I CR 471/75

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 24 września 1975 r. sprawy z powództwa Janusza W. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojskowy Instytut Historyczny w W. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 10 kwietnia 1975 r., sygn. akt II C 42/75 oddala rewizję i zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem kosztów postępowania rewizyjnego kwotę 180 zł. Uzasadnienie faktyczne Powód Janusz W. żądał zasądzenia od pozwanego Skarbu państwa (Wojskowy Instytut Historyczny w W.) kwoty 5 000 zł, przeznaczając 50% tej sumy na Polski Czerwony Krzyż. Powód twierdzi, że w grudniu 1970 r, złożył w Wydawnictwie MON maszynopis pracy pt. Baon Szturmowy "Nałęcz" Pierwszy Organizacji Wojskowej Korpus Bezpieczeństwa. Wydawnictwo przesłało tę pracę do WIHu w celu jej zaopiniowania. WIH w piśmie z dn. 16 stycznia 1973 r. zawiadomił Wydawnictwo, że praca ta była już poprzednio przedmiotem badania WIH i oceniona została negatywnie. Po wykazaniu powoda, że chodzi o dwie różne prace, pracownik WIH M. S. wydał krytyczną recenzję o pracy powoda, a WIH opinię tę podzielił. W związku z tym nie doszło do zawarcia umowy między powodem a Wydawnictwem MON. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa zarzucając, że jego błędne pismo z dn. 16 stycznia 1973 r. nie miało wpływu na zawarcie umowy przez Wydawnictwo MON, że M. S. wydając recenzję nie działał w ramach powierzonych mu przez WIH obowiązków oraz że pozwany, przychylając się do tej recenzji, ani nie popełnił czynu niedozwolonego, ani nie dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powoda. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dn. 10 kwietnia 1975 r. nr II C 42/75 oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 500 zł tytułem kosztów procesu. Sąd uznał, że pozwany nie dopuścił się ani naruszenia dóbr osobistych powoda, ani czynu niedozwolonego w stosunku do niego. Uzasadnienie prawne Rozpoznając rewizję powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje: O ile chodzi o pismo z dn. 16 stycznia 1973 r., to w świetle następujących po nim faktów (recenzje M. S. i opinia WIH) nie miało ono wpływu na odmowę zawarcia umowy z powodem przez Wydawnictwo MON. Dlatego słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że między utratą przez powoda spodziewanych z tej umowy korzyści a tym pismem nie zachodzi związek przyczynowy (art. 361 § 1 kc). Treść tego pisma świadczy natomiast, ze przed jego napisaniem odpowiedni funkcjonariusz poprzestał na już posiadanych wiadomościach o poprzedniej pracy powoda, a nie zadał sobie trudu sprawdzenia identyczności tamtej i nowo przedstawionej pracy. Nie uzasadnia to jednak zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz powoda, gdyż przepisy art. 23, 24 i 445 kc tego nie przewidują, a do zastosowania przepisu art. 448 kc i zasądzenia sumy na rzecz PCK brak podstaw z uwagi na niewykazanie umyślności działania po stronie odnośnego funkcjonariusza WIH. Prawidłowy jest pogląd, że pozwany nie może w oparciu o przepis art. 417 kc ponosić odpowiedzialności za czynności recenzenta M. S., który sporządzał recenzję pracy powoda na podstawie umowy zawartej z Wydawnictwem MON, a nie w ramach czynności powierzonych mu przez WIH. Okoliczność, że M. S. poza tym jest pracownikiem WIH odpowiedzialności nie uzasadnia. Wreszcie trafnie Sąd uznał, że pismo WIH z dn. 9 listopada 1973 r., w którym Instytut ten zawiadomił Wydawnictwo MON, że podziela stanowisko wyrażone w recenzji M. S. w związku z czym nie sporządzi powtórnej recenzji, nie zawiera ani cech bezprawności (art. 23 i 24 kc), ani cech czynu niedozwolonego (art. 415 i 417 kc). WIH działał w ramach swych uprawnień w zakresie opiniowania prac przeznaczonych dla Wydawnictwa MON. W działalności recenzyjnej nieuniknione są krytyczne oceny badanych prac i jedynie wypowiedzi oczywiście nieprawdziwe, a nie tylko będące wyrazem indywidualnych poglądów recenzenta, bądź też sformułowania godzące w cześć autora mogą uzasadniać odpowiedzialność wskazaną w powyższych przepisach, te zaś przesłanki w stosunku do WIH w związku z treścią powyższego pisma nie zachodzą. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji (art. 387 i 98 kpc).