I CSK 1738/25

I CSK 1738/25 POSTANOWIENIE 5 października 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 5 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.S. i M.S. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. (poprzednio Bank1 spółka akcyjna w W.) o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 10 lutego 2025 r., I ACa 996/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz P.S. i M.S. po 2700 zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. (E.M.) UZASADNIENIE I CSK 1738/25 2 Wyrokiem z 10 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, na skutek apelacji pozwanego i zażalenia powodów, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 14 lutego 2024 r. i umorzył postępowanie w bliżej określonych częściach (pkt I), oddalił apelację pozwanego w pozostałej części (pkt II), zwiększył wysokość zasądzonych od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu (pkt III), a także orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt IV). Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając ten wyrok w części. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, które dotyczyły: możliwości zastępowania klauzul niedozwolonych przepisami dyspozytywnymi, stanu prawnego, jaki powinien być brany pod uwagę przy badaniu możliwości utrzymania umowy kredytu w mocy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, znaczenia oświadczenia kredytobiorcy i celów dyrektywy 93/13 w kontekście możliwości uznania umowy kredytu za nieważną, a także roli aneksu do umowy kredytu, w którym przyznano kredytobiorcom możliwość spłaty rat bezpośrednio w walucie obcej. Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c., mającego – zdaniem skarżącego – wywoływać rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczące możliwości rozstrzygania o niedozwolonym charakterze całej klauzuli przeliczeniowej, w sytuacji gdy abuzywna jest wyłącznie klauzula spreadowa (kursowa). W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli m.in. o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Każde ze sformułowanych przez skarżącego zagadnień prawnych znalazło już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przez co nie mają one waloru I CSK 1738/25 3 istotnych. W szczególności za niedopuszczalne uznano zastępowanie klauzul abuzywnych przepisami dyspozytywnymi. W punkcie pierwszym uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Na podstawie art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie. W zakresie zagadnienia prawnego dotyczącego roli aneksów zawieranych po wejściu w życie tzw. ustawy antyspreadowej, należy wskazać, że samo wejście w życie wskazanej ustawy, którą dodano ustęp 3 do art. 69 Prawa bankowego, nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny (zob. wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, i z 28 października 2022 r., II CSKP 894/22, oraz postanowienie SN z 17 maja 2024 r., I CSK 443/23). Stworzyło to jedynie podstawy do zmiany postanowień umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych jeszcze rat kredytu. Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się natomiast według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Ocena ta musi przełożyć się na określenie stanu prawnego decydującego o tym, czy po usunięciu z umowy postanowień niedozwolonych umowa może obowiązywać w pozostałej części. Stąd związane z tym kolejne zagadnienie sformułowane przez skarżącego i tak nie mogłoby mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż opierało się na niemożliwym do przyjęcia założeniu o możliwości uzupełnienia umowy przepisami dyspozytywnymi. W orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już także, że między klauzulami ryzyka walutowego i spreadu walutowego występuje ścisłe powiązanie (zob. m.in. wyroki SN: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 7 lutego 2024 r., II CSKP 1045/22, i z 6 marca 2024 r., II CSKP 2223/22). Jeżeli z umowy usunięte I CSK 1738/25 4 zostałyby postanowienia określające sposób ustalenia kursu waluty, do zastosowania tzw. klauzuli ryzyka (zastosowania mechanizmu indeksacji) konieczne byłoby zastąpienie takich postanowień innym sposobem określenia kursu. Taki zabieg jest zaś niedopuszczalny w świetle przywołanego punktu pierwszego uchwały z 25 kwietnia 2024 r. Nie można zatem na tle ostatnio wspomnianej kwestii dopatrzeć się konieczności dokonania wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. Z kolei formułowany przez skarżacego problem znaczenia oświadczenia kredytobiorcy i celów dyrektywy 93/13 w kontekście rozważania uznania umowy kredytu za nieważną nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Najwyższy przesądził już bowiem w punkcie drugim przywoływanej uchwały z 25 kwietnia 2024 r., że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11, 3 i 4 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 7 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Suma zwrotu kosztów została rozdzielona na powodów w częściach równych (zob. uchwałę SN z 16 listopada 2023 r., III CZP 54/23, OSNC 2024, nr 6, poz. 57). (M.M.) [SOP]