I CSK 353/20

Sygn. akt I CSK 353/20 POSTANOWIENIE Dnia 10 grudnia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Zgromadzenia Sióstr (…) […] w W. i Prowincji W. Zgromadzenia (R.) w W. przeciwko […] Towarzystwu Ubezpieczeń Wzajemnych w W. o stwierdzenie nieważności i uchylenie uchwał, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 grudnia 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego 2 w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W przypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. należy sformułować zagadnienie prawne oraz przedstawić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01 OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10, nie publ.). Dla skutecznego natomiast powołania w skardze przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. konieczne jest wykazanie przez skarżącego kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego mającej charakter oczywisty, widoczny prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Skarżący wskazując na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej powołuje naruszenie art. 321 § 1 i 366 k.p.c. oraz art. 76 ust. 1 i 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i przedstawia wywód na uzasadnienie wskazanych naruszeń. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność wyroku z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. Analiza wniosku nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzi wskazana przesłanka, bo twierdzenia skarżącego w świetle motywów zaskarżonego wyroku nie przekonują o naruszeniu zakazu orzekania ponad żądanie a jedynie o ocenie prawnej uchwały stanowiącej przedmiot żądania w procedurze wynikającej z prawomocnych uchwał 24 i 25 z dnia 3 lipca 2009 r. Zmiany statutu z 2009 r. są wskazywane w uzasadnieniu sądu odwoławczego ze 3 względu na wzajemne powiązanie z problemem prawnym a ich negatywna ocena nie ma znaczenia formalnego. Kwestia pojęcia dobrych obyczajów ma znaczenie ogólne i generalne oraz nie zależy od podstawy prawnej uchylenia uchwały. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że nastąpiły uchybienia przepisom prawa o charakterze elementarnym, mającym charakter oczywisty i widoczny prima facie. Skarżący przedstawił dwa zagadnienia prawne dotyczące ustalenia relacji pomiędzy przepisami dotyczącymi towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych działającego na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej a przepisami dotyczącymi spółki akcyjnej na podstawie k.s.h., w tym odpowiedniego stosowania przepisów k.s.h. do towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, w tym korzystania z dorobku doktryny i orzecznictwa oraz problem co do ustalenia prymatu postanowień obowiązującego statutu towarzystwa w zakresie przymusowego umorzenia udziałów względem k.s.h. oraz dorobku doktryny i orzecznictwa na gruncie k.s.h. dotyczącego spółek akcyjnych. Przedstawione zagadnienia nie są zagadnieniami prawnymi w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżąca nie wykazała bowiem, że mają one poważny, uniwersalny i istotny charakter, wywołują zasadnicze kontrowersje lub rozbieżne oceny prawne, a ich rozstrzygnięcie jest konieczne zarówno dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jak i przyczyni się do rozwoju judykatury. Sąd Apelacyjny odwołał się do art. 76 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i rozpoznał powództwo w jego granicach przyjmując, że zaskarżona uchwala została podjęta z pokrzywdzeniem członków mniejszościowych, uznał także szeroki zakres swobody w statutowym kształtowaniu stosunków wewnętrznych i zewnętrznych towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, w tym również co do umorzenia udziałów, i mimo że pozwany regulując tryb i zasady umorzenia udziałów odwołał się do art. 359 k.s.h. wskazał, że nie ma podstaw do jego stosowania w sprawie, bo pozwany nie działa w formie spółki akcyjnej. Ocena uchwały została dokonana w świetle art. 76 ustawy ubezpieczeniowej a co do wykorzystania poglądów doktryny w zakresie wykładni pojęcia „dobrych obyczajów” i „pokrzywdzenia członka” zgodnie ze znaczeniem przyjmowanym na gruncie k.s.h. przyjąć trzeba pogląd o ich generalności. W takiej sytuacji nie ma podstaw do badania relacji 4 pomiędzy wskazanymi przez skarżącego ustawami, skoro przepisy k.s.h. nie były przez sąd zastosowane a istotna rola statutu towarzystwa nie była kwestionowana. Zważywszy na motywy Sądu meriti i treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący skutecznie wykazał wskazaną przesłankę. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw