I CSK 2893/22

I CSK 2893/22 POSTANOWIENIE Dnia 2 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze w sprawie z powództwa M. spółki jawnej w D. przeciwko D. D. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym 2 marca 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie, na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 17 września 2021 r., sygn. akt I AGa 82/20, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 12 grudnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził na rzecz wierzyciela spółki z o.o. 169 129,11 zł z odsetkami tytułem długu spółki, której pozwany był prezesem. Na skutek apelacji obydwu stron Sąd Apelacyjny w Krakowie zaskarżonym wyrokiem zmienił rozstrzygnięcie tylko w zakresie odsetek. Pozwany członek zarządu w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroków sądów obydwu instancji w celu uzupełnienia przez Sąd okręgowy postępowania dowodowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 385 w zw. z art. 278 § 1, 382, 2352 § 1 i 2 i 2351 k.p.c. oraz I CSK 2893/22 2 art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego w zw. z uchylonym art. 207 k.p.c. Zarzuty członka zarządu spółki z o.o. sprowadzają się do bezprawnego pominięcia wnioskowanego przez niego dowodu z biegłych na okoliczność, że w przypadku prowadzenia egzekucji przeciwko spółce bez zbędnej zwłoki wierzyciel miał możliwość wyegzekwowania swojej wierzytelności. Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania potrzebą rozstrzygnięcia, czy nierozpoznany przed 7 listopada 2019 r. roku wniosek dowodowy należy oceniać w świetle tracącego z tym dniem moc art. 207 k.p.c. (jak to uczynił Sąd odwoławczy), czy też w świetle wchodzących w tym dniu w życie art. 2351 i 2352 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W przypadku uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów konieczne jest, poza wskazaniem takich przepisów, wykazanie, że zaskarżony wyrok został oparty na jednej z funkcjonujących w praktyce sądów powszechnych wykładni, a przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia. Jednakże zagadnienie intertemporalne, tj. spór o zakres stosowania w postępowaniu dowodowym uchylonego art. 207 k.p.c. oraz nowych art. 2351 i 2352 k.p.c. jest nieistotny w niniejszej sprawie, gdyż zarówno przed nowelizacją jak po nowelizacji oddaleniu podlegały wnioski dowodowe na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c., a także nowy art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c.). I właśnie nieistotnością uzasadnił pominięcie dowodu z biegłych Sąd apelacyjny i jedynie dodatkowo wskazał, że wniosek pozwanego podlegał pominięciu także na podstawie art. 207 k.p.c. jako spóźniony. W przypadku wniosku zmierzającego do udowodnienia faktu nieistotnego nie jest ważny sposób pominięcia dowodu: czy przez wydanie postanowienia oddalającego wniosek, czy przez pominięcie dowodu mimo niewydania postanowienia w przedmiocie wniosku. Ewentualne naruszenie przepisów o postępowaniu nie sprawia, że dowód staje istotnym, gdyż o istotności faktu dla rozstrzygnięcia decyduje prawo materialne. I CSK 2893/22 3 Okoliczność, czy przed ogłoszeniem upadłości spółki z o.o. istniała możliwość wyegzekwowania wierzytelności powoda, nie jest istotna, ponieważ art. 299 § 1 k.s.h. nie zawiera żadnych ograniczeń w zakresie odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za długi spółki. Wystarcza sama nieskuteczność egzekucji, przyczyny nieskuteczności nie są istotne. Na podstawie art. 299 § 2 k.s.h. członek zarządu może się zwolnić z odpowiedzialności za długi spółki wykazując, że „we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (…), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (…) wierzyciel nie poniósł szkody”. Przy tym ciężar podniesienia okoliczności egzoneracyjnej obciąża członka zarządu. Dopiero po podniesieniu takiej okoliczności i jej zaprzeczeniu przez wierzyciela sąd może rozważać zasadność wniosków dowodowych w tym przedmiocie. Tymczasem w odpowiedzi na pozew (k.39) pozwany członek zarządu nie podniósł okoliczności egzoneracyjnych, a jedynie podniósł, że prawdopodobnie powodowy wierzyciel zostanie zaspokojony w postępowaniu upadłościowym spółki (pozwany miał nadzieję na zakończenie upadłości likwidacyjnej przez sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego). Na podstawie art. 21 Prawa upadłościowego (p.u.) w brzmieniu obowiązującym w 2013 roku (spółka, za którą działał pozwany, złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości 28 sierpnia 2013 r.) pozwany miał obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w terminie dwóch tygodni od wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości. W 2013 roku tymi podstawami było niewykonywanie wymagalnych zobowiązań pieniężnych oraz zobowiązania przekraczające wartość majątku (art. 11 p.u. w brzmieniu do 1 stycznia 2016 r.). We wniosku o ogłoszenie upadłości (k.48) członek zarządu wskazał, że zobowiązania wynoszą ok. 37 mln zł, a majątek ok. 20 mln zł. Nadwyżka zobowiązań nad majątkiem ok. 17 mln zł nie powstaje w ciągu 2 tygodni, co wskazuje, że pozwany nie wykonał swojego obowiązku w terminie. Ponadto długi spółki dochodzone w niniejszym procesie stały się wymagalne w okresie luty – kwiecień 2013 r., co wskazuje na istnienie w tym okresie także drugiej I CSK 2893/22 4 podstawy do ogłoszenia upadłości w postaci niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ponieważ podnoszone przez skarżącego pominięcie dowodu z biegłych oraz ewentualne ustalenie hipotetycznej możliwości skutecznej egzekucji przed ogłoszeniem upadłości spółki nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie o żądaniu pozwu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej członka zarządu. Należy zauważyć, że ewentualna skuteczna egzekucja wierzytelności powoda przed ogłoszeniem upadłości mogła nastąpić tylko ze szkodą dla innych wierzycieli i wówczas tym innym wierzycielom przysługiwałyby roszczenia z art. 299 k.s.h. przeciwko pozwanemu (ew. przysługiwałyby w większej wysokości).