I CR 689/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross. Sędziowie: J. Kamiński (sprawozdawca), J. Krzyżanowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana G., Anny Marii P., Ireny P. oraz nieletniego Andrzeja P. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium WRN w L.) o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji powoda Jana G. od wyroku Sądu Powiatowego w Hrubieszowie z dnia 14 maja 1958 r.,wyrok w zaskarżonej części uchylił i postępowanie co do roszczenia Jana G. przeciwko Skarbowi Państwa w obu instancjach umorzył.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 29 grudnia 1955 r. powodowie - spadkobiercy Marii G. w osobach Jana G., Anny Marii P. i Ireny P. - wnosili o zobowiązanie Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Wydział Finansowy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L., do wydania im nieruchomości położonej w K. w granicach opisanych. W uzasadnieniu swoich żądań powodowie podnieśli, że powyższa nieruchomość stanowiła własność ich matki Marii G. i została opuszczona w wyniku działań wojennych w latach 1939-1945 r. Do chwili obecnej znajduje się ona w użytkowaniu Skarbu Państwa.Wyrokiem z dnia 14 maja 1958 r. Sąd Powiatowy w Hrubieszowie żądania powodów oddalił, przytaczając w uzasadnieniu, że powodowie nie udowodnili tytułu własności wymienionej nieruchomości. Ponadto zdaniem Sądu Powiatowego w sprawie ma zastosowanie art. 9 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71), ponieważ w chwili wejścia w życie powyższej ustawy nieruchomość, o którą chodzi w sprawie, znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa.Od powyższego wyroku rewizję wniósł powód Jan G., żądając zmiany zaskarżonego wyroku przez wydanie im nieruchomości położonej w K. o powierzchni ogólnej 8.423 m2 uwidocznionej w rejestrze pomiarowym oraz na planie. Skarżący podnosi, że jego zdaniem ustawa z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71) nie ma zastosowania do powyższej nieruchomości, a to z tej przyczyny, że ustawa ta odnosi się do nieruchomości podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6.IX.1941 r. (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17), nieruchomość zaś w K. nigdy nic podlegała dekretowi o reformie rolnej.Sąd Wojewódzki, rozpoznając sprawę, uznał za celowe przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne:"Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71) zakresem swym obejmuje również nieruchomości opuszczone w wyniku wojny 1939 r. - 1945 r., które jednak nie podlegały przepisom dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17), lecz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. znajdowały się we władaniu Skarbu Państwa?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do własnego rozpoznania, zważył, co następuje:Artykuł 9 powołanej wyżej ustawy, mówiąc o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych będących we władaniu Państwa lub przekazanych przez Państwo do użytkowania innym osobom, wyłącza spośród nich w ust. 2 jedynie grunty wymienione w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz grunty objęte we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Ta treść art. 9 powołanej wyżej ustawy prowadzi do wniosku, że nie ma podstaw do wyłączenia spod skutków art. 9 majątków opuszczonych ani też mienia podlegającego przepisom ustawy o reformie rolnej. Nie przeczy temu nagłówek ustawy. Jeżeli bowiem ustawa reguluje wiele zagadnień, nagłówek zazwyczaj, jak w danym wypadku, wymienia tylko najistotniejsze z nich; zresztą, w spornej kwestii istotniejszy jest nagłówek rozdziału II ustawy: "Przejecie niektórych nieruchomości rolnych i leśnych na własność Państwa", który nie daje żadnych podstaw do ograniczenia zakresu art. 9. W tych warunkach, skoro według twierdzeń pozwu sporna nieruchomość jest we władaniu Państwa, zgodnie z przepisem ust. 4 powołanego art. 9 postępowanie w sprawie podlega umorzeniu, a wobec tego, że sąd Powiatowy oddalił powództwo, należało orzec jak w sentencji postanowienia.