I CSK 1108/24
WyrokIzba Cywilna2026-05-05
Skład orzekający: Dariusz Pawłyszcze
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić swoje postanowienie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jeśli Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów rozporządzeń dotyczących tych kosztów?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia uchylenia swojego postanowienia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jeśli przyznając wynagrodzenie adwokatowi z urzędu, zastosował przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, a nie przepisy rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., które zostały częściowo uznane za niezgodne z Konstytucją. W takim przypadku wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może stanowić podstawy do uchylenia rozstrzygnięcia o kosztach.Stan faktyczny
Adwokat skarżącego złożył wniosek o uchylenie rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej zawartego w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2021 r., I CSK 598/20. Wniosek oparto na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego stwierdzających niezgodność z Konstytucją przepisów rozporządzeń dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd Najwyższy przyznał wówczas adwokatowi z urzędu wynagrodzenie w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2015 r.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił uchylenia postanowienia.Pełny tekst orzeczenia
I CSK 1108/24 POSTANOWIENIE 5 maja 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 5 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o zapłatę, na skutek wniosku adw. M.P. o uchylenie rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej w postanowieniu Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2021 r., I CSK 598/20, odmawia uchylenia postanowienia. (G.G.) UZASADNIENIE Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19, stwierdził, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W chwili wydania wyroku TK powyższe rozporządzenie już nie obowiązywało, lecz nadal stosowało się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i dlatego podlegało kognicji TK.
I CSK 1108/24 2 Postanowieniem z 7 stycznia 2021 r., I CSK 598/20, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej i przyznał adwokatowi skarżącego wynagrodzenie 7500 zł, w tym należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zastosował stawkę z § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Do sprawy stosowało się rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., nieobjęte wyrokiem TK, lecz ze względu na tożsamą treść § 4 ust. 1 w obydwu rozporządzeniach (uchylonym i obowiązującym) Sąd Najwyższy i tak pominął ten przepis i zastosował § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Wyrokiem z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, TK stwierdził, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Adwokat skarżącego na podstawie art. 4161 k.p.c. wniósł o zmianę lub uchylenie rozstrzygnięcia o kosztach, zawartego w wyroku Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2021 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wbrew treści skargi Sąd Najwyższy przyznając wynagrodzenie adwokatowi z urzędu zastosował § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Nie zastosował § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, a tym samym wyrok TK z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, nie może być podstawą uchylenia rozstrzygnięcia o kosztach.
I CSK 1108/24 3 Dariusz Pawłyszcze (G.G.) [SOP]
Powiązane orzeczenia
- III CZ 127/24 2024-10-28Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niezgodne z Konstytucją przepisy określające wynagrodzenie adwokatów z urzędu może stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego…
- I CSK 832/24 2025-06-30Czy postanowienie Sądu Najwyższego o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu może zostać zmienione na podstawie art. 4161 k.p.c. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznającym przepisy określaj…
- V KO 9/20 2024-01-24Czy sąd może uzupełnić orzeczenie o kosztach obrony z urzędu, zasądzając wyższe wynagrodzenie dla adwokata z urzędu, niż przewidują to przepisy rozporządzenia, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najw…
- I CSK 941/24 2025-06-30Czy można zmienić prawomocne postanowienie Sądu Najwyższego dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jeśli przepisy, na podstawie których zostało wydane, zostały uznane za niezgodne z Konstytucj…
- I CSK 1934/24 2025-06-03Czy wniosek o zmianę postanowienia o przyznaniu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, złożony po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisów rozporządzenia z Konstytucją, jest dopuszcz…
Powołane przepisy
art. 4161 KPC§ 4 ust. 1§ 2 pkt 8§ 2 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy