I CSK 3705/23

I CSK 3705/23 POSTANOWIENIE 31 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 31 stycznia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.J., M.J. i Z.J. przeciwko P. spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2023 r., I ACa 420/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od P. spółki akcyjnej w W. na rzecz A.J., M.J. i Z.J. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [J.T.] UZASADNIENIE Pozwany P. S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, uwzględniającego jedynie w części apelację skarżącego w sprawie o ustalenie i zapłatę toczącej się z powództwa A.J., M.J. oraz Z.J. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne I CSK 3705/23 2 wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Bank podniósł, że wątpliwości budzi art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 410 § 2 k.c. Wyjaśnił przy tym, że wspomniane przepisy wywołują w orzecznictwie rozbieżności w zakresie tego, czy roszczenie konsumenta o zwrot świadczenia nienależnego, wynikającego z umowy, która okazała się nieważna z uwagi na zawarcie w niej postanowień niedozwolonych, staje się wymagalne dopiero po złożeniu przez konsumenta oświadczenia o akceptacji skutków nieważności wspomnianej umowy. Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz 24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Brak spójności orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wtedy, gdy po jego wystąpieniu wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego w poszerzonym składzie. To samo tyczy się sytuacji, w której stosowne przepisy prawa Unii Europejskiej zostaną wyłożone przez Trybunał Sprawiedliwości. Dostrzegane przez bank wątpliwości istotnie występowały w dawniejszym orzecznictwie. Rzecz jednak w tym, że w wyroku TSUE z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, SM i KM przeciwko mBank S.A., orzeczono, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania w całości nieważności umowy kredytu hipotecznego zawartej przez instytucję bankową z konsumentem ze względu na to, iż umowa ta zawiera nieuczciwy I CSK 3705/23 3 warunek, bez którego nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej - konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. W świetle powyższego stanowiska jest obecnie jasne, że roszczenie takie jak zgłoszone w sprawie przez powodów mogło stać się wymagalne bez składania przez konsumentów opisanych przez bank oświadczeń. Tym samym wątpliwości co do treści unormowań wskazanych w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania mają obecnie charakter historyczny. Kierunek wykładni przyjęty przez TSUE - korzystny dla strony powodowej, a nie dla pozwanego - wyklucza przy tym ewentualne uznanie, że skarga kasacyjna pozwanego jest oczywiście uzasadniona. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. Beata Janiszewska [J.T.] [a.ł] I CSK 3705/23 4