I CSK 465/19
WyrokIzba Cywilna2019-11-29
Skład orzekający: Marcin Krajewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu apelacyjnego wydany po połączeniu spółek, w którym jako strona powodowa błędnie oznaczono spółkę przejmowaną zamiast spółki przejmującej, jest nieważny z powodu wydania go w stosunku do nieistniejącego podmiotu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wyrok Sądu Apelacyjnego nie był dotknięty nieważnością. Połączenie spółek przez przejęcie skutkuje sukcesją uniwersalną, w ramach której spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, w tym w sferze prawnoprocesowej. Błędne oznaczenie strony powodowej w wyroku stanowiło oczywistą omyłkę podlegającą sprostowaniu, a nie podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania.Stan faktyczny
Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jego uchylenia z powodu nieważności postępowania. Argumentował, że postępowanie apelacyjne toczyło się z udziałem spółki, która utraciła byt prawny po połączeniu ze spółką O. S.A. w P. Ponadto, skarżący podniósł, że pełnomocnictwo procesowe wygasło po wykreśleniu spółki z rejestru. Sąd Apelacyjny sprostował komparycję swojego wyroku, zastępując oznaczenie spółki przejmowanej oznaczeniem spółki przejmującej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz O. S.A. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 465/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Krajewski w sprawie z powództwa O. S.A. w P. przeciwko Skarbowi Państwa - Głównemu Urzędowi Statystycznemu w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 listopada 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Głównego Urzędu Statystycznego w W. na rzecz O. S.A. w P. kwotę 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 22 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelacje obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 25 września 2017 r. Postanowieniem z 7 maja 2019 r. Sąd Apelacyjny sprostował komparycję w/w wyroku w ten sposób, że w miejsce oznaczenia strony powodowej „O. spółka z ograniczoną
2 odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w P.” wpisał „O. spółki akcyjnej z siedzibą w P.”. Skarb Państwa wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym. Zdaniem skarżącego postępowanie toczyło się z udziałem podmiotu, który utracił byt prawny w wyniku wykreślenia z rejestru sądowego, a w konsekwencji wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany w stosunku do nieistniejącej strony. Ponadto, w ocenie skarżącego czynności w toku postępowania apelacyjnego podejmowała osoba nienależycie umocowana, gdyż pełnomocnictwo procesowe udzielone przez zarząd komplementariusza spółki O. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. w P. wygasło na skutek wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym wyrażającym się w szczególności w konieczności zapewnienia jednolitej wykładni i stosowania prawa. Nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że kwestionowany wyrok został wydany w warunkach nieważności postępowania opartej na przesłance z art. 379 pkt 2 k.p.c. Z akt sprawy wynika, że spółka O. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. w P. została w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. połączona ze spółką O. S.A. w P. przez przeniesienie na nią całego majątku. Zgodnie z art. 494 § 1 k.s.h. spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że połączenie pociąga za sobą skutek prawny w postaci sukcesji
3 uniwersalnej praw i obowiązków spółki przejmowanej na spółkę przejmującą, która dotyczy także sfery prawnoprocesowej. We wskazanym wypadku sukcesji uniwersalnej dalsze postępowanie w sprawie powinno toczyć się z udziałem następcy prawnego (por. wyr. z 3 lutego 2016 r., I PK 45/15, OSP 2017, nr 12, poz. 119). Powyższe oznacza, że O. S.A. w P. stała się stroną postępowania w niniejszej sprawie bez konieczności podejmowania żadnych związanych z tym czynności. Pomimo tego, spółka przejmująca zawiadomiła o przekształceniu, a pismem z 7 listopada 2017 r. przedłożyła również aktualne pełnomocnictwo do reprezentowania jej w sprawie. Wobec powyższego wstąpienie do sprawy O. S.A. nie może budzić wątpliwości. Okoliczność tę potwierdzają również kolejne pisma składane przez strony w toku postępowania apelacyjnego, w tym odpowiedź na apelację złożona przez pozwany Skarb Państwa. Wobec powyższego należało uznać, że w postępowaniu apelacyjnym po stronie powodowej występował legitymowany czynnie podmiot, a czynności za niego podejmował pełnomocnik dysponujący stosownym pełnomocnictwem. W tym stanie rzeczy były uzasadnione podstawy do przyjęcia, że oznaczenie powoda w wyroku jako O. sp. z o.o. sp. k. stanowiło oczywistą omyłkę Sądu Apelacyjnego podlegającą sprostowaniu na podstawie art. 350 k.p.c. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., 98 k.p.c., 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. Suma zwrotu kosztów równa jest wynagrodzeniu radcy prawnego w wysokości wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). as] jw
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 696/14 2015-05-29Czy połączenie się pozwanej spółki z innym podmiotem gospodarczym poprzez przeniesienie na rzecz tego podmiotu całego jej majątku skutkuje utratą zdolności prawnej przez pozwaną i wygaśnięciem pełnomocnictw udzielonych j…
- I NSK 3/22 2022-05-12Czy spółka przejmująca może ponosić odpowiedzialność za delikt administracyjny popełniony przez spółkę przejmowaną przed połączeniem, nawet jeśli postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte przed dniem połączenia?
- I PZ 39/18 2019-03-05Czy skarga kasacyjna wniesiona przeciwko spółce, która utraciła zdolność sądową w wyniku połączenia przez przejęcie i wykreślenia z rejestru, podlega odrzuceniu, jeśli postępowanie zostało następnie podjęte z udziałem na…
- III PSKP 33/22 2022-12-06Czy wyrok sądu drugiej instancji wydany po utracie bytu prawnego przez stronę pozwaną, w wyniku połączenia spółek, jest nieważny z powodu braku zdolności sądowej?
- II PSKP 17/23 2024-02-07Czy postępowanie sądowe może być kontynuowane z udziałem spółki, która utraciła zdolność sądową w wyniku połączenia przez przejęcie, bez wcześniejszego zawieszenia i ustalenia następcy prawnego?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 379 pkt 2 KPCart. 492 § 1 pkt 1 KSHart. 494 § 1 KSHart. 350 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 108 § 1 KPCart. 391 § 1 KPCart. 39821 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy