I CSK 1992/25

I CSK 1992/25 POSTANOWIENIE 9 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz na posiedzeniu niejawnym 9 grudnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K. przeciwko G. S.A. w L. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 18 grudnia 2024 r., XXIII Ga 1359/24, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K. na rzecz G. S.A. w L. kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [M.O.] UZASADNIENIE Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K. przeciwko G. S.A. w L. (wcześniej: T. S.A. w W.) o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z 13 marca 2024 r., XV GC 4316/19, oddalił apelację (pkt 1) oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2700 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia I CSK 1992/25 2 pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem kosztów postępowania apelacyjnego (pkt 2). Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w sposób szczegółowo wskazany w skardze kasacyjnej oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu za postępowanie przed Sądami pierwszej i drugiej instancji oraz przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący wskazał, że wniesiona przez niego skarga ma być oczywiście uzasadniona. Pozwana złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną powoda, w której wniosła o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego (postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes I CSK 1992/25 3 prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99). Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23). Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania. Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21). Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał oczywistą zasadność skargi. Na tle tej przesłanki w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo takiego naruszenia prawa, orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r., III CSK 110/20). Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie odpowiada bowiem w I CSK 1992/25 4 pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez wydanie zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK 512/07). O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK 189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie jest wadliwe. Uzasadniając stanowisko o oczywistej zasadności skargi, powód podniósł, że Sąd drugiej instancji wadliwie uznał, że czynność prawna dłużnika będąca wykonaniem zobowiązania nie jest objęta zakresem skargi pauliańskiej, błędnie, w ocenie skarżącego, przyjmując, że nie ma co do zasady podstaw do zaskarżenia takiej czynności dokonanej przez dłużnika z jednym tylko z wierzycieli oraz że nie można czynić zarzutu dłużnikowi z tego powodu, że spełnia świadczenie w wykonaniu zobowiązania. Argumenty przedstawione przez skarżącego nie pozwalają na przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaistniała przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że uwzględniając, iż dłużnik ma obowiązek spełnić świadczenie, a wierzyciel w zasadzie nie powinien powstrzymywać się od przyjęcia należnego mu świadczenia, respektuje się niezaskarżalność czynności dłużnika, stanowiącej wykonanie zobowiązania, choćby czynność ta prowadziła do pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli, o tyle tylko, o ile nie otwiera to drogi do nadużyć godzących w interesy chronione akcją pauliańską (wyrok SN z 23 lutego 2022 r., II CSKP 199/22 i przywołane tam orzecznictwo). Ponadto, zapłata wymagalnego długu nie może być uznana za czynność fraudacyjną względem pozostałych wierzycieli, gdyż dłużnik spełniając świadczenie dokonuje to, co nakazuje mu porządek prawny i trudno czynić mu w związku z tym zarzut (wyrok SN z 10 lutego 2021 r., I CSKP 33/21). W konsekwencji należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, iż zachodzi I CSK 1992/25 5 przesłanka oczywistej zasadności skargi, tj. że Sąd drugiej instancji dopuścił się rażącego naruszenia art. 527 k.c.. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). SSN Kamil Zaradkiewicz [M.O.] [a.ł]