I CSK 3045/23

I CSK 3045/23 POSTANOWIENIE 10 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk na posiedzeniu niejawnym 10 maja 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa D. P. i M. M. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 23 lutego 2023 r., V ACa 265/21, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz D. P. i M. M. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego kwoty po 3 750 zł (trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 lutego 2023 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił zaskarżonego orzeczenie Sądu Okręgowego w Gliwicach w ten sposób, że uwzględnił w całości roszczenie powodów o zapłatę i ustalenie nieważności łączących strony umów kredytu. I CSK 3045/23 2 Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożył pozwany Bank, zaskarżając je w z całości, wnosząc o jej przyjęcie do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. wskazując on na potrzebę wykładni art. 69 ust. 1 Prawa bankowego; art. 41 Prawa wekslowego w zw. z art. 358 § 2 k.c. i art. 56 k.c.; art. 69 ust. 1 Prawa bankowego w zw. z art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. Ponadto skarżący sformułował dwa zagadnienia prawne, które we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania błędnie (omyłkowo) utożsamia z przesłanką z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżący wskazuje na potrzebę rozstrzygnięcia: - czy w sytuacji, w której zawarta przez strony umowa kredytu denominowanego określała kwotę kredytu, ilość i wysokość rat w CHF a po usunięciu klauzul przeliczeniowych zobowiązanie z umowy kredytu nadal pozostaje zobowiązaniem określonym w CHF to czy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul przeliczeniowych, umowa może być dalej wykonywana bezpośrednio w walucie kredytu? - czy pojęcie „konsumenta” zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego obejmuje osobę, która zawarła umowę kredytu do użytku związanego z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym kredytobiorcą, który nie działał w ramach swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy oraz czy w celu ustalenia, czy dana osoba jest objęta zakresem pojęcia „konsumenta” w rozumieniu tego przepisu, a w szczególności, czy gospodarczy cel umowy kredytu zawartej przez tę osobę jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy, sąd odsyłający jest zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne okoliczności towarzyszące tej umowie, zarówno ilościowe, jak i jakościowe, takie jak w szczególności podział wykorzystania pożyczonego kapitału na działalność zawodową i pozazawodową, a w przypadku większej liczby kredytobiorców okoliczność, że tylko jeden z nich realizuje cel gospodarczy lub że kredytodawca uzależnił udzielenie kredytu przeznaczonego na cele konsumenckie od częściowego przeznaczenia pożyczonej kwoty na spłatę długów związanych z działalnością gospodarczą lub zawodową. I CSK 3045/23 3 Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzeczenie o kosztach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie zachodzą powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią I CSK 3045/23 4 prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18). Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania rozważania nie czynią zadość wskazanym wymaganiom dotyczącym obu przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przede wszystkim, należy zwrócić uwagę na niewłaściwy sposób konstrukcji uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Obowiązkiem skarżącego było bowiem przedstawienie wyodrębnionych wywodów prawnych dla każdego zagadnienia prawnego oraz każdego przepisu, którego wykładania jest zdaniem pozwanego niezbędna. Skarżący natomiast ograniczył się do przedstawienia lakonicznych tez odnoszących się indywidualnie do podnoszonych przez niego kwestii, które z całą pewnością nie mogą być uznane za należne uzasadnienia. Następnie przedstawił zbiorczy wywód odnoszący się do problematyki tzw. spraw frankowych i różnych zagadnień, powstających na ich gruncie. Taka konstrukcja skargi jest niewłaściwa i nie czyni zadość obowiązkom nałożonym przez ustawodawcę na skarżącego. Ponadto zaznaczyć należy, że zarówno sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne, jaki wskazane przepisy prawa stanowiły przedmiot licznych wypowiedzi tak Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii I CSK 3045/23 5 Europejskiej (zob. np. uchwała SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56; wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; podobnie w orzecznictwie TSUE zob. wyroki: z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei, pkt 54; z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove, pkt 33; z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35; z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai, pkt 48; z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak, pkt 44). Nie są to zatem zagadnienia czy problemy nowe. Ich trafność i aktualność potwierdza natomiast pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu denominowanego, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy podziela w pełni powyższe stanowisko, pozostające zgodne z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem krajowym i międzynarodowym. Pozwany nie przedstawił natomiast dostatecznych argumentów dla przyjęcia, że obecna linia orzecznicza powinna ulec zmianie. Wobec powyższego nie można przyjąć, ani że wskazane przez skarżącego kwestie stanowią istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., ani że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa wymienionych przez skarżącego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3, art. 99 k.p.c. w związku z § 2 pkt 8, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra I CSK 3045/23 6 Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. [SOP] [ms]