I CSK 266/26

I CSK 266/26 POSTANOWIENIE 24 września 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 24 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku W.D. z udziałem B.D., A.D., J.D., P.D., S.D., J.L., M.P., M.W., B.D.1, J.D.1 i K.D. o stwierdzenie zasiedzenia, na skutek skargi kasacyjnej W.D. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 15 kwietnia 2025 r., II Ca 30/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. obciąża wnioskodawcę kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz uczestników B.D. i A.D., pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. (M.M.) UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania I CSK 266/26 2 sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wnioskodawca W.D. powołał się na nieważność postępowania wynikającą z tego, że w sprawie orzekał sędzia, który rozpoznawał sprawę uprzednio. Wskazał ponadto, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, co dotyczy wszystkich zarzutów zawartych w skardze. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Wykazanie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przeprowadzenia odrębnego jurydycznego wywodu wskazującego, jakie przepisy prawa zostały naruszone, dlaczego ich naruszenie prowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia i z jakich względów nieprawidłowość ta ma charakter oczywisty. Złożony w skardze wniosek wywodu takiego nie zawierał, w szczególności nie wskazywał żadnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, odsyłając do uzasadnienia podstaw kasacyjnych, co – jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego – jest niedopuszczalne (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18 i z dnia 23 kwietnia 2021 r., I CSK 8/21). Podejście takie zapoznaje szczególną funkcję wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uniemożliwiając Sądowi Najwyższemu ocenę istnienia przyczyn kasacyjnych (por. np. I CSK 266/26 3 postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2019 r., IV CSK 575/18 i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo, a także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2020 r., II CSK 499/19 i z dnia 15 października 2020 r., IV CSK 175/20). Dotyczy to – lege non distinguente – wszystkich przyczyn kasacyjnych, w tym również oczywistej zasadności skargi (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2024 r., I CSK 4759/22). W związku z tym, ubocznie jedynie należało zauważyć, że Sąd Okręgowy odniósł się w uzasadnieniu do powoływanych przez skarżącego faktów, tj. złożenia wniosku o dział spadku i rozmowy B.D. ze skarżącym. Wniosek nie stwarzał podstaw do przyjęcia, aby stanowisko Sądu Okręgowego w tej materii można było uznać za błędne, a tym bardziej wadliwe w stopniu oczywistym i widocznym już prima vista, czego wymaga przyczyna kasacyjne określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przypomnienia wymagało również, że prawidłowość zastosowania art. 229 k.p.c. pozostaje poza granicami kontroli kasacyjnej (arg. ex art. 3983 § 3 k.p.c. – por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2025 r., I CSK 3712/25). Wniosek nie przekonywał również, że w okolicznościach sprawy wystąpiła przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. W tym względzie – pomijając ocenę racjonalności rozwiązania przyjętego w art. 386 § 5 k.p.c. – należało przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa przy ocenie nieważności postępowania jako podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy bada nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r., II CSK 80/09, z dnia 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., V CSK 192/12, z dnia 18 lutego 2016 r., V CSK 465/15, z dnia 20 kwietnia 2018 r., V CSK 595/17, z dnia 20 marca 2019 r., I PK 63/18 i z dnia 28 marca 2019 r., I UK 114/18), tymczasem zarzucane we wniosku uchybienie odnosiło się do toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 11, art. 520 § 3, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. I CSK 266/26 4 (M.M.) [SOP]