I CSK 1980/24
WyrokIzba Cywilna2024-09-20
Skład orzekający: Mariusz Załucki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. obejmuje sytuację, gdy strona powołała się na zawarcie ugody pozasądowej, ale nie wykazała jej istnienia ani treści?Ratio decidendi
Pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. obejmuje jedynie sytuacje, w których z powodu naruszenia przepisów postępowania przez sąd, strona, wbrew swej woli, została faktycznie pozbawiona możności działania w postępowaniu lub jego istotnej części. Skarżący powołał się na zawarcie ugody pozasądowej, ale nie wykazał jej istnienia ani treści, co uniemożliwiło sądowi uwzględnienie tej okoliczności. Strona miała możliwość przedstawienia dokumentu potwierdzającego ugodę, ale z niej nie skorzystała.Stan faktyczny
Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu apelacyjnego, zarzucając pozbawienie go możności obrony praw. Twierdził, że poinformował sąd o zawarciu ugody pozasądowej, na mocy której powodowie zobowiązali się cofnąć pozew. Sąd apelacyjny nie odroczył rozprawy ani nie uwzględnił tej okoliczności. Pozwany nie przedstawił dowodu na istnienie ugody.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
I CSK 1980/24 POSTANOWIENIE 20 września 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 20 września 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A. K. i Ż. K. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 17 listopada 2023 r., V ACa 1521/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Pozwany Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 17 listopada 2023 r., wydanego w sprawie z powództwa A. K. i Ż. K. o zapłatę i ustalenie. Jako przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania pozwany wskazał rozpoznanie przez Sąd Apelacyjny sprawy i wydanie wyroku, pomimo poinformowania sądu na rozprawie apelacyjnej przez pełnomocnika pozwanej o zawarciu ugody pozasądowej w zakresie dochodzonych przez powoda roszczeń oraz zobowiązaniu się w treści ugody przez powoda do cofnięcia pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczenia. Zdaniem pozwanego brak odroczenia rozprawy i brak zobowiązania stron skutkował pozbawieniem go możności obrony swoich praw, a zatem prowadził do nieważności postępowania.
I CSK 1980/24 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. obejmuje jedynie sytuacje, w których z powodu naruszenia przepisów postępowania przez sąd, strona, wbrew swej woli, została faktycznie pozbawiona możności działania w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutków tego uchybienia nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji (zob. np. postanowienia SN z 25 kwietnia 2024, I CSK 1478/23; z 14 września 2023 r., I CSK 560/23; z 11 sierpnia 2023 r., I CSK 3962/22). Skarżący łączy niemożność obrony swoich praw z faktem, że ustnie powołał się na zawarcie między stronami ugody pozasądowej, w której powodowie zobowiązali się do cofnięcia powództwa, czego nie uczynili. Należy wskazać, że ugoda (art. 917 k.c.) jest typem umowy o charakterze ustalającym. Zmierza do przekształcenia stosunku prawnego, co do którego istnienia lub treści strony mają wątpliwości, w stosunek bezsporny, o zgodnie określonym i stabilnym kształcie (zob. np. wyrok SN z 25 lutego 2022 r., II CSKP 72/22). Skarżący powołał się zatem na okoliczność zawarcia z drugą stroną postępowania umowy zmieniającej treść stosunku prawnego ocenianego przez sąd. Nie wykazał przy tym w żaden sposób ani istnienia takiej umowy, ani tym bardziej jej treści, czyli potencjalnego zakresu wpływu ugody na przedmiot sprawy. Z tej przyczyny domniemana umowa ugody nie mogła znaleźć się wśród okoliczności, na podstawie których Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę, skarżący zaś bezsprzecznie miał możliwość przedstawienia Sądowi dokumentu, na którego treść się powoływał przed zakończeniem postępowania przed Sądem II instancji, jednak z tej możliwości nie skorzystał. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. [SOP] r.g.
I CSK 1980/24 3
Powiązane orzeczenia
- I CZ 73/19 2019-09-26Czy pozbawienie strony możności obrony jej praw, o którym mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c., może być stwierdzone w sytuacji, gdy strona mimo wadliwości procesowych miała wiedzę o toczącym się postępowaniu i mogła podjąć czyn…
- III CZ 418/22 2023-02-22Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. następuje w sytuacji, gdy postępowanie zostało wobec niej umorzone prawomocnym postanowieniem, a następnie toczyło się bez jej udziału?
- II CSKP 946/22 2022-11-08Czy pozbawienie strony możności obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. następuje również w sytuacji, gdy niemożność udziału w rozprawie wynika z wadliwego działania służb ochrony sądu?
- III CSK 12-12/1 2012-10-11Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu cywilnym, wynikające z niezapewnienia jej obecności na rozprawie pomimo złożenia wniosku o doprowadzenie, stanowi nieważność postępowania, nawet jeśli stro…
- III CZ 78/22 2022-03-17Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, wynikające z osadzenia w zakładzie karnym i braku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, uzasadnia uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i zniesienie postępowania?
Powołane przepisy
art. 379 pkt 5 KPCart. 917 KCart. 3989 § 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy