I CSK 1683/25

I CSK 1683/25 POSTANOWIENIE 2 października 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 2 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.K. z udziałem T.K. i A.K. o stwierdzenie nabycia spadku, na skutek skargi kasacyjnej A.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z 3 września 2024 r., VI Ca 505/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (E.M.) I CSK 1683/25 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił apelację uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 26 marca 2024 r., w którym Sąd stwierdził m.in., że spadek po W.K. nabyła w całości na podstawie testamentu M.K. Uczestniczka A.K. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, zaskarżając je w całości. Skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd naruszył art. 959 k.c. (błędnie oznaczony jako art. 955 k.c.), uznając, że spadek po W.K. nabyła w całości M.K., mimo że w testamencie spadkodawca nie oznaczył zakresu powołania M.K. do spadku, a konieczność taka wynika z art. 959 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną I CSK 1683/25 3 jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22). Skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną. Nie budzi zastrzeżeń konkluzja Sądu drugiej instancji, że sformułowanie testamentu, z którego wynika, iż zmarły powołał do spadku córkę M.K. – przy niewskazaniu w testamencie jakichkolwiek innych osób – nasuwa wniosek, że została ona powołana do całości spadku. Można wprawdzie mieć wątpliwości co do argumentacji tegoż Sądu, zgodnie z którą wspomniane sformułowanie jest na tyle jasne, że nie zaistniała potrzeba kierowania się regułami wykładni testamentu przewidzianymi w art. 948 k.c. (w rzeczywistości nawet testamenty jasne w warstwie językowej podlegają wykładni), jednak nie uchybia to trafności przyjętej ostatecznie konkluzji. Skarżąca nie zarzuca zresztą naruszenia wskazanego przepisu, a – jak się wydaje – usiłuje wywieść, że względu na niewskazanie, do jakiej części spadku została powołana wnioskodawczyni, testament był nieważny bądź bezskuteczny na podstawie art. 959 k.c. Przyjęcie takiej konkluzji jest oczywiście niemożliwe m.in. w świetle reguł wynikających z art. 948 k.c. Zgodnie z § 1 tego przepisu testament należy tłumaczyć tak, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Zaś jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść (art. 948 § 2 k.c.). Zastosowanie tych zasad prowadzi do wniosku, że wolą spadkodawcy było powołanie wnioskodawczyni do całości spadku. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). (M.M.) [SOP]