I CSK 1191/25

I CSK 1191/25 POSTANOWIENIE 27 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku A.K. i S.K. z udziałem K.W. i A.W. o stwierdzenie zasiedzenia, na skutek skargi kasacyjnej K.W. i A.W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Przemyślu z 19 czerwca 2024 r., I Ca 105/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza solidarnie od A.W. i K.W. łącznie na rzecz A.K. i S.K. 240 (dwieście czterdzieści) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu. (G.G.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 stycznia 2023 r., I Ns 146/21, Sąd Rejonowy w Przeworsku oddalił wniosek o zasiedzenie służebności gruntowej. Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Przemyślu zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że stwierdził, iż wnioskodawcy na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej z dniem 1 stycznia 2009 r. nabyli przez zasiedzenie służebność gruntową, polegającą na I CSK 1191/25 2 prawie przejazdu, przechodu i przegonu, mającej postać szlaku drogowego przebiegającego częściowo przez nieruchomość stanowiącą własność uczestników postępowania. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawcy są właścicielami działki z budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, graniczącej z nieruchomościami uczestników oraz nieruchomością, która sąsiaduje z drogą gminną. Jedna z działek stanowi obecnie drogę prowadzącą do nieruchomości uczestników. Sporna droga była własnością pradziadka, dziadka i ojca uczestnika postępowania. W 1955 r. dziadek uczestnika posadowił dom na działce, a wnioskodawcy swój na działce sąsiedniej w latach 70-tych. Wszystkie prace związane z dojazdem do domu dokonane zostały przez dziadka i ojca uczestnika w latach 1969-1970, a sprowadzały się do wożenia płyt żeliwnych ze złomowiska, a następnie wyłożeniu ich na długości 5 m od drogi gminnej do wysokości studni położonej przed domem uczestników. Wnioskodawcy w 1978 roku wyłożyli płyty żelbetonowe i w ten sposób utwardzili teren wykorzystywany przez nich w charakterze drogi pozwalającej im dotrzeć do nieruchomości. Droga gminna była kamienista i wymagała do tego złagodzenia stromego podjazdu do nieruchomości uczestników, co zostało wykonane w 1996 r. przez wykonanie betonowego podjazdu z drogi gminnej. W 2002 r. nieruchomość została przepisana na uczestnika postępowania, który również był zmuszony drogę utwardzić. Sąd Okręgowy wskazał, że zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny, nie tworzy nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza istniejący stan rzeczy od dłuższego czasu. Skoro wnioskodawcy w 1978 r. wyłożyli płyty żelbetonowe na części szlaku i w ten sposób utwardzili ten teren, wykorzystywany przez nich w charakterze drogi, pozwalającej im dotrzeć do nieruchomości, nie będąc do tego uprawnieni na podstawie ustanowionej na ich rzecz służebności, a przez wzgląd na sposób, zakres i czas czynienia tego, należało uwzględnić ich wniosek. Nie miał przy tym znaczenia fakt, że wyłożone płyty żelbetonowe nie były wyłożone na całości szlaku, skoro odcinek na którym je wyłożono nie był równoznaczny z faktem, iż wnioskodawcy nie korzystali z powierzchni prowadzącej dalej. Zgodnie z art. 287 k.c., zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się w braku innych danych według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu I CSK 1191/25 3 zwyczajów miejscowych, a znaczenie powołanej normy może zostać ograniczona jedynie na podstawie umowy. Uczestnicy postępowania wnieśli o przejęcie skargi kasacyjnej ze względu na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych: 1) czy wspólnie wykonywane prace przy urządzaniu trwałego i widocznego urządzenia (wykonywanie betonowego podjazdu) przez właściciela nieruchomości oraz osobę korzystającą z takiego szlaku mogą stanowić przesłankę uznania strony niebędącej właścicielem za posiadacza samoistnego i spełniającego przesłankę stworzenia przez takiego posiadacza trwałego i widocznego urządzenia; 2) czy możliwe i prawnie uzasadnione było ustanowienie służebności gruntowej na całym szlaku drogowym w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, któremu Sąd drugiej Instancji dał wiarę, wynika, że utwardzenie drogi przez wnioskodawców ograniczyło się tylko do kilkunastu metrów szlaku poprzez wyłożenie płyt żeliwnych, przy długości wskazywanego w opinii biegłego całego szlaku na 95,5 m i uznaniu przez Sąd Okręgowy, że na dalszym odcinku drogi wystarczające jest spełnienie jedynie przesłanki korzystania z drogi przez wnioskodawców. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd odwoławczy ustalił, że prace utwardzające fragmenty drogi nie były wykonywane wspólnie. Wnioskodawcy utwardzili drogę w 1978 r., natomiast ojciec uczestników zrobił to w latach 1969-70, a następnie w 1996 roku. Zatem w sprawie nie występuje zagadnienie możliwości zasiedzenia służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, które nie zostało wykonane przez posiadacza służebności, ponieważ Sąd drugiej instancji ustalił, że posiadacze w 1978 r. utwardzili fragment drogi. W niniejszej sprawie wykonywanie służebności gruntowej przez wnioskodawców polegało na wieloletnim korzystaniu z drogi, która prowadziła z ich posesji do drogi gminnej, o łącznej długości około 95,5 m. Tylko część tej drogi I CSK 1191/25 4 została przez nich utwardzona płytami żelbetonowymi. Nie zmienia to jednak faktu, że co najmniej od 1978 roku korzystali z całej długości drogi dojazdowej do ich posesji. Nie było zatem żadnych podstaw, aby Są stwierdził zasiedzenie służebności gruntowej jedynie na długości drogi utwardzonej przez wnioskodawców. Do zasiedzenia służebności w postaci drogi wystarczy, że na jej przebiegu znajduje się tylko jedno trwałe i widoczne urządzenie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Na podstawie art. 98 k.p.c. wnioskodawcom przysługuje od skarżących zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (G.G.) [SOP]