I CSK 1596/23

I CSK 1596/23 POSTANOWIENIE 13 września 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 13 września 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M. P. z udziałem E. W., M. W. i R. W. o stwierdzenie nabycia spadku po F. W., na skutek skargi kasacyjnej E. W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie z 27 października 2022 r., I Ca 456/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowie z 30 lipca 2018 r. w ten sposób, że stwierdził, iż spadek po F. W. nabyli na podstawie ustawy jego żona oraz dzieci po ¼ części. Uczestniczka E. W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając go w całości. Powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), na potrzebę wykładni budzących poważne wątpliwości przepisów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). W ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżąca pyta, czy zgodnie z australijską ustawą o testamentach z 1997 r. (Will Act No. 88/1997) może dojść do dziedziczenia testamentowego na I CSK 1596/23 2 podstawie kserokopii testamentu oraz czy możliwe jest dziedziczenie testamentowe w przypadku braku oryginału testamentu. Próbując wykazać przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wskazała, iż jej zdaniem wykładni wymagają art. 926 § 2 i art. 946 k.c. „pod kątem istnienia wskazywanego przez Sąd domniemania odwołania testamentu w sytuacji braku jego oryginału i ustalenia kręgu spadkobierców na podstawie ustawowego porządku dziedziczenia oraz wzajemnej korelacji tych przepisów z przepisami prawa obcego regulującymi tożsame kwestie”. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie został uzasadniony. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest uzasadnione jedynie w sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Argumentacja skarżącej w odniesieniu do istnienia w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów opiera się na założeniu, że spadkobierca w ogóle sporządził testament, którego kopia została załączona do akt. Tymczasem z jednoznacznych ustaleń Sądu drugiej instancji wynika, że „nie ma wystarczających podstaw do dokonania ustaleń co do faktu sporządzenia ważnego i skutecznego testamentu oraz określonej jego treści” (k. 268). Nieustalenie sporządzenia testamentu (Sąd drugiej instancji nie wykluczył, że przedłożona kserokopia mogła być kompilacja różnych dokumentów) sprawia, że I CSK 1596/23 3 bezprzedmiotowe staje się rozważanie, czy w świetle prawa australijskiego możliwe jest dziedziczenie na podstawie kserokopii testamentu, a także analiza kwestii ewentualnego odwołania testamentu. Przedstawione przez skarżącą zarzuty w skardze kasacyjnej mają w rzeczywistości na celu zwalczenie ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd drugiej instancji, z którymi skarżąca się nie zgadza. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to nie tylko wyklucza przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów (art. 39813 § 2 k.p.c.), ale również badanie, czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny (zob. postanowienie SN z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 238/22). Skarżąca powołała się także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, nie wskazując, jakie przepisy prawa materialnego lub procesowego naruszył w sposób rażący Sąd drugiej instancji. Na mocy art. 3984 § 2 k.p.c. skarżący zobowiązany jest umieścić w skardze kasacyjnej wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem, czego w zakresie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarżący nie czyni. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie wskazanych w niej twierdzeń (zob. postanowienia SN z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14, i z 21 lutego 2024 r., I CSK 6640/22). Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). [SOP] [ms] I CSK 1596/23 4