I CSK 449/13
WyrokIzba Cywilna2014-04-15
Skład orzekający: Wojciech Katner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stan wyłączający swobodne podjęcie i wyrażenie woli testatora może być wywołany również przez czynniki zewnętrzne, w których znajduje się osoba w chwili sporządzania testamentu, w kontekście art. 945 § 1 pkt 1 k.c. i art. 82 k.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności nie wykazano potrzeby wykładni przepisów prawa materialnego, gdyż dotychczasowe orzecznictwo wystarczająco wyjaśnia kwestię stanu wyłączającego swobodę powzięcia i wyrażenia woli testatora, a ustalenia faktyczne w sprawie nie wskazywały na taki stan. Odpowiadanie na postawione pytanie nie miało znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd Rejonowy wydał postanowienie w tej sprawie, a następnie Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy. Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 82 w związku z art. 945 § 1 pkt 1 k.c. oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuzupełnienie postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 449/13 POSTANOWIENIE Dnia 15 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z wniosku Z. W. O. przy uczestnictwie W. A. O. i E. O. o stwierdzenie nabycia spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 kwietnia 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt IV Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację wnioskodawcy Z. W. O. od postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie z udziałem W. A. O. i E. O. o stwierdzenie spadku po F. A. O.. W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił postanowieniu Sądu Okręgowego naruszenie prawa materialnego, tj. art. 82 w związku z art. 945 § 1 pkt 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię oraz przepisów postępowania, tj. art. 217 § 1 i 2 w związku z art. 278 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nieuzupełnienie przez Sąd drugiej instancji postępowania dowodowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania, gdyż nie spełnia przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący powołuje się na potrzebę wykładni art. 945 § 1 pkt 1 k.c., zadając pytanie, czy stan wyłączający swobodne podjęcie i wyrażenie woli testatora może być wywołany również przez czynniki zewnętrzne, w których znajduje się osoba w chwili sporządzania testamentu. Wskazując w uzasadnieniu wniosku na szereg orzeczeń Sądu Najwyższego pełnomocnik wnioskodawcy odpowiedział na postawione pytanie, dowodząc tego, że wykładnia art. 945 § 1 pkt 1 w odniesieniu do testamentu oraz art. 82 k.c. odnośnie do wady oświadczenia woli, jaką jest stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest już wystarczająco uczyniona, żeby móc rozstrzygać w rozpoznawanej sprawie. Jednak z powołaniem się na tę wadę nie można dążyć do stwierdzenia nieważności testamentu tylko dlatego, że jego treść nie jest zgodna z poczuciem sprawiedliwości osoby pominiętej w testamencie. Uzasadnił to trafnie i wystarczająco Sąd drugiej instancji. Z ustaleń tego Sądu nie wynika, ażeby spadkodawczyni była bezwolna w chwili sporządzania
3 testamentu, a skarżący buduje własne wyobrażenie o okolicznościach jego sporządzenia, które nie znajdują pokrycia w ustaleniach dokonanych w sprawie. Dotyczy to również niedowiedzenia udziału osoby trzeciej, która by wpływała na spadkodawczynię, sporządzającą testament. W tych okolicznościach odpowiadanie na pytanie skarżącego nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Pełnomocnik wnioskodawcy nie wykazał ponadto, aby w kwestii, o którą chodzi w pytaniu występowały takie rozbieżności w orzecznictwie, że wymaga to zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Stanowisko to powinno odnosić się do abstrakcyjnej wykładni konkretnych przepisów prawa i służyć jego rozwojowi, ale z uwzględnieniem znaczenia dokonywanej wykładni dla rozpoznawanej sprawy, czego w tym wypadku, ze względu na ustalenia faktyczne, wiążące Sąd Najwyższy (art. 39813 § 2 k.p.c.) - nie wykazano (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2010 r., I CSK 189/10 i z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, niepubl.). Mając to na uwadze, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. należało orzec, jak w postanowieniu. [aw]
Powiązane orzeczenia
- I CSK 1339/23 2024-05-15Czy w sytuacji, gdy testator był podatny na wpływy i manipulację, a pomoc w sporządzeniu testamentu udzieliły mu osoby trzecie, brak udokumentowanych medycznie przesłanek braku świadomości podjęcia decyzji jest wystarcza…
- V CSK 240/21 2021-11-09Czy skarga kasacyjna dotycząca oceny nieważności testamentu na podstawie art. 945 § 1 pkt 1 k.c. może być oparta na zagadnieniu prawnym, gdy sąd drugiej instancji oparł się na całokształcie materiału dowodowego, a nie ty…
- I CSK 2537/23 2023-12-20Czy zmniejszenie zdolności umysłowych ze względu na wiek lub przebyte choroby wpływa na zdolność testatora do świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażenia woli w taki sposób, że może on nie rozumieć natury cz…
- I CSK 259/16 2016-12-12Czy pojęcie „stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli” w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 1 k.c. odnosi się wyłącznie do przyczyn wewnętrznych testatora, czy też może obejmować okoliczności z…
- III CSK 346/18 2019-06-27Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną dotyczącą nieważności testamentu z powodu stanu psychicznego spadkodawcy, gdy skarżąca powołuje się na potrzebę wykładni art. 945 § 1 pkt 1 k.c. i oczywi…
Powołane przepisy
art. 82art. 945 § 1 pkt 1 KCart. 217 § 1art. 278 § 1art. 328 § 2 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 945 § 1 pkt 1art. 82 KCart. 39813 § 2 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1 pkt 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy