I CSK 2214/25

I CSK 2214/25 POSTANOWIENIE 31 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba na posiedzeniu niejawnym 31 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.K. i P.K. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 listopada 2024 r., V ACa 1998/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że zawarta pomiędzy powodami P.K. i A.K. a pozwanym Bank spółką akcyjną w W. umowa kredytu mieszkaniowego z 20 czerwca 2007 r. jest nieważna (pkt 1.); zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 424 860,20 zł oraz 1 288,49 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 26 października 2021 r. do dnia I CSK 2214/25 2 zapłaty (pkt 2.); oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu (pkt 4.). Wyrokiem z 28 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację pozwanego od tego rozstrzygnięcia i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie w zakresie uznania, że łącząca strony umowa kredytu mieszkaniowego z 20 czerwca 2007 r. jest nieważna, w oparciu o założenie, że zakwestionowane przez powodów postanowienia umowne pozostają sprzeczne z art. 69 Prawa bankowego i art. 3531 k.c. Na poparcie wniosku skarżący argumentował, ż mimo potwierdzenia w orzecznictwie Sądu Najwyższego, iż umowa kredytu indeksowanego i denominowanego do waluty obcej ( CHF) jest zgodna z art. 69 Prawa Bankowego i art. 3531 k.c. orzecznictwo sądów powszechnych pozostaje niejednolite i wydawane są wyroki zarówno uznające takie umowy za zgodne z wskazanymi przepisami, jak również naruszające przepisy powszechnie obowiązującego prawa skutkujące uznaniem umowy za nieważną. Oczywistej zasadności skargi skarżący upatrywał natomiast w wydaniu zaskarżonego wyroku w oparciu o przepisy prawa, które zdaniem Sądu Najwyższego nie stanowią podstawy do unieważnienia umowy kredytu. Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy I CSK 2214/25 3 przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14, niepubl.; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.). Problematyka na którą wskazuje skarżący nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że wykładnia art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego w zw. z art. 3531 k.c. musi uwzględniać szczególną regulację prawną zawartą w art. 3851 i nast. k.c., która wprowadza mechanizm wzmocnionej względem zasad ogólnych kontroli postanowień umów zawartych przez przedsiębiorcę z konsumentami. Nie oznacza to jednak, że skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie I CSK 2214/25 4 może być nieważność ( trwała bezskuteczność) obejmującej je umowy ( zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22 i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50). W orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdzono także, że umowa kredytu indeksowanego (denominowanego) do waluty obcej mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant, odmienną natomiast kwestią jest, że może zawierać klauzule abuzywne ( zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20 i orzecznictwo powołane w jego uzasadnieniu). Sankcja związana z wystąpieniem w umowie kredytowej klauzul niedozwolonych (art. 3851 § 1 k.c.) odpowiada bezskuteczności zawieszonej, co oznacza, że czynność nie wywołuje skutków prawnych aż do ewentualnego złożenia przez konsumenta oświadczenia woli związania postanowieniem umownym, co spowoduje, że uzyska ono pełną skuteczność ex tunc. Sankcja ta przypomina sankcję nieważności bezwzględnej jednak konsument może swym oświadczeniem doprowadzić do związania umową. Szczególna sankcja mająca niwelować niekorzystne skutki dotyczące klauzul abuzywnych, ma w zakresie swojego zastosowania, pierwszeństwo względem przepisów regulujących naruszenia ograniczeń swobody umów wynikających z właściwości ( natury) stosunku prawnego ( art. 3531 k.c.) czy zasad współżycia społecznego ( art. 58 § 2 k.c.). Do niedozwolonych postanowień umownych nie ma zatem zastosowania art. 58 § 3 k.c., a przepisy dotyczące skutków zawarcia w umowie klauzul abuzywnych mają charakter szczególny względem art. 58 § 1 i 2 k.c. (zob. m.in. uchwała Sądu Najwyższego – zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy natomiast rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną I CSK 2214/25 5 wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu – oczywiście uzasadniona. Przede wszystkim w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na jej oczywistą zasadność oraz na występowanie w sprawie wątpliwości wykładniczych dotyczących tego samego problemu. Wobec kształtu tych przesłanek nie jest możliwe jednoczesne skuteczne wykazywanie, że w sprawie istnieją wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów prawa i że skarga oparta na naruszeniu tych przepisów jest oczywiście uzasadniona (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, niepubl. i z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl.). W tym zakresie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera wewnętrzną sprzeczność, nie ulega bowiem wątpliwości, że ta sama kwestia nie może stanowić źródła zagadnienia o problemowym i niejasnym charakterze i zarazem podstawę ewidentnej zasadności skargi kasacyjnej, możliwej do stwierdzenia, bez prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Ponadto przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 4 k.p.c. nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). W tym kontekście podstawa prawna przyjętej przez Sąd Apelacyjny nieważności umowy o kredyt denominowany z 20 czerwca 2007 r. jest bez znaczenia, skoro trwała bezskuteczność abuzywnej klauzuli denominacyjnej, której powodowie ( konsumenci) nie potwierdzili, prowadzi w istocie do tego samego rezultatu. Z tych względów - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy I CSK 2214/25 6 odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c., a także § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.). (M.M.) [SOP]