I CSK 2854/23

I CSK 2854/23 POSTANOWIENIE 5 października 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 5 października 2023 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W. przeciwko P. K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 5 stycznia 2022 r., I ACa 499/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża pozwanego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o I CSK 2854/23 2 charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący pozwany P.K. powołał się na istotne zagadnienie prawne polegające na określeniu znaczenia i skutków wypowiedzenia umowy nienazwanej, będącej typem masowo zawieranej przez banki i ich klientów umowy kredytu. W świetle utrwalonego stanowiska, powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by skarżący wykazał twierdzoną przyczynę kasacyjną. Motywy wniosku nie przedstawiały w istocie żadnego skonkretyzowanego zagadnienia prawnego, lecz obejmowały swobodne rozważania pozwanego na temat konsekwencji, do jakich jego zdaniem winno prowadzić wypowiedzenie umowy kredytu, w zestawieniu z konsekwencjami odstąpienia od umowy, dzięki któremu bank – w ocenie pozwanego – mógłby osiągnąć zbliżone cele. Wywody te zostały poczynione w oderwaniu od analizy stanowiska judykatury i nauki oraz nie wynikało z nich, jak już była mowa, skonkretyzowane zagadnienie prawne we wcześniej przedstawionym rozumieniu. Tym bardziej zaś nie wyjaśniały one, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie przedstawionych wątpliwości nie może nastąpić z wykorzystaniem dotychczasowego dorobku orzecznictwa i nauki dotyczącego skutków wypowiedzenia umowy kredytowej. W zestawieniu z zarzutami skargi kasacyjnej wywód skarżącego zdawał się zmierzać do tego, aby rozliczenie stron po wypowiedzeniu umowy kredytu I CSK 2854/23 3 następowało według przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 k.c.). Należało jednak zauważyć, że czym innym jest konstytutywne wypowiedzenie umowy kredytu działające na przyszłość (ex nunc), czym innym zaś odstąpienie od umowy ze skutkiem ex tunc lub stwierdzenie jej nieważności na skutek występujących w niej niedozwolonych postanowień umownych lub z innych powodów (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). In casu strony umownie i na zasadzie konsensu unormowały konsekwencje wypowiedzenia umowy kredytu; na bazie tych umownych postanowień zapadł też zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego. Za niejasne należało w tym kontekście uznać stanowisko skarżącego, wskazujące na utratę przez umowę mocy „tylko w części” i wejście w to miejsce innych postanowień umowy, które są „z reguły jaskrawo abuzywne”, zwłaszcza, jeżeli wziąć pod uwagę, że w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia art. 3851 k.c. ani nie twierdzono, że Sąd Apelacyjny pominął zarzuty apelacyjne pozwanego, które dotyczyłyby ewentualnej abuzywności postanowień umownych. Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [SOP] [ał]