I CSK 1013/25

I CSK 1013/25 POSTANOWIENIE 16 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa I.M. przeciwko K.H. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, na skutek skargi kasacyjnej I.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2024 r., I ACa 1186/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia powódce odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 21 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględniając powództwo I.M. (poprzednio G.) nakazał pozwanemu K.H. złożenie oświadczenia woli następującej treści: „Ja, niżej podpisany K.H. działając w wykonaniu zobowiązania wynikającego z Aktu notarialnego - Przedwstępnej Umowy I CSK 1013/25 2 Sprzedaży z dnia 17 grudnia 2015 roku, Repertorium A numer […] zawartej przed B.W. - notariuszem w W., prowadzącym Kancelarię notarialną przy ul. […], oświadczam, że: a) sprzedaję na rzecz I.M. (uprzednio G.), w stanie wolnym od wszelkich obciążeń, prawo własności stanowiącą odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnego numer […], usytuowanego na pierwszej kondygnacji w budynku przy ulicy […], w W., w województwie […], składającego się z trzech pokoi, kuchni, łazienki z w.c. oraz holu, o łącznej powierzchni wynoszącej 71,00 m2 dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie, XIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer […] wraz ze związanym z własnością lokalu udziałem wynoszącym 7100/1135320 części nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali za cenę w kwocie 430 701,06 zł (dalej: „lokal”); b) sprzedaję na rzecz I.M. (uprzednio G.), w stanie wolnym od wszelkich obciążeń, prawo własności udziału wynoszącego 1/38 części, stanowiącego odrębną nieruchomość, lokalu mieszkalnego numer […] - Garażu - garażu wielostanowiskowego, o powierzchni użytkowej 882,60 m2 usytuowanego na kondygnacji 1 podziemnej w budynku przy ulicy […], w W., w województwie […], dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie, XIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer […] wraz ze związanym z prawem własności Garażu udziałem wynoszącym 88260/1135320 części nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali za cenę 25 000 zł; c) oświadczam, że cena zostanie zapłacona przez I.M. (uprzednio G.) na rzecz K.H. w terminie 21 dni od chwili dokonania sprzedaży nieruchomości określonej w pkt a) i b) powyżej, przy czym część ceny w kwocie wskazanej w zaświadczeniu Banku, bezpośrednio na rachunek tego Banku wskazany w treści tegoż zaświadczenia, zaś pozostała część ceny przekazana zostanie na wskazany przez pozwanego numer rachunku bankowego; d) oświadczam, że wydam I.M. (uprzednio G.) wskazany lokal wraz z Garażem, w terminie nie później niż 22 dni po zawarciu umowy sprzedaży oraz oświadczam, że w tym zakresie tj. co do obowiązku wydania przedmiotowego lokalu i Garażu poddaje się na rzecz I.M. (uprzednio G.) egzekucji stosownie do treści art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.; e) oświadczam, że udzielam pełnomocnictwa I.M. I CSK 1013/25 3 (uprzednio G.), do wystąpienia do Banku i odebrania dokumentu w postaci Zaświadczenia o obsłudze kredytu zawierającego aktualne saldo zadłużenia do złożenia do Banku dyspozycji wcześniej spłaty kredytu wraz z określeniem daty zamknięcia kredytu oraz do odbioru dokumentacji potwierdzającej zamknięcie kredytu i umożliwiającej złożenie wniosku o wykreślenie hipoteki zabezpieczającej kredyt, ustanowionej na rzecz Banku” i orzekł o kosztach procesu. Wyrokiem z 12 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie – orzekając na skutek apelacji pozwanego - zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił oraz obciążył powódkę kosztami procesu za obie instancje pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu w Sądzie Okręgowym w Warszawie. U podstaw uwzględnienia apelacji i oddalenia powództwa legło stwierdzenie, że analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postawa pozwanego nie wyczerpywała przesłanki bezpodstawnego uchylenia się od zawarcia umowy przyrzeczonej ( art. 390 § 2 k.c.). Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódkę. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W jej ocenie zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza przepisy prawa materialnego i procesowego wskazane w postawach kasacyjnych ( art. 390 § 1 i 2 k.c., art. 490 § 1 k.c., art. 327 1 § 1 pkt 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.). Wbrew bowiem niedostatecznie umotywowanemu stanowisku Sądu Apelacyjnego wykazała, że pozwany uchylał się od zawarcia umowy przyrzeczonej, a jej stan majątkowy nie był wątpliwy i pozwalał na sfinalizowanie transakcji. Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy I CSK 1013/25 4 przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). Sytuacja taka nie wystąpiła w sprawie, w której wniesiono skargę. Skarżąca odniosła tę przyczynę kasacyjną do zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego ujętych w ramach podstaw skargi kasacyjnej, ale w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania brak jest takich argumentów, I CSK 1013/25 5 które wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez Sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym. Jego ujęcie wskazuje, że powódka traktuje skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający jej na kwestionowanie niesatysfakcjonującego ją rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy. Ponadto wszystkie kwestie, na których skarżąca opiera twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu drugiej instancji. Wbrew stanowisku powódki Sąd Apelacyjny w sposób wystarczający do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia, wyłuszczył swoją koncepcję rozstrzygnięcia sprawy oraz wskazał z jakich przyczyn stanowisko Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na akceptację. Nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi. Prezentując stanowisko przeciwne skarżąca opiera twierdzenie o oczywistej zasadności skargi na kwestionowaniu przeprowadzonej przez Sąd Apelacyjny oceny zgromadzonego w sprawie postępowania dowodowego a zarzuty naruszenia prawa materialnego formułuje na podstawie faktycznej sprzecznej z ustaleniami poczynionymi przez Sąd Apelacyjny. Nie bierze w tym zakresie pod uwagę, że skarga kasacyjna jest instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.). Sąd Najwyższy jest w postępowaniu kasacyjnym związany podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia i niedopuszczalne jest opieranie skargi na zarzutach dotyczących oceny dowodów ( art. 3983 § 2 i 39813 § 3 k.p.c.). W konsekwencji każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę I CSK 1013/25 6 z ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia – także wtedy, gdy jest zgłaszany pod pozorem naruszenia prawa materialnego - jest a limine niedopuszczalny ( zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.). Skarżąca zasad tych nie respektuje opierając twierdzenie o uchylaniu się powoda od zawarcia umowy przyrzeczonej na bazie alternatywnego stanu faktycznego sprzecznego z ustaloną przez Sąd Apelacyjny podstawą faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia i na tej podstawie formułując następnie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 390 § 1 i 2 k.c. i art. 490 § 1 k.c. W konsekwencji analiza wniosku, na tle podstaw skargi oraz motywów zaskarżonego orzeczenia nie prowadzi do oceny, że stanowi ono rezultat jaskrawych błędów w podejmowanych działaniach procesowych czy wykładni prawa. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964, ze zm.). (M.M.) [a.ł]