I CR 599/89

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 1989 r. sprawy z wniosku Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego "H" w W. przeciwko Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej "B" w Ł. o zapłatę, na skutek odwołania powoda od orzeczenia Okręgowej Komisji Arbitrażowej w W. z 28 kwietnia 1989 r. sygn. akt 1 Wa 9401/88 uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w W. - Sąd Gospodarczy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktycznePrzedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego "H" w W. wniosło o zasądzenie na jego rzecz od Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej "B" w Ł. kwoty 924.000 zł z odsetkami. Według powoda, który zgodnie z umową zawartą przez strony był kupującym, pozwana sprzedała cebulę dotkniętą wadami jakościowymi, wobec czego odbiorca zagraniczny cebulę przyjął, ale po odpowiednim obniżeniu ceny i poniesieniu kosztów przesortowania przez powoda.Pozwana nie uznała żądania wniosku.Okręgowa Komisja Arbitrażowa w W. ustaliła, że dostawa cebuli, o którą chodzi w sprawie, zrealizowana została na podstawie zamówienia powoda z 30 września 1987 r., według którego kontrola jakościowa towaru miała być dokonana przez CIS (Centralny Inspektorat Standaryzacji) w miejscu załadunku, a dostawca odpowiada za wady ukryte towaru, których nie można stwierdzić w momencie odbioru w Polsce. W cebuli sprzedanej kontrahentowi jugosłowiańskiemu wystąpiły jednakże wykryte przez niego wady jawne (mniejszy kaliber, nadgnicie, porośnięcie, uszkodzenia mechaniczne), których kontrola CIS nie stwierdziła. W tej sytuacji - zdaniem OKA - pozwana nie ponosi odpowiedzialności za szkodę poniesioną przez powoda, a to w myśl § 27 ust. 1 umowy o sprzedaży towarów na eksport zawartej przez strony w dniu 28 maja 1986 r. Postanowienie to stanowi bowiem, że jeżeli treść umowy sprzedaży przewiduje ostateczny odbiór jakościowy w kraju, sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady jawne. W konwencji tego stanowiska, OKA orzeczeniem z dnia 28 kwietnia 1989 r. oddaliła żądanie wniosku.W odwołaniu od wymienionego orzeczenia powód zarzucił, iż wydane ono zostało z naruszeniem przepisów prawa cywilnego normujących odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu dostarczenia towaru z wadami i wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie żądania wniosku albo o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z ramowej umowy zawartej przez strony w dniu 28 maja 1986 r. wynika, że przedwysyłkowa jakościowa kontrola towarów dokonywana przez CIS (§ 23 umowy) nie jest tożsama z ostatecznym odbiorem jakościowym, który może odbywać się w kraju (§ 27 ust. 1 umowy) lub za granicą (§ 27 ust. 2 umowy). W sprawie nie zostało wyjaśnione, czy kontrola jakościowa, o której jest mowa w zamówieniu powoda z 30 września 1987 r., oznacza przedwysyłkową kontrolę towarów przewidzianą w § 23 umowy z 28 maja 1986 r., czy też ostateczny odbiór jakościowy, o którym stanowi § 27 tej umowy. Brzmienie odpowiednich postanowień powołanych dokumentów zdaje się świadczyć, że słuszność ma powód utrzymując, iż w zamówieniu z 30 września 1987 r. określono tylko miejsce dokonania przedwysyłkowej kontroli towarowej dokonywanej przez CIS. Dla wyjaśnienia tej kwestii należało jednakże ustalić, jak w świetle innych zamówień powoda, realizowanych przez pozwaną na gruncie umowy ramowej z 28 maja 1986 r. przedstawiało się - w uwzględnieniu treści tych zamówień - wykonywanie przez strony obowiązków określenia treści poszczególnych umów, przewidzianych w § 23 i § 27 umowy ramowej i jak je w praktyce rozumiano. Ustalenie takie może bowiem być pomocne dla wykładni treści zamówienia powoda z 30 września 1987 r. Jeżeli okazałoby się, że zamówienie to nie określiło miejsca ostatecznego odbioru jakościowego, ani też miejsce to nie zostało określone w dodatkowym porozumieniu (umowie) stron, to wyłączona zostałaby możliwość rozstrzygnięcia sporu toczącego się między stronami przy uwzględnieniu postanowień § 27 umowy z 28 maja 1986 r. W tym wypadku podstawę rozstrzygnięcia sporu powinny stanowić zasady ogólne przewidziane w kodeksie cywilnym, do których odsyła § 30 wymienionej umowy. Zasady te byłyby miarodajne dla rozstrzygnięcia sporu także wówczas, gdyby okazało się, że umowa stron przewidywała miejsce ostatecznego odbioru jakościowego w kraju, a zastosowanie § 27 ust. 1 umowy z 28 maja 1986 r. nie prowadziłoby do uwzględnienia roszczenia powoda. Wymienione ostatnio postanowienie umowy reguluje bowiem tylko odpowiedzialność pozwanego z tytułu rękojmi za wady jawne. Pozwany ponosi jednakże również odpowiedzialność - na zasadach ogólnych przewidzianych w kodeksie cywilnym (art. 471 k.c.) - za szkodę wyrządzoną powodowi niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy (§ 30 umowy z 28 maja 1986 r.).Brak wystarczających ustaleń w sprawie i niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia uzasadniają uwzględnienie odwołania. Sąd Najwyższy na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) w związku z art. 388 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. orzekł przeto, jak w sentencji.