I CSK 3306/25

I CSK 3306/25 POSTANOWIENIE 7 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 7 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Bank spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko D.M., P.M. i F. spółce akcyjnej w upadłości w K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej D.M. od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 października 2023 r., VI ACa 885/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności I CSK 3306/25 2 o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pozwana D.M. powołała się na istotne zagadnienia prawne dotyczące dopuszczalności posłużenia się kopią weksla przy załączonej do pozwu deklaracji wekslowej, wykorzystania weksla podpisanego w dniu 28 grudnia 2016 r. jako zabezpieczenia umowy zawartej w dniu 2 stycznia 2017 r., przysługiwania pozwanej statusu konsumenta jako poręczycielce wekslowej, a także możliwości uznania postępowania przed Sądem Okręgowym za nieważne (art. 379 pkt 4 k.p.c.) na tej podstawie, że członek składu orzekającego był delegowany do Sądu Okręgowego do orzekania jedynie w sprawie, w której wydano zaskarżony wyrok. Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna. Pytania dotyczące weksla jako podstawy zabezpieczenia nie mogły stanowić adekwatnej przyczyny kasacyjnej już z tego względu, że twierdzenia, na których zostały oparte, wykraczały poza stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku, którą Sąd Najwyższy jest związany (art. 39813 § 2 k.p.c.). Z podstawy tej nie wynikało w szczególności, jakoby podstawą roszczeń powódki wobec pozwanej była kopia weksla. Ponadto, wątpliwości te nie miały abstrakcyjnego charakteru, lecz stanowiły w istocie ujęte w formie pytań zarzuty pozwanej wobec stanowiska Sądu Apelacyjnego, co zapoznaje sens przyczyny kasacyjnej określonej I CSK 3306/25 3 w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., który polega na rozstrzygnięciu precedensowej wątpliwości prawnej o uogólnionym, ponadindywidualnym charakterze, co pozwala uczynić zadość publicznoprawnej roli skargi kasacyjnej. W kwestii art. 221 k.c. należało z jednej strony zauważyć, że możność uznania za konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c. osoby fizycznej udzielającej osobistego zabezpieczenia wierzytelności, w tym poręczenia wekslowego, nie stanowi novum i była już rozważana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego 19 stycznia 2006 r., IV CSK 372/05, z dnia 10 maja 2017 r., I CSK 477/16, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 842/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r., II CSKP 491/22, OSNC 2023, nr 11, poz. 112, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., III CZ 6/25). Z drugiej strony, z wniosku nie wynikało, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie powołanej wątpliwości mogłoby rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Sprostanie temu warunkowi wymagałoby przedstawienia, jak i dlaczego ewentualny konsumencki status pozwanej wpływałby na skuteczność udzielonego poręczenia wekslowego, czego we wniosku zabrakło. Ubocznie należało podnieść, po pierwsze, że judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócono uwagę, iż jednym z wykładników oceny, czy osoba fizyczna, która ustanowiła zabezpieczenie zobowiązań kredytowych spółki handlowej, może być uznana za konsumenta, jest jej powiązanie funkcjonalne ze spółką (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2015 r., C-74/15, Dumitru Tarcău, Ileana Tarcău przeciwko Banca Comercială Intesa Sanpaolo România SA i in., ECLI:EU:C:2015:772). In casu Sąd Apelacyjny ustalił natomiast występowanie takich powiązań między pozwaną a F. S.A. w W. o charakterze zarówno osobowym, jak i kapitałowym. Po drugie, Sąd Apelacyjny wskazał, że nawet przy założeniu konsumenckiego statusu pozwanej roszczenie powódki nie było oparte na postanowieniach umownych, które można uznać za abuzywne; Sąd zanegował również fakt, jakoby pozwana nie mogła się z tymi postanowieniami zapoznać. W zakresie twierdzonej nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów naruszenia prawa procesowego, które pozwalałyby kwestię tę objąć I CSK 3306/25 4 kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (arg. ex art. 39813 § 1 k.p.c.). Przypomnienia wymagało w tym kontekście, że nakaz badania z urzędu nieważności postępowania przez Sąd Najwyższy (art. 39813 § 1 k.p.c.) odnosi się do postępowania przed sądem drugiej instancji, podczas gdy pozwana powoływała się na wadliwość postępowania pierwszoinstancyjnego. Niezależnie od tego, z przedstawionych we wniosku ogólnikowych twierdzeń w żadnym zakresie nie wynikało, dlaczego sposób udzielenia delegacji sędziemu rozstrzygającemu sprawę w Sądzie Okręgowym mógłby stanowić podłoże zagadnienia prawnego o istotnym charakterze, którego rozstrzygnięcie nie jest możliwe z wykorzystaniem dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów nauki. Za niezrozumiałe należało przy tym uznać odwołanie się do art. 66 p.u.s.p., regulującego treść ślubowania sędziowskiego, względnie art. 5 k.c., odnoszącego się do nadużycia prawa podmiotowego. Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 108 § 1 a contrario, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.G.) [SOP]