I CSK 127/23

I CSK 127/23 POSTANOWIENIE 16 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 16 lutego 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa E. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 czerwca 2022 r., I ACa 954/21, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez stronę pozwaną. UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie I CSK 127/23 2 i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 czerwca 2022 r. (sygn. akt I ACa 954/21) pełnomocnik powódki E. M. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., stwierdzając, że rozstrzygnięcie to zapadło z oczywistym naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 k.c., a ponadto Sąd drugiej instancji pozbawił powódkę prawa do rzetelnego i sprawiedliwego procesu, możliwości obrony oraz prawa do sądu. W ocenie pełnomocnika powódki Sąd Apelacyjny, w ślad za Sądem Okręgowym w Katowicach, wadliwie przyjął, że w realiach stanu faktycznego sprawy postępowanie dowodowe nie wymagało uzupełnienia odnośnie do dowodu z opinii biegłych sądowych oraz opinii odpowiedniego instytutu naukowego lub naukowo – badawczego z zakresu chorób oczu, a dopuszczone i przeprowadzone dowody okazały się zdawkowe i wybiórcze. W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej stwierdził, że Sąd drugiej instancji wadliwie zastosował art. 445 § 1 k.c., gdyż nie dokonał uprzednio zindywidualizowanej oceny stanu faktycznego sprawy, w niewielkim stopniu skonkretyzował go, zwłaszcza, co do określenia stopnia natężenia doznanej, wskutek wypadku samochodowego, przez powódkę krzywdy. W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika powódki, kwota, stanowiąca „sumę odpowiednią” przyznanego skarżącej zadośćuczynienia okazała się rażąco niska, a Sąd Apelacyjny w Katowicach zaniechał szczegółowego określenia przesłanek i kryteriów, na których oparł swoje stanowisko. Rekapitulując swoje wywody pełnomocnik powódki, mając na względzie wskazane w skardze kasacyjnej uchybienia dotychczasowego postępowania sądowego, wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, z uwagi na przyczynę oczywistej zasadności. Odnosząc się do skonkretyzowanej przez pełnomocnika skarżącej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy stwierdzić, że w orzecznictwie Sądu I CSK 127/23 3 Najwyższego wyjaśniono, że zachodzi ona wówczas, kiedy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie kwalifikowanych uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym i oczywistym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. W rezultacie oczywista zasadność skargi kasacyjnej może wynikać tylko z oczywistych błędów sądu spowodowanych rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, niepubl.). Konieczność zawarcia w skardze kasacyjnej odrębnego elementu w postaci uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 k.p.c.), obok innych elementów konstrukcyjnych skargi (art. 3984 § 1 pkt 1-3 k.p.c., w tym uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) oznacza, że w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należy wykazać bez potrzeby i możliwości sięgania do uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Wymagania tego nie spełnia uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wniesionej przez powódkę, które nie zawiera jasnego i przekonującego wywodu wykazującego jej oczywistą zasadność, lecz jest w istocie powtórzeniem podniesionych zarzutów wypełniających obie podstawy kasacyjnej z oceną, że naruszenia tych przepisów przez Sąd drugiej instancji miały charakter oczywisty. Rekapitulując te rozważania stwierdzić trzeba, iż powołana przez powódkę przesłanka uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie została wykazana. I CSK 127/23 4 Wskazać należy również, że nie zachodzi też nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy odstąpił, na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., od obciążania powódki kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez stronę pozwaną, uwzględniając charakter dochodzonego roszczenia oraz sytuację osobistą powódki. [SOP] (r.g.)