I CR 484/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Ignatowicz.Sędziowie SN: W. Kuryłowicz (spr.), T. Żyznowski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 1983 r. sprawy z powództwa Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "P." - Oddział w G. przeciwko A. K., P. i A. M. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Suwałkach z dnia 19 października 1982 r. (sygn. akt I C 100/82):uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneNa podstawie zawartej między stronami w dniu 6 czerwca 1979 r. umowy agencyjnej pozwana zobowiązała się do prowadzenia w imieniu powódki należącego do niej klubu prasy i książki nr (…) w B. (jako "gospodarz klubu"), w szczególności zaś do prowadzenia w klubie - stosownie do § 9 umowy - sprzedaży wyłącznie dostarczonych przez powódkę towarów za miesięcznym wynagrodzeniem prowizyjnym.Przeprowadzone w dniu 16 października 1980 r. rozliczenie powierzonych pozwanej do sprzedaży towarów wykazało niedobór ostatecznie określony na kwotę 110.512 zł 70 gr i zasądzenie tej kwoty, z odsetkami i kosztami, wystąpiła powódka w pozwie z dnia 10 lutego 1981 r.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo do wysokości 75,00 zł, rozkładając zapłatę zasądzonej kwoty na raty po 1.000 zł miesięczne każda, z 8% "od dnia zwłoki w płatności poszczególnej raty", w pozostałej części powództwo oddalił, a koszty procesu wzajemnie między stronami zniósł.Według dokonanych ustaleń pozwana odpowiada za szkodę (za której spowodowanie została także skazana z art. 218 § 1 k.k. przez sąd karny wyrokiem z dnia 27 maja 1982 r. w sprawie (…) Sądu Rejonowego w Piszu) stosownie do art. 471 k.c. w zw. z postanowieniem § 12 ust. 2 umowy, zgodnie z którym "gospodarz klubu ponosi odpowiedzialność za niedobory i straty powstałe w powierzonym mu mieniu, w tym także za straty spowodowane kradzieżą" z wyjątkiem, gdy szkoda jest następstwem wypadków losowych, kradzieży z włamaniem lub rabunku, przy dopełnieniu określonych wymogów ochrony mienia, oraz gdy wysokość niedoboru pozostaje w ramach ustalonego przez przedsiębiorstwo limitu (§ 12 ust. 3 umowy). Żadna z wyżej wymienionych przyczyn, ekskulpujących agenta, nie zachodzi w sprawie. Skoro jednak do powstania szkody przyczyniła się także powódka, nie dostarczając odpowiednich dla należytego przechowywania towarów pomieszczenia (wilgoć, gryzonie, możliwości kradzieży), należne odszkodowanie podlega obniżeniu do kwoty 75.000 zł (art. 362 k.c.), jej zaś zapłata, uwzględniając ograniczone możliwości płatnicze pozwanej – rozłożeniu na odpowiednie raty na podstawie art. 320 k.p.c.W części oddalającej powództwo o kwotę 54.076,30 zł zaskarżyła wyrok rewizją powódka, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niewłaściwe w przypadku zastosowania art. 362 k.c. (art. 368 pkt 1 i 3 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W ramach łączącego strony stosunku prawnego - umowy agencyjnej (art. 758 k.c.) - pozwana została zobowiązana do naprawienia szkody, spowodowanej zawinionym przez nią niedoborem towarowym.Nawet karalne, jak w przypadku (z art. 218 § 1 k.k. - ze względu na ochronę mienia społecznego), naruszenie obowiązku umownego, nie zaś spoczywającego na każdym, nie uzasadnia odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.) pozwanej, jako agenta, lecz odpowiedzialność kontraktową na nienależyte wykonanie określonych umową obowiązków (art. 471 i nast. k.c.).Wysokość dochodzonego odszkodowania powódka określiła na rozprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku "ostatecznie" na kwotę 110.512 zł 70 gr i ta kwota zakreśla przedmiot i granice wyrokowania sądu orzekającego (art. 321 § 1 k.p.c.). Z uzasadnienia wyroku wynika natomiast, że "powódka ostatecznie ograniczyła powództwo do kwoty 129.076,30 zł" i w zakresie tej kwoty, bez zajęcia stanowiska co do ograniczenia powództwa do wyżej wymienionej kwoty 110.512,70 zł, sprawa została rozstrzygnięta, w następstwie czego także przedmiotem zaskarżenia w rewizji jest oddalona część kwoty 129.076,30 zł.W tym też zakresie niezbędne są przy ponownym rozpoznaniu sprawy dalsze wyjaśnienia (art. 368 pkt 3 k.p.c.).Dający zlecenie agentowi może przyczynić się do nienależytego wykonania przez niego umowy i tym samym do powstania lub zwiększenia szkody (art. 382 k.c.), jeżeli jest to następstwem nienależytego wykonania przez dającego zlecenie jego obowiązków, wynikających dla niego z zawartej umowy (por. uchwałę powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1974 r., OSNCP, 1975, poz. 113). W przypadku - według ustaleń zaskarżonego wyroku o przyczynieniu się skarżącej stanowi przydzielenie pozwanej nieodpowiedniego dla przechowywania towarów, sprzedawanych w bufecie, lokalu (wilgoć gryzonie) i jego nienależyte przed możliwością kradzieży towarów zabezpieczenie. Ustalenia te nie mają jednak dostatecznego w zebranym materiale uzasadnienia, w szczególności co do możliwości kradzieży ze względu na sam lokal, bez względu na jego właściwe przed tą możliwością zabezpieczenie przez pozwaną w ramach jej obowiązków określonych w umowie oraz co do szkód, spowodowanych przez gryzonie, a ustalonych podczas inwentaryzacji w dniu 3 października 1980 r. na kwotę 3.899 zł, co skarżąca podnosi w rewizji, wyłączając dalsze z tej przyczyny szkody. W tej więc części materiał procesowy sprawy wymaga ponownego rozważenia i ewentualnie uzupełnienia pod kątem pozostających w przyczynowym związku ze szkodą uchybień powódki w wykonaniu przez nią wobec pozwanej jej własnych obowiązków umownych.Z przytoczonych względów należało na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 368 pkt 3 i 5 k.p.c. uchylić zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, orzekając jak w sentencji.