I CR 521/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa S.P. przeciwko Państwowemu Ośrodkowi Maszynowemu w W. o 150.000 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 1963 r. zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo uchylił i przekazał sprawę w tym zakresie temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW sprawie egzekucyjnej, wszczętej na wniosek Państwowego Ośrodka Maszynowego w W. z siedzibą w B. przeciwko S.T., komornik Sądu Powiatowego w Wejherowie dokonał w dniu 10.VIII.1959 r. zajęcia ciągnika marki "Ursus" i przyczepy marki "Sanowak" znajdujących się u dłużnika, przy czym ten ostatni podał komornikowi, iż zajęte przedmioty stanowią własność S.P.W sprawie z powództwa S.P. i B.S. przeciwko POM w W. z siedzibą w B. Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 23.II.1961 r. zwolnił od egzekucji wyżej wymienione przedmioty, uznawszy że ciągnik jest własnością B.S., a przyczepa S.P.S.P. powołując się na powyższe sprawy w pozwie wniesionym dnia 10.IV.1962 r. przeciwko pozwanemu POM domagał się zasądzenia kwoty 150.000 zł z odsetkami i kosztami procesu. Powód twierdził, że zajęcie oraz odmowa wcześniejszego zwolnienia ciągnika i przyczepy uniemożliwiły mu użytkowanie ich w ciągu przeszło dwóch lat oraz, że przyczepa uległa zniszczeniu wskutek przetrzymywania jej zimą i latem na wolnym powietrzu na terenie POM, gdzie umieścił ją komornik. W toku procesu powód ograniczył powództwo do kwoty 90.000 zł.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa twierdząc, że nie zwolnił zajętych przedmiotów ponieważ powód nie potrafił wykazać, iż stanowią one jego własność, natomiast po zapadnięciu wyroku w sprawie II C 501/60 pozwany nie czynił powodowi przeszkód w odebraniu przyczyny.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 31.VI.1963 r. umorzył postępowanie co do kwoty 60.000 zł, a zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 41.781,44 zł z odsetkami i kosztami procesu, a w pozostałej części oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki wyszedł z założenia, że skoro pozwany odmówił wcześniejszego zwolnienia zajętych przedmiotów, to przez to przyjął na siebie ryzyko odszkodowania za straty poniesione przez powoda na skutek ich przestoju. Odszkodowanie to obejmuje zarobek, jaki powód osiągnąłby z eksploatowania swojej przyczepy oraz zwrot kwoty zasądzonej od powoda na rzecz B.S. tytułem czynszu za dzierżawę ciągnika w okresie zajęcia, jako podstawę prawną odpowiedzialności pozwanego wskazał Sąd Wojewódzki art. 134 k.z.W rewizji pozwany wnosi o zmianę tego wyroku i oddalenie powództwa, albo o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając wadliwość ustaleń co do szkody poniesionej przez powoda oraz nieuwzględnienia okoliczności, że powód przyczynił się do powstania szkody przez późne wytoczenie sprawy o zwolnienie zajętych przedmiotów od egzekucji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Fakt wyrządzenia szkody może być samoistnym źródłem zobowiązania do jej naprawienia tylko wówczas, gdy ustawa to przewiduje. Taką ogólną podstawę odpowiedzialności dają przepisy k.z. o czynach niedozwolonych.Prowadzenie egzekucji przez uprawnionego do tego wierzyciela nie może być poczytane za czyn niedozwolony w rozumieniu przepisów k.z., chyba że wyrządzona wskutek tego szkoda była następstwem zawinionego wykroczenia poza granice zakreślone przez dobrą wiarą lub przez cel, ze wzglądu na który służyło wierzycielowi jego prawo (art. 135 k.z.).Odmówienie przez wierzyciela zwolnienia od egzekucji rzeczy, do których rości sobie prawa osoba trzecia, z reguły nie może stwarzać odpowiedzialności wierzyciela za szkodą, jaką ta osoba poniosła na skutek samego tylko uniemożliwienia jej korzystania w tej rzeczy w czasie, gdy rzecz ta pozostawała pod zajęciem egzekucyjnym. Interes osoby takiej jest bowiem dostatecznie chroniony przez możliwość wytoczenia przez nią powództwa o zwolnienie zajętej rzeczy od egzekucji (art. 574 k.p.c.), albo - jeśli zachodzą ku temu podstawy - wniesienia skargi na czynności komornika (art. 519 § 1 k.p.c.).W danym wypadku nic nie wskazuje na to, aby czynności POM pozwanego jako wierzyciela egzekucyjnego zawierały w sobie elementy nadużycia prawa (art. 135 k.z.), a w szczególności, aby działał on w złej wierze skoro sporne przedmioty w chwili ich zajęcia znajdowały się we władaniu dłużnika (art. 587 § 2 k.p.c.).Pozwany POM nie może więc ponosić odpowiedzialności za szkody wynikłe dla powoda przez pozbawienie go korzystania z ciągnika i przyczepy wskutek ich zajęcia. Odmienne stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku narusza art. 134 k.z. przez niewłaściwe jego zastosowanie, co Sąd Najwyższy z urzędu bierze pod rozwagę (art. 380 § 1 p. 4 k.p.c.).Inaczej natomiast przedstawia się zagadnienie odpowiedzialności wierzyciela w związku z oddaniem mu zajętej rzeczy pod dozór. Jako dozorca obowiązany jest on bowiem przechowywać zajętą rzecz z taką starannością, by nie straciła ona na wartości (art. 598 § 1 k.p.c.).W razie stwierdzenia zawinionego niedopełnienia tego obowiązku przez wierzyciela i powstania w związku z tym szkody, odpowiedzialność jego kształtowałaby się na zasadach art. 134 i 145 k.z. w związku z art. 598 i następnymi k.p.c. Powód w pozwie twierdził, że zajęta przyczepa wskutek nieodpowiedniego przechowywania jej przez pozwanego uległa zniszczeniu.Sąd Wojewódzki nie rozpoznał sprawy w tym zakresie i nie poczynił żadnych co do tego ustaleń, przy czym nie zażądał sprecyzowania przez powoda jego roszczeń przez wskazanie jaka część dochodzącej przez niego kwoty dotyczy szkody pozostałej za zniszczenie przyczepy.Ponieważ wydany w tych warunkach wyrok narusza art. 326 k.p.c. podlega on w zaskarżonej części uchyleniu w myśl art. 384 k.p.c.