I CSK 255/26

I CSK 255/26 POSTANOWIENIE 9 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło na posiedzeniu niejawnym 9 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa K.H. „E.” spółki komandytowej w L. przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej K.H. „E. spółki komandytowej w L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 czerwca 2025 r., I AGa 36/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od K.H. „E.” spółki komandytowej w L. na rzecz P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. kwotę 7.500 zł (siedem tysięcy pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego – wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia powodowi odpisu postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE I CSK 255/26 2 W związku ze skargą kasacyjną powoda K.H. „E. ” sp. k. w L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W judykaturze wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21; z 23 maja 2024 r., I CSK 364/24). Wskazano m.in. że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały jednak spełnione. I CSK 255/26 3 Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np. postanowienia SN: z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21; z 20 sierpnia 2024 r., I CSK 981/24). Ponadto w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w powołanym przepisie nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14; z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 720/20). Występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia SN: z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15). Zagadnienie to nie może być przy tym pozorne, czyli m.in. nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Występowania istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał w konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie: „Czy w przypadku, gdy jedna ze stron umowy wprowadza jednostronnie, wewnętrznymi regulacjami, zmiany w zakresie oznaczeń ewidencyjnych przedmiotu dzierżawy, zachodzi konieczność I CSK 255/26 4 zmiany umowy dzierżawy, jeżeli przedmiot umowy w sensie cywilnoprawnym nie uległ zmianie?”. Skarżący nie sformułował żadnego zagadnienia prawnego w formule wyżej przedstawionej, jego wywód nie zawierał istotnej argumentacji prawnej. W istocie zagadnienie prawne wskazane przez skarżącego jest pytaniem o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy i polemiką z tym stanowiskiem, związaną z zastosowaniem konkretnych przepisów prawa (a nie problemem związanym z istotnością zagadnienia prawnego). Zostało ono odniesione do stanu faktycznego i przebiegu postępowania w tej sprawie, a skarżący nie wykazał jego bardziej ogólnego znaczenia. W świetle powyższego należy uznać, że nie stanowi zagadnienia prawnego stwierdzenie o potrzebie dokonania oceny prawnej w określonym zakresie w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił argumentów, które świadczyłyby o możliwych rozbieżnościach interpretacyjnych, innych niż ocena, którą przyjął sąd drugiej instancji. To samo dotyczy sytuacji, gdy skarżący nie wykazał wskazanego powyżej elementu „istotności” ani „nowości”, ograniczając się do przedstawienia argumentacji stanowiącej w istocie polemikę ze stanowiskiem tego sądu. W niniejszej sprawie ograniczono się do zgłoszenia wątpliwości, które w istocie stanowią pozór występowania w sprawie zagadnienia prawnego. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że z uwagi na zakres prowadzonej działalności pozwany zobowiązany był do zapewnienia prawidłowego i zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy statutu bocznicy kolejowej, co wymagało uwzględnienia zmiany numeracji torów zarówno w umowie bocznicowej, jak i umowie dzierżawy. Sąd ten wyjaśnił również, że to powód zaniechał uregulowania zmiany numeracji torów w umowie dzierżawy, a tym samym doprowadził do niemożliwości uzgodnienia regulaminu i także zawarcia kolejnej umowy bocznicowej, nie przywiązując należytej wagi do konsekwencji zmiany numeracji torów rozjazdów i konieczności ich uaktualnienia w umowie dzierżawy, umowie bocznicowej i regulaminie pracy bocznicy kolejowej. Powód zatem zaniechał I CSK 255/26 5 koniecznych czynności umożliwiających zawarcie regulaminu, co wymagało również zmiany umowy w określonym zakresie. Sąd Apelacyjny również trafnie spostrzegł, że regulamin pracy bocznicy winien być sporządzony, skoro jego brak powodował zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu kolejowym, a jego uzgodnienie z pozwaną spółką wymagało prawidłowego oznaczenia torów, na których znajduje się bocznica kolejowa. Podejmowane zatem przez pozwanego czynności nie mogły być uznane za wyraz dyskryminacji. Tym bardziej w sytuacji, gdy powodowa spółka nie udowodniła, że akceptowała postanowienia aneksu z uwagi, na które wypowiedziana została umowa bocznicowa. Sąd Apelacyjny nie miał także wątpliwości, że uzgodnienie regulaminy pracy bocznicy wymagało zawarcia aneksu do umowy dzierżawy oraz zawarcia nowej umowy bocznicowej. Powód zaś nie zdołał udowodnić, aby podjął jakiekolwiek negocjacje w zakresie numeracji torów. Z ustaleń faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sporu, a wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym, wynikało, że to powoda obarcza odpowiedzialność za zaistnienie przyczyn uzasadniających wypowiedzenie umowy dzierżawy. Kwestia obowiązku zawarcia umowy obejmującej wprowadzone do regulaminu zmiany pozostawała bezprzedmiotowa dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaproponowane zatem przez skarżącego zagadnienie prawne nie ma w istocie znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu stron. Co więcej zresztą osadzało się ono na kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, a co jest niedopuszczalne, o czym będzie mowa poniżej. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi natomiast wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. Gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą, w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. m.in. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, I CSK 255/26 6 nr 3, poz. 49; z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06; z 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14; z 15 marca 2023 r., I CSK 6358/22). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, należy zatem wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (zob. m.in. postanowienia SN: z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156; z 21 września 2022 r., I CSK 4166/22; z 20 lipca 2023 r., I CSK 282/23). Po pierwsze, wyjaśnienia wymaga, w kontekście samej konstrukcji skargi kasacyjnej, że nie jest wystarczające dla wykazania przyczyny, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., odwołanie się do uzasadnienia zarzutów podstawy procesowej skargi bez sprecyzowania twierdzeń uzasadnienia wniosku w konkretnie wskazanych przepisach. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu na etapie tzw. przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (zob. np. postanowienie SN z 26 stycznia 2021 r., II USK 43/21). Tymczasem skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ograniczył się w istocie jedynie do odniesienia się do argumentacji dotyczącej podstaw kasacyjnych, co jest oczywiście błędne i niedopuszczalne. Już tylko z tej przyczyny skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania w oparciu o tę przesłankę. I CSK 255/26 7 Po drugie, Sąd odwoławczy sporządził szczegółowe uzasadnienie, rozważył wszelkie, niezbędne okoliczności sprawy. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w konfrontacji z treścią uzasadnienia Sądu drugiej instancji i przyjętego przez niego kierunku rozstrzygnięcia sprawy, świadczą o polemicznym charakterze stanowiska zaprezentowanego przez skarżącego. Brak akceptacji przez powoda stanowiska przyjętego przez Sąd Apelacyjny nie świadczy o tym, że wniesiona skarga jest oczywiście uzasadniona. Nikły zaś wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w kontekście spełnienia przesłanki oczywistej zasadności sprowadzał się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Powód przedstawił w istocie swój punkt widzenia, wywodzony z własnej oceny materiału dowodowego. Po trzecie, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera częściowo wewnętrzną sprzeczność, ta sama kwestia nie może bowiem stanowić źródła zagadnienia o problemowym i niejasnym charakterze, a zarazem – podstawę ewidentnej zasadności skargi kasacyjnej, możliwej do stwierdzenia, bez prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Innymi słowy, albo dany problem wymaga udzielenia stosownej odpowiedzi przez Sąd Najwyższy, albo nie ma problemu co do określonej kwestii i skarga jest oczywiście uzasadniona w powyższym rozumieniu. Wątpliwości skarżącego zawarte w przesłance oczywistej zasadności skargi zostały ponadto w wystarczający sposób wyjaśnione w części poświęconej omówieniu przedstawionego zagadnienia prawnego. Co więcej, skarżący wprost podniósł zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., jak i innych przepisów dotyczących oceny dowodów i ustalenia stanu faktycznego. W istocie zakwestionował ustalenia dotyczące faktów oraz przeprowadzoną ocenę dowodów. Tymczasem oczywiste jest, że skonstruowany w ramach podstawy art. 3983 § 1 k.p.c. zarzut kasacyjny oparty na wykazywaniu przez skarżącego wadliwej oceny dokonanej przez sąd drugiej instancji zgromadzonych dowodów, ze względu na treść art. 3983 § 3 k.p.c., nie może prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, a tym samym nie może I CSK 255/26 8 być również oczywiście uzasadniony. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania koncentruje się wokół zarzutów, których zgłaszanie w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne. Skarga kasacyjna jest bowiem instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Przedstawiona przez skarżącego alternatywna ocena materiału dowodowego, podważająca wiążące Sąd Najwyższy ustalenia faktyczne, nie wypełnia podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Weryfikacja ustaleń faktycznych na etapie postępowania kasacyjnego – do czego w istocie zmierza skarżący, kwestionując przeprowadzoną przez Sądy meriti ocenę dowodów, w oparciu o którą Sąd ten przyjął, że to powód ponosi odpowiedzialność za zaistnienie przyczyn uzasadniających wypowiedzenie umowy dzierżawy – jest niedopuszczalna. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. [P.L.] [a.ł]