I CSK 458/17

Sygn. akt I CSK 458/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa J.P. przeciwko D. sp. z o.o. sp.k. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt VI ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 4067 (cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym. UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących 2 rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 lutego 2017 r. powód J.P. oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tj. z powołaniem się występujące w sprawie zagadnienie prawne. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione. Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, tj. dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08, ICBSN 2009, nr 4, s. 48). Chodzi przy tym o zagadnienie o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Z tej przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Poza tym wskazane w skardze kasacyjnej zagadnienie prawne musi być przydatne dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej. Powyższych wymagań nie spełnił skarżący. W odniesieniu bowiem do pierwszego z wyróżnionych w skardze kasacyjnej zagadnień, odpowiedź na sformułowane prawne jest oczywista, a mianowicie, że bezwzględna nieważność umowy odnosi się do wszystkich jej postanowień, w tym dotyczących kary umownej, co uzasadnia 3 możliwość żądania zwrotu, jako nienależnego, spełnionego świadczenia. Kwestia ta na obecnym etapie postępowania nie budzi żadnej wątpliwości prawnej, gdyż została już wcześniej wyjaśniona w sposób dostateczny w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2016 r., I CSK 615/15 wydanym w sprawie. Sformułowane przez skarżącego pierwsze zagadnienie prawne nie miało więc nie tylko cech nowości, ale również nie miało ono znaczenia dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej. Natomiast drugie ze sformułowanych w skardze kasacyjnej zagadnień prawnych dotyczyło problematyki art. 5 k.c., a więc przepisu którego zastosowanie przez Sąd drugiej instancji skutkowało częściowym oddaleniem powództwa. Jednakże zagadnienie prawne przedstawione przez skarżącego nie zawierało także cechy nowości oraz abstrakcyjności, gdyż sprowadzało się w istocie do pytania o zasadność uwzględnienia przez Sąd drugiej instancji podniesionego przez pozwanego na podstawie art. 5 k.c. zarzutu nadużycia prawa z uwagi na brak wykazania przez pozwanego wysokości szkody i bierności procesowej w tym zakresie pełnomocnika pozwanego. Nie jest wystarczające ograniczenie się do pytania zawartego w sformułowanym w skardze zagadnieniu prawnym bez odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów, na tle których ono wynika (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, nie publ.). Należy też dostrzec, że w przedstawionym zagadnieniu prawnym skarżący pominął okoliczności, które w ocenie Sądu Apelacyjnego zadecydowały o uwzględnieniu podniesionego przez pozwanego zarzutu nadużycia prawa. Z tej przyczyny odpowiedź na przedstawione zagadnienie prawne nie ujmowała w sposób pełny problemów dotyczących prawidłowości zastosowania przez Sąd drugiej instancji art. 5 k.c. W sprawie nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego, na wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99, 108 § 1 i 391 § 1 i 39821 k.p.c. oraz przepisów § 15 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia 4 Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). aj