I CSK 3488/24

I CSK 3488/24 POSTANOWIENIE 13 października 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szczurowski na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku M.P. i Z.P. z udziałem P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. i Ł.P. o ustanowienie służebności przesyłu, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 lutego 2024 r., XXVII Ca 1682/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na rzecz M.P. i Z.P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz na rzecz Ł.P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE I CSK 3488/24 2 Sąd Rejonowy w Pruszkowie postanowieniem z 23 marca 2022 r., ustanowił na rzecz P. sp. z o.o. służebności przesyłu na nieruchomościach położonych w S., obejmujące korzystanie z gazociągu DN 300 i dostęp do urządzeń w celu ich obsługi, inspekcji oraz remontów. Ustalił szerokość pasa eksploatacyjnego na 6 m i przyznał właścicielom jednorazowe wynagrodzenia w kwotach 43 687 zł, 10 692 zł oraz 411 zł. Nie uwzględnił zarzutu zasiedzenia, uznając, że objęcie służebności w posiadanie nastąpiło w złej wierze, a wymagany termin zasiedzenia nie upłynął. Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 27 lutego 2024 r. oddalił apelację uczestnika – P. sp. z o.o. Podzielił ustalenia, według których gazociąg został wybudowany w 1994 r. na podstawie decyzji Wójta Gminy R. z 16 maja 1994 r. o zatwierdzeniu planu inwestycji. Ówczesny właściciel nieruchomości M.P. 20 sierpnia 1994 r. wyraził na piśmie zgodę na przeprowadzenie robót związanych z budową gazociągu, pod warunkiem naprawienia szkód i doprowadzenia gruntu oraz urządzeń do stanu pierwotnego. Sąd drugiej instancji uznał, że okoliczności te nie uzasadniały przyjęcia dobrej wiary poprzednika prawnego uczestnika postępowania – P. sp. z o.o. Uwzględnił również przerwanie biegu zasiedzenia przez wszczęcie niniejszego postępowania. P. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie zaskarżając orzeczenie sądu drugiej instancji w całości. Skargę kasacyjną oparto na podstawach naruszenia prawa materialnego tj. art. 3051 k.c. w związku z art. 3052 k.c.; art. 7 k.c. w związku z art. 6 k.c. oraz art. 172 k.c. w związku z art. 292 k.c. oraz art. 3054 k.c. Wobec powyższy zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od wnioskodawców na rzecz P. sp. z o.o. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca powołała się na występowanie istotnego zagadnienia prawnego oraz oczywistą zasadność skargi. Zagadnienie ujęła jako pytanie, czy zgoda właściciela na przeprowadzenie prac budowlanych polegających na budowie gazociągu, za odszkodowaniem za spowodowane straty i przywróceniem gruntu oraz urządzeń do stanu pierwotnego, jest zgodą na posadowienie gazociągu, uzasadniającą dobrą wiarę przedsiębiorstwa przesyłowego. Wywodziła, że wyrażona zgoda, w powiązaniu I CSK 3488/24 3 z decyzją administracyjną dotyczącą inwestycji, usprawiedliwiała przekonanie o uzyskaniu tytułu do korzystania z nieruchomości. M.P., Z.P. oraz Ł.P. w odpowiedzi na skargę wnieśli o jej odrzucenie z powodu nieoznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, ewentualnie o odmowę przyjęcia do rozpoznania, a w dalszej kolejności o jej oddalenie, oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia do rozpoznania. Stosownie do art. 398⁹ § 1 k.p.c. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania albo skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Postępowanie na tym etapie służy ocenie przesłanek przedsądu, nie zaś rozpoznaniu podstaw kasacyjnych. To skarżący powinien przedstawić argumentację wykazującą wystąpienie powołanej przesłanki. Istotne zagadnienie prawne powinno wykraczać poza potrzebę rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy. Wymaga wskazania problemu wykładni o znaczeniu ogólnym oraz argumentów uzasadniających potrzebę wypowiedzi Sądu Najwyższego. Zagadnienia tego nie stanowi sama wątpliwość skarżącego co do zastosowania utrwalonych reguł prawnych do ustalonego stanu faktycznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 października 2023 r., I CSK 1873/23, LEX nr 3720468). Przedstawione pytanie nie spełnia tych wymagań. Znaczenie zgody właściciela nieruchomości na wybudowanie urządzeń przesyłowych, wyrażonej bez zachowania formy aktu notarialnego, dla dobrej wiary posiadacza służebności zostało wyjaśnione w uchwale Sądu Najwyższego z 16 maja 2019 r., III CZP 110/18, OSNC 2020, Nr 1, poz. 9. Przyjęto w niej, że wybudowanie urządzeń za taką zgodą świadczy o złej wierze posiadacza służebności. Skarżąca nie przedstawiła argumentów uzasadniających odstąpienie od tego stanowiska. Zgoda na wykonanie robót budowlanych oraz zgoda na pozostawienie ich rezultatu na nieruchomości nie są równoznaczne z ustanowieniem ograniczonego I CSK 3488/24 4 prawa rzeczowego. Nie wystarcza zatem wykazanie, że właściciel wiedział o budowie gazociągu i akceptował jej przeprowadzenie. Postawione pytanie pomija odmienność uprawnienia do realizacji inwestycji i prawa do trwałego korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie służebności. Zastrzeżenie odszkodowania za szkody budowlane oraz obowiązku przywrócenia gruntu do poprzedniego stanu nie tworzy nowego problemu wykładni dotyczącego wymaganej formy oświadczenia ustanawiającego prawo rzeczowe. Również znaczenie decyzji wydawanych w procesie inwestycyjnym zostało wyjaśnione w orzecznictwie. W uchwale z 20 listopada 2015 r., III CZP 76/15 (OSNC 2016, Nr 12, poz. 138), Sąd Najwyższy wskazał, że uzyskanie decyzji budowlanych nie rozstrzyga o dobrej wierze posiadacza nieruchomości wykorzystywanej na potrzeby urządzeń przesyłowych. Decyzje te nie zastępują tytułu prawnorzeczowego. W uzasadnieniu tej uchwały odniesiono się krytycznie do odmiennego zapatrywania wyrażonego w postanowieniu z 14 listopada 2012 r., II CSK 120/12 (LEX nr 1267161), na które powołuje się skarżąca. Samo przywołanie tego wcześniejszego orzeczenia nie wykazuje zatem potrzeby ponownego rozstrzygnięcia zagadnienia. Nie wspiera stanowiska skarżącej także powołanie orzeczenia z 7 maja 2014 r., II CSK 472/13 (LEX nr 1476956). W postanowieniu tym Sąd Najwyższy odróżnił prawidłowość przeprowadzenia inwestycji z punktu widzenia prawa budowlanego od kwalifikacji posiadania jako wykonywanego w dobrej albo złej wierze. Nie wynika z niego reguła, że uzyskanie decyzji inwestycyjnej i brak sprzeciwu właściciela przesądzają o dobrej wierze przedsiębiorstwa. Skarżąca nie wykazała również przesłanki określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Oczywista zasadność skargi wymaga wskazania kwalifikowanego naruszenia prawa, dostrzegalnego bez pogłębionej analizy, prowadzącego do oczywiście wadliwego rozstrzygnięcia. Nie wystarcza powtórzenie zarzutów ani przekonanie skarżącego o zasadności odmiennej oceny prawnej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lipca 2023 r., I CSK 5904/22, LEX nr 3578908 i z 5 października 2023 r., I CSK 1873/23, LEX nr 3720468). Wywód strony skarżącej przedstawia stanowisko co do skutków zgody właściciela, lecz nie wykazuje oczywistej wadliwości orzeczenia. Także przy uwzględnieniu argumentacji dotyczącej art. 7 k.c. nie można uznać, aby przesłanka I CSK 3488/24 5 ta została wykazana w wymagany sposób. Domniemanie dobrej wiary jest wzruszalne, a jego obalenie może wynikać z oceny okoliczności towarzyszących objęciu służebności w posiadanie. Znaczenie ma wiedza posiadacza albo możliwość uzyskania wiedzy przy zachowaniu wymaganej staranności, że służebność mu nie przysługuje (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2020 r., III CSK 112/18, LEX nr 3094982). Sąd Okręgowy nie poprzestał na stwierdzeniu niewykazania dobrej wiary. Rozważał obalenie domniemania, odnosząc się do treści zgody właściciela, charakteru decyzji administracyjnej i okoliczności rozpoczęcia korzystania z cudzej nieruchomości. Strona skarżąca nie wyjaśnia, dlaczego na tle tych ustaleń rozstrzygnięcie miałoby pozostawać w oczywistej sprzeczności z prawem. Nieprecyzyjne sformułowania uzasadnienia dotyczące ciężaru dowodu nie wystarczają do wykazania oczywistej zasadności skargi, jeżeli nie wykazano ich przełożenia na oczywiście nieprawidłowy wynik sprawy. W zakresie, w którym strona skarżąca domaga się odmiennego odczytania ustalonych okoliczności faktycznych i wyprowadzenia z dokumentów innych wniosków co do świadomości posiadacza, jej argumentacja nie może zastąpić uzasadnienia przesłanek przyjęcia skargi. Należy przy tym uwzględnić ograniczenia wynikające z art. 398³ § 3 i art. 398¹³ § 2 k.p.c. Nie wyłącza to prawnej kontroli kwalifikacji dobrej wiary, wymaga jednak oparcia argumentacji na stanie faktycznym przyjętym przez sąd drugiej instancji. Wobec niewykazania powołanych przesłanek Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. w związku z art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. [a.ł]