, zwłaszcza, czy nie została ona zawarta pod warunkiem akceptacji dostarczonego utworu przez Bank Polska Kasa Opieki. Przedłożone powodowi przez Przedsiębiorstwo druku umowy i podpisanie przez powoda tego druku (według jego twierdzenia - niewypełnionego) może przemawiać za stanowiskiem, że strony prowadziły rokowania w celu zawarcia umowy typowej, jednakże skoro umowa nie została zawarta na piśmie, określenie jej przedmiotu i ustalenie treści wymagało przeprowadzenia dowodów, w szczególności z przesłuchania stron. Gdy zaś przed przeprowadzeniem wspomnianych dowodów nie da się wyłączyć, że strony umówiły wynagrodzenie za utwór wyższe od 1 400 zł oraz że powód obowiązany był dostarczyć dwa utwory, to wyrok nie tylko w części uwzględniającej powództwo, lecz także je oddalającej, ulega uchyleniu. W toku ponownego rozpoznawania sprawy, rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie wyjaśnić, czy obecnie powód nie występuje z nowym roszczeniem obok pierwotnego.