I CSK 4002/24

I CSK 4002/24 POSTANOWIENIE 12 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 12 grudnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.W. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 lipca 2024 r., I ACa 1678/24, oraz wniosku A.W. o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, 1. przywraca powodowi termin do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną; 2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 3. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten I CSK 4002/24 2 odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A. w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazała również na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, wyrażających się w pytaniach dotyczących: a) dopuszczalności ustalenia treści umowy kredytu (stosunku prawnego) – po usunięciu z niej postanowienia abuzywnego – na podstawie powołanych we wniosku przepisów prawa, w tym mających zastosowanie per analogiam; b) możliwości automatycznej substytucji abuzywnego postanowienia umownego normą dyspozytywną; c) możliwości uznania art. 358 § 2 k.c. za szczególny przepis dyspozytywny, mający zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej; d) charakteru prawnego wyroku w zakresie orzeczonych skutków abuzywności postanowień umownych w postaci unieważnienia umowy kredytu; e) zakresu obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie w związku ze stwierdzeniem abuzywności postanowień umowy kredytu; f) możliwości stosowania art. 3851 i n. k.c. wobec fakultatywności mechanizmu przeliczania świadczeń stron umowy kredytu na podstawie tabel kursowych banku. Zdaniem pozwanej, postępowanie apelacyjne zostało ponadto dotknięte nieważnością na podstawie art. 379 pkt 4 w związku z rozpoznaniem sprawy przez sąd w składzie jednego sędziego. Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, I CSK 4002/24 3 czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Uzasadnienie wniosku nie spełniało powołanych wymagań. Skarżąca zaprezentowała w nim polemikę z tezą Sądu Apelacyjnego co do kwalifikacji spornej umowy jako umowy kredytu powiązanej z walutą obcą (kredyt denominowany w CHF), argumentacja taka mogłaby jednak służyć jako uzasadnienie podstaw kasacyjnych, nie zaś wykazaniu jej oczywistej zasadności. W rozważanej przyczynie kasacyjnej chodzi o jedną zwięzłą i rzeczową tezę, względnie kilka zwartych tez, popartych jurydycznymi argumentami, z których jasno wynika, bez potrzeby dłuższej analizy, że sąd meriti dopuścił się błędu, a w konsekwencji tego błędu zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. Nie chodzi przy tym o naruszenie konkretnego przepisu prawa, chociażby było jednoznaczne, lecz wykazanie, że w związku z tym naruszeniem wydany wyrok jest ewidentnie, prima facie, błędny, taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozważanej sprawie. Wyjaśnić należało ponadto, że utrwalone w judykaturze stanowisko zakładające niemożność utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą obcą w konsekwencji stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul przeliczeniowych odnosi się także do umów, w których zobowiązanie opiewało na walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami stron, mogła nastąpić i nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju umowy w mocy przy założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie obcej zniekształcałoby bowiem wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę kredytu w walucie krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie w istocie odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez strony (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, a także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22 I CSK 4002/24 4 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3468/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). Wniosek nie stwarzał również podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły przyczyny kasacyjne, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Powołane przez skarżącą problemy i wątpliwości były wielokrotnie rozważane w kontekście zbliżonych umów kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2024 r., I CSK 2542/23 i z dnia 27 września 2024 r., I CSK 2651/23 oraz przywołane tam szerokie orzecznictwo). W odniesieniu do eksponowanego w skardze opcjonalnego charakteru obsługi kredytu w walucie obcej należało przy tym przypomnieć, że rozwiązanie takie nie uchyla abuzywności postanowień przeliczeniowych odsyłających do kursu tabelarycznego banku (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 września 2023 r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:692 i wyroki Sądu Najwyższego np. z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 570/23). Kwestia obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec konsumenta w związku z konsekwencjami stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego została wyczerpująco wyjaśniona w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (zasada prawna), OSNC 2021, nr 9, poz. 56. Uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Arkadiusz Szcześniak przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:478, wniosek nie przekonywał w tym zakresie o dalszym istnieniu wątpliwości, które stanowiłyby istotne zagadnienie prawne. W powołanej uchwale powiększonego składu Sądu Najwyższego rozważono także problem charakteru prawnego sankcji związanej z abuzywnością postanowień umownych, w tym w aspekcie deklaratywnego bądź konstytutywnego charakteru orzeczenia sądu opartego na zastosowaniu tej sankcji. I CSK 4002/24 5 W konkluzji, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak również ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi kasacyjnej. Argumenty wniosku nie przekonywały również, jakoby postępowanie apelacyjne toczyło się w warunkach nieważności z racji rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego. W materii tej należało ograniczyć się do spostrzeżenia, że wniosek nawiązywał do regulacji zawartych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) oraz dotyczącej tych regulacji uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104, podczas gdy zaskarżony wyrok został wydany w dniu 15 lipca 2024 r., tj. już po utracie mocy obowiązującej art. 15 zzs1 pkt 4 powołanej ustawy i wejściu w życie art. 3671 k.p.c. (por. w tej materii np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2025 r., I CSK 2063/24 i powołane tam orzecznictwo). Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.G.) [SOP] I CSK 4002/24 6