I CSK 4117/22

Sygn. akt I CSK 4117/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela w sprawie z wniosku Prokuratora Rejonowego w Lesznie z udziałem M. P. i Prokuratora Okręgowego w Poznaniu o ubezwłasnowolnienie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 grudnia 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania M. P. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I ACa 1030/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz adwokata P. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, obejmującą należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestnikowi M. P. z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 września 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu orzekł całkowite ubezwłasnowolnienie M. P. z powodu schizofrenii paranoidalnej oraz zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania spowodowanych nadużywaniem środków psychoaktywnych. Postanowieniem z 27 lipca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację uczestnika M. P. 2 W skardze kasacyjnej uczestnik, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazał na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi nieważność postępowania, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Nie sposób przyjąć, że w niniejszej sprawie miała miejsce nieważność postępowania. Bezpodstawne jest twierdzenie uczestnika, jakoby doszło w postępowaniu do uchybień prowadzących do pozbawienia go możności obrony praw. Przewidziane w art. 547 § 1 k.p.c. wysłuchanie osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, w obecności biegłego psychologa oraz ewentualnie także biegłego lekarza psychiatry lub neurologa, jest obligatoryjne tylko w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (zob. postanowienie SN z 16 kwietnia 2010 r., IV CSK 470/09). 3 Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07). W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w sądzie drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 27 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 3 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.), z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. (SK 66/19, Dz.U. z 2020 r., poz. 769), a więc przy zastosowaniu § 8 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). 4 l.n ał