I CSK 249/13
WyrokIzba Cywilna2013-12-18
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieuwzględnienie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla strony pozbawionej wolności, skutkujące niemożnością osobistego udziału w rozprawie, stanowi pozbawienie możliwości obrony swoich praw w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. i uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Nieuwzględnienie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla strony pozbawionej wolności, co uniemożliwia jej osobisty udział w rozprawie, co do zasady nie oznacza pozbawienia możliwości obrony swoich praw. Strona może skutecznie przedstawiać swoje racje w pismach procesowych, a sama niemożność uczestniczenia w rozprawach nie jest równoznaczna z pozbawieniem możliwości obrony. Wyjątki od tej zasady należy interpretować wąsko, gdy całokształt okoliczności faktycznie uniemożliwia stronie działanie w postępowaniu.Stan faktyczny
Powód, pozbawiony wolności, złożył skargę kasacyjną od wyroku sądu apelacyjnego, domagając się zadośćuczynienia. Jako podstawę wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał nieważność postępowania, wynikającą z pozbawienia go możliwości obrony jego praw. Argumentował, że odrzucanie jego wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uniemożliwiło mu obronę, gdyż przebywał w zakładzie penitencjarnym. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 249/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa M. H. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości o zadośćuczynienie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 grudnia 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W skardze kasacyjnej powoda jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołano się wyłącznie na nieważność postępowania, która, w ocenie skarżącego, wynika z pozbawienia go możliwości obrony swych praw. Jest to skutkiem odrzucania i oddalania wielu składanych przez niego wniosków w toku postępowania o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. W konsekwencji, przebywając w zakładzie penitencjarnym, nie mógł się bronić w postępowaniu sądowym. Argument ten nie przemawia jednak za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, co do zasady nieuwzględnienie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie oznacza pozbawienia możliwości obrony swoich praw. Wyjątki od tej zasady należy rozumieć wąsko, gdy w konkretnym przypadku, z uwagi na całokształt okoliczności, strona rzeczywiście nie może działać w postępowaniu. Tak jednak w tej sprawie nie było, o czym świadczą składane przez osadzonego pisma procesowe, a nawet wypożyczanie akt sądowych do aresztu śledczego. Sama niemożność uczestniczenia w rozprawach, wynikająca z osadzenia w zakładzie penitencjarnym, nie świadczy o pozbawieniu możliwości obrony swych praw, skoro strona swoje racje może skutecznie przedstawiać właśnie w pismach procesowych. W tym stanie rzeczy brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Brak było podstaw do zasądzenia wynagrodzenia dla reprezentującego skarżącego pełnomocnika z urzędu - w skardze kasacyjnej nie zawarł on bowiem
3 ani wniosku o zasądzenie na jego rzecz takich kosztów, ani też stwierdzenia, że koszty te w żadnej części nie zostały pokryte. aw jw
Powiązane orzeczenia
- I CSK 278/20 2021-03-17Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw, skutkującą przyjęciem skargi kasa…
- I CSK 3944/22 2023-03-16Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie spełniającej przesłanki do jego przyznania pozbawia ją możliwości rzetelnego procesu sądowego, co może stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania…
- I CSK 782/19 2020-05-29Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy strona jest nieporadna, może prowadzić do nieważności postępowania na skutek pozbawienia strony możności obrony jej praw?
- V CSK 419/14 2015-02-10Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw w postępowaniu kasacyjnym?
- IV CSK 426/19 2020-01-09Czy odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu cywilnym, w sytuacji gdy strona nie wykazała swojej nieporadności lub skomplikowania sprawy, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy