I CSK 453/14
WyrokIzba Cywilna2015-01-22
Skład orzekający: Mirosław Bączyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność prawna polegająca na częściowym podziale majątku wspólnego małżonków, skutkująca nieodpłatnym nabyciem przez osobę trzecią składników tego majątku, może być uznana za bezskuteczną w oparciu o skargę pauliańską?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że czynność prawna polegająca na częściowym podziale majątku wspólnego, w wyniku której osoba trzecia nieodpłatnie nabywa jego składniki, może być objęta skargą pauliańską. Kluczowe jest ustalenie, czy wystąpiły wszystkie zasadnicze przesłanki skuteczności takiej skargi, w tym pogorszenie stanu niewypłacalności dłużnika wskutek wyzbycia się majątku bez ekwiwalentu.Stan faktyczny
Powódka domagała się uznania za bezskuteczną czynności prawnej częściowego podziału majątku wspólnego małżonków, na mocy której pozwana (osoba trzecia) nieodpłatnie nabyła składniki tego majątku. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego i uznał czynność za bezskuteczną. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, kwestionując naruszenie przepisów dotyczących skargi pauliańskiej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 453/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa M. L. K. przeciwko M. J. M. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i nakazanie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 stycznia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt VI ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Pozwana złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 13 lutego 2013 r., który zapadł w wyniku wniesienia apelacji przez obie strony od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem zmienił wyrok Sądu Okręgowego i uznał za bezskuteczną wobec strony powodowej opisaną w pkt I sentencji wyroku czynność prawną obejmującą częściowy podział majątku małżonków (dłużnika i jego żony, osoby trzeciej w rozumieniu art. 527 k.c.). W skardze kasacyjnej podnoszono naruszenie art. 527 § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca stwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie istnieje istotne zagadnienie prawne, które sprowadza się do pytania sformułowanego w pkt III skargi i bliżej uzasadnionego w pkt V tej skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analizując treść zaskarżonego wyroku, treść skargi kasacyjnej i zawartą w niej prawną argumentację wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (pkt V skargi) oraz treści odpowiedzi na skargę kasacyjną (k. 599 i n. akt), Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka przyjęcia jej do rozpoznania, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Nie ma, oczywiście, przeszkód obejmowania skargą pauliańską także czynności prawnej polegającej na częściowym podziale majątku wspólnego, którego skutkiem byłoby przesuniecie niektórych składników majątku wspólnego małżonków do majątku osobistego jednego z małżonków. Chodzi tylko o to, czy wystąpiły wszystkie zasadnicze, obiektywne i subiektywne przesłanki skuteczności takiej skargi. Z ustaleń Sądów meriti wynika, że w wyniku zawartej w dniu 28 czerwca 2005 r. notarialnej umowy o częściowy podział majątku wspólnego (obejmującego jego zasadnicze składniki – własnościowe prawo do lokalu i nieruchomość gruntową) pozwana (osoba trzecia w rozumieniu art. 527 k.c.) nabyła nieodpłatnie wspomniane składniki majątkowe (art. 528 k.c.). Doszło tym samym do nieodpłatnego rozporządzenia elementami majątkowymi tworzącymi majątek należący także do dłużnika (małżonka pozwanej).
3 Oznacza to na pewno pogorszenie stanu niewypłacalności tego dłużnika, skoro do wyzbycia się istotnych składników majątku wspólnego doszło bez żadnego ekwiwalentu (art. 527 § 2 k.c.). Nie ma więc znaczenia w tej sytuacji to, że dłużnik – z racji swojej odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.) - mógłby odpowiadać wobec wierzyciela (wierzyciela pauliańskiego) jedynie majątkiem odrębnym (obecnie – osobistym; art. 787 k.p.c.). W tej sytuacji Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do postanowień art. 98 k.p.c., 108 § 1 k.p.c. i § § 6, 12 rozporządzenia MS z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Powiązane orzeczenia
- I CSK 543/12 2013-05-17Czy czynność prawna polegająca na częściowym podziale majątku dorobkowego małżonków, w której jeden z małżonków nabywa składniki majątku bez spłat i dopłat, a jednocześnie na jego rzecz ustanowiona zostaje służebność oso…
- II CSK 567/16 2017-05-25Czy umowa o podział majątku wspólnego małżonków, zawarta w okolicznościach wskazujących na pokrzywdzenie wierzyciela, może zostać uznana za bezskuteczną wobec tego wierzyciela na podstawie art. 527 k.c.?
- V CSKP 46/21 2021-04-14Czy czynność prawna polegająca na zgodnym podziale majątku wspólnego, w wyniku której jeden z małżonków uzyskał składniki majątkowe o wartości przekraczającej jego udział, może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyc…
- II CSK 149/15 2016-01-27Czy skarga pauliańska (art. 527 i nast. k.c.) może być stosowana do ochrony wierzytelności publicznoprawnych, w szczególności w kontekście czynności prawnych dotyczących majątku wspólnego małżonków, które mogą prowadzić…
- II CSK 601/11 2012-06-13Czy czynność prawna obejmująca składnik majątku wspólnego małżonków, dokonana przez oboje małżonków z pokrzywdzeniem wierzyciela, może być uznana za bezskuteczną na podstawie skargi pauliańskiej?
Powołane przepisy
art. 527 KCart. 527 § 1 KCart. 65 § 2 KCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 528 KCart. 527 § 2 KCart. 415 KCart. 787 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy