I CSK 2989/22

Sygn. akt I CSK 2989/22 POSTANOWIENIE Dnia 23 sierpnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski w sprawie z powództwa E. B., J. B. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu P. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 sierpnia 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt VII AGa [...], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego P. w W. na rzecz małżonków E. i J. B. kwotę 2700,- (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego P. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z 29 października 2021 r., Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko orzeczeniu Sądu drugiej instancji. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie 2 sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka oczywistej zasadności skargi nie została jednak spełniona. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance oczywistej zasadności wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni (por. m. in.: postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma miejsce jedynie wówczas, gdy bez dokonania głębszej analizy dla przeciętnego prawnika jest oczywiste, że podstawy skargi zasługują na uwzględnienie, a zatem ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej i przesądza to o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonego przepisu nie prowadzi wprost 3 do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. (por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z 17 grudnia 2020 r., IV CSK 288/20). Skarżący winien podać argumenty wykazujące na oczywiste uzasadnienie skargi kasacyjnej w części skargi zawierającej uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania. Powinien wskazać, w czym – w jego ocenie – wyraża się ta „oczywistość”. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania; oba te elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca 2014 r., I UK 65/14; zob. także m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 14 maja 2015 r., III PK 6/15; z 13 lutego 2014 r. I PK 262/13; z 27 maja 2010, II UK 274/09; z 13 grudnia 2007 r., I PK 207/07; z 12 lipca 2007 r., III CSK 160/07). Zdaniem skarżącego zachodzi oczywista zasadność skargi, „co wynika z faktu, że przedmiotem niniejszego postępowania jest roszczenie o odszkodowanie z tytułu poniesionej przez powodów szkody w zakresie zmniejszenia wartości nieruchomości zaistniałego ze względu na utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania dla P. w W., pomimo że w przedmiotowej sprawie ustalone zostało, że po wejściu w życie uchwały majątek strony powodowej nie uległ zmniejszeniu w sposób względem właścicieli innych nieruchomości, w tym tych położnych poza obszarem ograniczonego użytkowania (OOU), tj. nie objętych wpływem Uchwały Sejmiku Województwa […] nr […] z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla P.. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do wskazano, „że zarówno Sąd I, jak i II instancji dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1973) w zw. z art. 361 § 1 k.c., tzn. w sposób nieprawidłowy wyłożono pojęcie szkody”. Zdaniem skarżącego Sądy orzekające w niniejszej sprawie pominęły, że dla ustalenia szkody związanej z wejściem w życie uchwały ustanawiającej OOU, niewystarczającym jest 4 określenie aktualnego stanu majątkowego poszkodowanego (obliczonego jako różnica pomiędzy aktualną wartością nieruchomości podobnej do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny ale leżącej poza OOU oraz aktualną wartością nieruchomości będącej przedmiotem wyceny położonej w OOU), ale też - zgodnie z cywilistycznym ujęciem szkody - zbadany powinien być stan majątku poszkodowanego przed wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkodę (tj. wystąpienia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości objętej obszarem ograniczonego użytkowania) i określona różnica pomiędzy takimi stanami. Skarżący, podnosząc argumenty w ramach uzasadnienia przesłanki 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zdaje się nie zauważać, że art. 129 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska odnosi się do ściśle określonej postaci szkody w postaci zmniejszenia się wartości konkretnej nieruchomości. W takiej sytuacji ustalenie szkody i jej zakresu nie wymaga porównywania wartości całego majątku osób, którym przysługuje prawo do tej nieruchomości przed wejściem w życie uchwały ustanawiającej OOU i po jej wejściu w życie. Analiza uzasadnienia Sądu Apelacyjnego prowadzi do wniosku, że Sąd ten dokonał ustaleń faktycznych co do przesłanek odpowiedzialności uregulowanej art. 129 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, dotyczących zmniejszenia się wartości nieruchomości (wyjaśniając przy tym szczegółowo wybraną metodę wyceny - metodę statystycznej analizy rynku) oraz związku przyczynowego pomiędzy wejściem w życie uchwały ustanawiającej OOU a ww. postacią szkody. Brak jest przy tym wśród ustaleń Sądu stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, a mianowicie, „że po wejściu w życie uchwały majątek strony powodowej nie uległ zmniejszeniu w sposób względem właścicieli innych nieruchomości, w tym tych położnych poza obszarem ograniczonego użytkowania (OOU)”. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje zatem, że doszło w niniejszej sprawie do rażącego naruszenia prawa, które skutkowałoby oczywistym uzasadnieniem skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. 5