I CSK 3379/25
WyrokIzba Cywilna2026-01-21
Skład orzekający: Mariusz Załucki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zagadnienie prawne dotyczące oceny materialnoprawnych skutków oświadczenia o potrąceniu złożonego w toku innego postępowania między tymi samymi stronami stanowi istotne zagadnienie prawne uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienie prawne dotyczące oceny oświadczenia o potrąceniu złożonego w innym postępowaniu nie stanowi nowego problemu prawnego, który nie byłby jeszcze przedmiotem oceny SN lub nie dałoby się go rozstrzygnąć przy pomocy powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa. Skuteczność potrącenia wymaga ustalenia istnienia obu wierzytelności, a możliwość zgłoszenia zarzutu potrącenia jako ewentualnego jest ograniczona.Stan faktyczny
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną w sprawie o zapłatę i ustalenie, podnosząc zagadnienie prawne dotyczące oceny materialnoprawnych skutków oświadczenia o potrąceniu złożonego przez powoda w toku innego postępowania. Skarżący kwestionował pominięcie przez sąd skutków potrącenia, argumentując, że stanowi to istotne zagadnienie prawne.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.Pełny tekst orzeczenia
I CSK 3379/25 POSTANOWIENIE 21 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 21 stycznia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.D., E.D., B.D. i Z.D. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 17 czerwca 2025 r., I ACa 3244/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwany Bank S.A. w W. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 17 czerwca 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa P.D, E.,B. i Z.D. o zapłatę i ustalenie. Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem w sprawie następującego zagadnienia prawnego:
I CSK 3379/25 2 Czy sąd rozpoznający sprawę może odstąpić od badania i oceny materialnoprawnej złożonego przez powoda oświadczenia o potrąceniu w toku innego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w konsekwencji pominąć skutki, jakie z potrąceniem wiąże prawo materialne, tj. art. 498 k.c. w zw. z art. 499 k.c., w sytuacji dokonania przez powoda pozaprocesowego potrącenia obejmującego wierzytelność pieniężną dochodzoną pozwem oraz przeciwstawne roszczenie pieniężne pozwanego, oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy wskazywał już, że samo złożenie skutecznego od strony formalnej zarzutu potrącenia nie powoduje skutku umorzenia do wysokości wierzytelności niższej. Aby doszło do potrącenia wymagane jest bowiem ustalenie istnienie wierzytelności do potrącenia oraz wierzytelności potrącanej. Jeżeli strona pozwana konsekwentnie podnosiła, że umowa jest ważna, to jednocześnie nie wykazywała istnienia swojej wierzytelności do potrącenia. Możliwość zgłoszenia zarzutu potrącenia jako ewentualnego została zaś przyjęta przez Sąd Najwyższy jedynie w sytuacjach, w których strona dążąca do potrącenia nie kwestionowała istnienia własnej wierzytelności, natomiast podważała zasadność roszczenia strony przeciwnej (zob. postanowienie SN z 8 października 2025 r. oraz cytowane tam orzecznictwo). Dodatkowo należy stwierdzić, że skoro oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w toku innego postępowania, to dla przyjęcia jego skuteczności konieczne jest dokonanie jego oceny w zawisłym już sporze, w ramach którego oświadczenie zostało złożone. Nieuwzględnienie materialnoprawnych skutków oświadczenia o potrąceniu złożonego w toku innego postępowania toczącego się między stronami nie stanowi zatem nowego problemu prawnego, którego nie dałoby się rozstrzygnąć przy pomocy powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa i który nie był jeszcze przedmiotem oceny Sądu Najwyższego. Takie zaś wymagania stawiane są skutecznemu podniesieniu przesłanki zagadnienia prawnego, jako podstawy przyjęcia skargi do rozpoznania (zob. np. postanowienia SN z 29 maja 2024 r., I
I CSK 3379/25 3 CSK 1972/23; z 28 maja 2024 r., I CSK 3902/23; z 22 maja 2024 r., I CSK 3877/23; z 21 marca 2024 r., I CSK 1797/23; z 13 marca 2024 r., I CSK 3806/23; z 25 stycznia 2024 r., I CSK 110/23; z 11 stycznia 2024 r., I CSK 3937/23). Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mariusz Załucki [SOP]
Powiązane orzeczenia
- I CSK 415/23 2024-04-23Czy złożenie oświadczenia o potrąceniu wierzytelności niewymagalnej, przy jednoczesnym braku wymagalności wierzytelności potrącanej, może być potraktowane jako jednoczesne wezwanie do zapłaty wierzytelności przedstawiane…
- I CSK 2039/25 2026-01-20Czy zarzut nieistnienia wierzytelności, podniesiony w związku ze złożonym oświadczeniem o potrąceniu, powinien być traktowany jako procesowy zarzut potrącenia w rozumieniu art. 203^1 k.p.c. i czy jego nieuwzględnienie z…
- I CSK 2789/25 2026-02-10Czy skarga kasacyjna oparta na zarzucie nierozpoznania istoty sprawy przez sąd drugiej instancji z powodu zaniechania oceny skuteczności złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu, złożonego poza procesem, może st…
- I CSK 145/21 2021-08-25Czy w sytuacji, gdy przedmiotem jednostronnego potrącenia jest wierzytelność obejmująca kilka okresów, obowiązek skonkretyzowania potrąconej wierzytelności odnosi się do konieczności wskazania konkretnych okresów (lat, m…
- II CSK 233/20 2020-11-25Czy przedstawienie wierzytelności do potrącenia, które nie jest jeszcze wymagalne, może być skuteczne, jeśli wierzytelność przeciwstawna jest wymagalna?
Powołane przepisy
art. 498 KCart. 499 KCart. 3989 § 1art. 98 KPC§ 1§ 10 ust. 4§ 2 pkt 6
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy