I CR 626/74

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1974 r. sprawy z powództwa Jana F. przeciwko Państwowemu Wydawnictwu Ekonomicznemu w W. o zapłatę 9 900 zł oraz przeciwko Państwowemu Wydawnictwu Naukowemu w W. i Państwowemu Wydawnictwu Ekonomicznemu o solidarną zapłatę 14 400 zł na skutek rewizji powoda od wyroku łącznego Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 10 maja 1974 r., sygn. akt II C 65/73 i II C 886/73 oddala rewizję i zasądza od powoda na rzecz Państwowego Wydawnictwa Ekonomicznego w W. koszty postępowania w kwocie 500 zł (pięćset zł). Uzasadnienie faktycznePowód Jan F. wystąpił w pozwie z dnia 9 września 1972 r. o zasądzenie od Państwowego Wydawnictwa Ekonomicznego w W. kwoty 9 900 zł tytułem wynagrodzenia z umowy wydawniczej z dnia 29 października 1968 r., dotyczącej wydania pracy pt. "Usprawnienia organizacji przedsiębiorstwa przemysłowego", twierdząc, że rozwiązanie tej umowy przez pozwanego w dniu 6 marca 1972 r. nastąpiło po upływie terminu przewidzianego w § 13 zawartej umowy i jest wobec tego bezskuteczne. Z kolei w pozwie założonym w listopadzie 1973 r. powód domagał się zasądzenia solidarnie od Państwowego Wydawnictwa Naukowego w W. i Państwowego Wydawnictwa Ekonomicznego w W. kwoty 14 400 zł z tytułu wynagrodzenia z umowy wydawniczej, zawartej w dniu 8 grudnia 1969 r. z pozwanym Państwowym Wydawnictwem Naukowym na wydanie pracy pt. "Metody usprawnienia pracy w przemyśle". Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy, po łącznym rozpoznaniu obu spraw, wyrokiem łącznym z dnia 10 maja 1974 r. oddalił oba powództwa i orzekł o kosztach procesu. Według dokonanych ustaleń, powód jest autorem kilku prac na temat usprawnienia organizacji przedsiębiorstw. W 1964 r. powód wydał w Państwowym Wydawnictwie Naukowym pracę pt. "Nowoczesne metody kierowania przedsiębiorstwem". Następną umowę wydawniczą zawarł powód 29 października 1968 r. z Państwowym Wydawnictwem Ekonomicznym o wydanie pracy pt. "Usprawnienie organizacji przedsiębiorstwa przemysłowego", trzecią zaś umowę z Państwowym Wydawnictwem Naukowym w dniu 8 grudnia 1969 r. dotyczącą pracy pt. "Metody usprawnienia organizacji pracy w przemyśle". Na podstawie umowy z dnia 28 października 1968 r. oraz w wyniku uwzględnienia uwag recenzentów powód złożył w Państwowym Wydawnictwie Ekonomicznym cztery kolejne wersje swojej książki pt. "Usprawnienia organizacji przedsiębiorstwa przemysłowego", z tym, że czwartą wersję złożył przy piśmie z dnia 29 września 1971 r., którą pozwane PWE przy piśmie z 24 listopada 1971 r. zwróciło powodowi z żądaniem dokonania skrótów i zmian oraz podania terminu dokonania korekty. W odpowiedzi z dnia 30 listopada 1971 r. powód wyjaśnił, że zarzuty postawione jego pracy nie są zasadne i zakreślił pozwanemu termin do dnia 7 grudnia 1971 r. na wycofanie zarzutów, następnie zaś, wobec braku odpowiedzi, zwrócił wydawcy czwartą wersję książki bez poprawek dnia 8 grudnia 1971 r.Pismem z dnia 6 marca 1972 r. pozwane PWE, w oparciu o § 15 umowy wydawniczej, rozwiązało z powodem umowę bez żądania zwrotu wypłaconej zaliczki w kwocie 6 600 zł. Twierdzenie powoda, że rozwiązanie umowy nastąpiło z przekroczeniem 3­miesięcznego terminu, przewidzianego w § 13 umowy, jest nieuzasadnione, skoro pozwany otrzymał czwartą wersję dzieła w dniu 8 grudnia 1971 r., wobec czego przewidziany w § 13 umowy termin upływał w dniu 8 marca 1972 r., termin ten bowiem liczy się nie od daty pisma powoda z 30 listopada 1971 r., lecz od daty otrzymania pracy po korekcie. Ponieważ zaś praca powoda nie nadawała się do druku, co stwierdził w swej opinii biegły prof. K., żądanie zapłaty dochodzonej kwoty 9 900 zł jest bezpodstawne. Również złożona przez powoda, w wykonaniu umowy wydawniczej z dnia 8 grudnia 1969 r., praca została zwrócona przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe w celu uzupełnienia. Po uzupełnieniu pozwane PWN nie przyjęło jednak tej pracy jako nie odpowiadającej warunkom umowy, w szczególności na skutek: przekroczenia objętości o 15 arkuszy, nieodpowiedniego przygotowania rysunków, tabel i przypisów oraz częściowej zbieżności pracy z uprzednio przyjętą przez PWN pracą pt. "Nowoczesne metody kierowania przedsiębiorstwem".Powód, uzupełniając drugą wersję pracy o podstawy teoretyczne, dokonał tego przez powtórzenie części tekstu z pracy pt. "Nowoczesne metody kierowania przedsiębiorstwem" w rozmiarze około 36 stron. Odstąpienie od umowy wydawniczej przez wydawcę było uzasadnione więc przyczynami leżącymi po stronie powoda jako autora. Porozumienie się obu wydawnictw w sprawie prac powoda nie może być jednak traktowane jako czyn niedozwolony, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne miało bowiem nie tylko prawo, ale i obowiązek porozumienia się z Państwowym Wydawnictwem Naukowym, w celu nie dopuszczenia do wydania dwóch utworów o treści zbliżonej, a na powyższą zbieżność wskazał recenzent prof. O., którego kandydaturę wskazał sam powód. Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Treść § 13 łączącej powoda z pozwanym Państwowym Wydawnictwem Ekonomicznym umowy wydawniczej z 29 października 1968 r. nie zawierała ograniczenia prawa wydawcy tylko do jednorazowego żądania poprawek czy też uzupełnienia utworu. Takiego ograniczenia nie zawiera również punkt 16 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1955 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 190) o ogólnych zasadach zawierania umów o wydanie w formie książkowej dzieł literackich, naukowych i zawodowych. Prawidłowo zatem przyjął Sąd orzekający, że strona pozwana w ramach łączącej ją z powodem umowy wydawniczej mogła żądać od powoda jako autora dokonania dalszej korekty. Ze stanu sprawy wynika, że czwartą wersję pracy powód złożył pozwanemu (PWE) w dniu 29 września 1971 r., pozwany zaś przy piśmie z dnia 29 listopada 1971 r. zwrócił tę pracę z zaleceniem jej przepracowania zgodnie z postulatami recenzenta trzeciej wersji, prof. O., powołując się przy tym na treść rozmowy przeprowadzonej w dniu 25 października 1971 r. z powodem przez zastępcę redaktora naczelnego, dr. J. B. Na podstawie pisma z dnia 24 listopada 1971 r., stanowiącego streszczenie rozmowy powoda z redaktorem dr B., oraz zeznań dr. B. przesłuchanego w sprawie, Sąd orzekający ustalił, ustalenie to zaś nie zostało podważone, że powód podczas tej rozmowy zgodził się dokonać poprawek i przeróbek dzieła zgodnie z zaleceniem prof. O. jako recenzenta trzeciej wersji.Strona pozwana nie była natomiast zobowiązana - wbrew twierdzeniu powoda - do oddania nowej (czwartej) wersji dzieła powoda do dalszej recenzji przed zwrotem jej powodowi, mogła bowiem, po zapoznaniu się z treścią dzieła, odmówić jego przyjęcia, skoro strony nie umówiły się inaczej, obowiązek zaś ten nie wynika ani z ustawy, ani z umowy o wydanie dzieła. Według dokonanych ustaleń, podstawą odmowy przyjęcia dzieła nie było ani przekroczenie jego określonej w umowie objętości, ani zakres zbieżności tego dzieła z pracą złożoną w Państwowym Wydawnictwie Naukowym pt. "Metody usprawnienia organizacji pracy w przemyśle", skoro zgodnie z opinią biegłego prof. K. zakres ten nie usprawiedliwiałby odrzucenia pracy, lecz ocena prof. O. wartości dzieła (pod kątem celu pracy), co wymagało jej przerobienia stosownie do uwag i zaleceń recenzenta. Ustalenia, że ostatnia wersja pracy powoda (przedłużonej 8 grudnia 1971 r.) nie czyni zadość tym zaleceniom, znajduje oparcie w opinii biegłego prof. K., który po zbadaniu w tej wersji pracy powoda stwierdził, że powód nie wykonał zaleceń recenzenta o charakterze zasadniczym - co do samej metody i konstrukcji pracy.W tej sytuacji, gdy powód złożył pracę w wersji ostatecznej w dniu 8 grudnia 1971 r., to strona pozwana, rozwiązując z powodem umowę wydawniczą w dniu 6 marca 1972 r., zachowała przewidziany w § 13 umowy termin jej wypowiedzenia, przy tym wypowiedzenia na podstawie § 15 tejże umowy skutecznego, skoro powód bezpodstawnie odmówił dokonania zaleconych przez recenzenta przeróbek. Z tych też względów rewizja powoda w sprawie o zapłatę kwoty 9 900 zł przez Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne podlega oddaleniu na zasadzie art. 387 kpc z braku uzasadnionych podstaw rewizyjnych. W sprawie z powództwa przeciwko Państwowemu Wydawnictwu Naukowemu o odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy wydawniczej z dnia 8 grudnia 1969 r. pismem z dnia 29 lutego 1972 r., zaskarżony wyrok również odpowiada prawu. Biegły w złożonej opinii potwierdził wszystkie zarzuty podniesione przez pozwane Wydawnictwo przeciwko pracy powoda pt. "Metody usprawnienia organizacji pracy w przemyśle", w szczególności znaczne przekroczenie umownej objętości złożonego dzieła, jego zbieżność z dziełem wydanym już na podstawie umowy wydawniczej z 1964 r. oraz nieodpowiednie przygotowanie rysunków, tablic i przypisów. Skarżący nie przytacza okoliczności skutecznie podważających ustalony w sprawie stan faktyczny. To, że strona pozwana po złożeniu przez powoda pierwszej wersji pracy żądała jej uzupełnienia o podstawy teoretyczne, nie uzasadniało tak znacznego - o 50% - zwiększenia objętości dzieła w stosunku do objętości określonej umową stron. Zgodnie z opinią biegłego, której ocena nie narusza art. 233 § 1 kpc, w tej pracy występują powtórzenia z wcześniejszej pracy powoda, wydanej na podstawie umowy wydawniczej z 1964 r., oraz zachodzi częściowa zbieżność z pracą złożoną w Państwowym Wydawnictwie Ekonomicznym. Ponieważ zaś powód wykonał ponadto nieodpowiednie rysunki, tablice i przypisy, to strona pozwana mogła skutecznie odmówić przyjęcia dzieła i rozwiązać umowę wydawniczą. Powołana w rewizji treść notatki, sporządzonej w dniu 25 czerwca 1971 r. przez redaktorów obu pozwanych wydawnictw, nie może stanowić podstawy ustalenia skierowanej przeciwko powodowi zmowy, tym samym podstawy odpowiedzialności tych wydawnictw za szkodę według przepisów o czynach niedozwolonych. Przy rozwiązywaniu umów wydawniczych żadne z pozwanych wydawnictw nie powołało się na treść tego dokumentu. Rewizja powoda także w tej części podlega oddaleniu na zasadzie art. 387 kpc.