I CSK 2416/25

I CSK 2416/25 POSTANOWIENIE 29 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 29 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi dłużnika M.S. z udziałem Syndyka masy upadłości M.S. – M.B. o ustalenie planu spłaty, warunkowe umorzenie zobowiązań lub umorzenie zobowiązań bez ustalenia planu spłaty, umorzenie lub zakończenie postępowania w sprawach upadłościowych osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, na skutek skargi kasacyjnej dłużnika M.S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z 28 października 2024 r., VIII SZ/Gz-KRZ/19/2024, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (K.L.) UZASADNIENIE I CSK 2416/25 2 Postanowieniem z dnia 28 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił zażalenie dłużnika od postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z 16 lutego 2024 r. odmawiającego ustalenia planu spłaty wierzycieli, umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli oraz warunkowego umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli upadłego M.S. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, dłużnik powołał się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego I CSK 2416/25 3 zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.). Skarżący nie wykazał powyższej przyczyny kasacyjnej. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący argumentował, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające udzielenia odpowiedzi na pytanie czy w świetle przepisów art. 49114 ust. 5 pr. up. oraz art. 49114a ust. 1 pr. up. w sytuacji, w której w postępowaniu upadłościowym nie bierze udziału żaden wierzyciel uzasadnione jest wydanie postanowienia o umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty bez konieczności badania moralności płatniczej upadłego. Argumentacja skarżącego nie przekonuje, że sformułowane przez niego wątpliwości stanowią istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W szczególności zaś nie przekonuje, że stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22 września 2023 r., I CSK 6792/22 (niepubl.) jest nieprawidłowe i wymaga rewizji. W orzeczeniu tym zaś wyjaśniono, że wzajemna relacja art. 49114 ust. 5 pr. up. oraz art. 49114a ust. 1 pr. up jest tego typu, że w razie zaistnienia przesłanek do umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli (brak zgłoszenia wierzytelności - art. 49114 ust. 5 pr. upadł.), sąd wydaje postanowienie odmowne w razie istnienia przesłanek przewidzianych w art. 49114a ust. 1 pkt 1 pr. upadł., chyba, że za wydaniem postanowienia o umorzeniu przemawiają względy słuszności lub humanitarne. Ponadto słusznie zauważono, że art. 49114a ust. 1 pkt 1 pr. upadł. ma charakter sankcyjny w stosunku do upadłego, a odmienna wykładnia wskazanych przepisów skutkowałaby premiowaniem dłużnika, który tuż przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości wyzbył się wszystkich składników majątkowych, z których I CSK 2416/25 4 możliwe było zaspokojenie wierzycieli, co byłoby sprzeczne z istotą i celami postępowania upadłościowego. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.L.) [SOP]