I CSK 2901/23

WyrokIzba Cywilna2025-05-15

Skład orzekający: Grzegorz Misiurek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oparty na późniejszym wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającym przepisy stanowiące podstawę przyznania tych kosztów za niezgodne z Konstytucją, powinien zostać uwzględniony na podstawie art. 4161 k.p.c.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oparty na wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającym przepisy stanowiące podstawę przyznania tych kosztów za niezgodne z Konstytucją, powinien zostać uwzględniony na podstawie art. 4161 k.p.c. Przepis ten umożliwia uchylenie prawomocnych postanowień niekończących postępowania, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. W związku z tym Sąd Najwyższy zmienił swoje wcześniejsze postanowienie, przyznając radcy prawnemu wyższe wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Stan faktyczny
Pełnomocnik powoda, radca prawny G. K., ustanowiony z urzędu, złożył wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r. w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Podstawą wniosku były wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r. (SK 53/22) i 19 kwietnia 2023 r. (SK 85/22), które uznały za sprzeczne z Konstytucją przepisy, na podstawie których przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie. Sąd Najwyższy uznał, że wniosek ten stanowił w istocie wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia na podstawie art. 4161 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., I CSK 2994/22 w punkcie trzecim w ten sposób, że przyznał radcy prawnemu G. K. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 2700,00 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług oraz kwotę 37,40 zł tytułem zwrotu wydatków.

Pełny tekst orzeczenia

I CSK 2901/23 POSTANOWIENIE 15 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Grzegorz Misiurek na posiedzeniu niejawnym 15 maja 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa L. W. przeciwko P. spółce akcyjnej w L. o zapłatę, na skutek wniosku G. K. o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., I CSK 2994/22, w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, zmienia postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., I CSK 2994/22 w punkcie trzecim w ten sposób, że przyznaje radcy prawnemu G. K. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym w miejsce kwoty 240,00 (dwieście czterdzieści) zł opłatę w kwocie 2700,00 (dwa tysiące siedemset) zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług oraz kwotę 37,40 (trzydzieści siedem 40/100) zł, stanowiącą zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. UZASADNIENIE I CSK 2901/23 2 Pełnomocnik powoda radca prawny G. K. ustanowiony z urzędu w sprawie I CSK 2994/22 zakończonej postanowieniem Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., odmawiającym przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (pkt 1), i przyznającym wymienionemu pełnomocnikowi od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwotę 240,00 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym (pkt 3), w piśmie z 27 lipca 2023 r., wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego powołanym orzeczeniem , skierowaną przeciwko rozstrzygnięciu zawartemu w jego punkcie trzecim. Powołał się w niej na wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22, ogłoszonego w Dzienniku Ustaw z 2023 r., pod poz. 842 w dniu 4 maja 2023 r. oraz z 19 kwietnia 2023 r., SK 85/22, ogłoszonego w Dzienniku Ustaw z 2023 r., pod poz. 796 w dniu 27 lipca 2023 r., w których uznano za sprzeczne z Konstytucją przepisy, na podstawie których przyznano pełnomocnikowi powoda wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z treści pisma z 27 lipca 2023 r., oznaczonego jako skarga o wznowienie postępowania, wynika jednoznacznie, że w istocie stanowi ono wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., I CSK 2901/22 w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu oparty na podstawie art. 4161 k.p.c. W przepisie tym przewidziano szczególną procedurę, do której stosuje się odpowiednio przepisy o wznowieniu postępowania. Umożliwia ona uchylenie prawomocnych postanowień niekończących postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą Wniosek pełnomocnika powoda wpłynął w terminie określonym w art. 407 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 4161 k.p.c. Podstawą wydania przez Sąd Najwyższy prawomocnego postanowienia o kosztach pomocy prawnej stanowiły I CSK 2901/23 3 przepisy uznane za sprzeczne z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny wyrokami wskazanymi we wniosku i opublikowanymi w Dzienniku Ustaw. Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy zmienił punkt trzeci prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r. w ten sposób, że przyznał radcy prawnemu G. K. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym: opłatę w kwocie 2700,00 zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług i zwrot wydatków w kwocie 37,40 zł, należne na podstawie obowiązujących w chwili wydania orzeczenia przepisów § 2 pkt 1 i 2, § 4 ust. 1 i 3, § 9 pkt 6 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Sarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 76). [SOP] [r.g.]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 4161 KPCart. 407 § 2§ 2§ 2 pkt 1§ 4 ust. 1§ 9 pkt 6§ 16 ust. 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy